Żywienie pozajelitowe

Kiedy należy je wykonać i jak ono przebiega?

© Depositphotos.com

Co to jest żywienie pozajelitowe?

Żywienie pozajelitowe, zwane parenteralnym, to jedna z postaci leczenia żywieniowego. Metodę stosuje się u pacjentów w różnym wieku, którzy cierpią z powodu długotrwałych zaburzeń odżywiania i wchłaniania. W ramach karmienia pozajelitowego choremu dostarczane są białka, węglowodany, tłuszcze, elektrolity, witaminy, pierwiastki śladowe oraz woda. Niezbędne do życia substancje odżywcze podaje się drogą żylną w formie jałowych płynów poprzez żyłę główną (wcześniej zakłada się specjalny cewnik) lub przez żyły obwodowe (z wykorzystaniem wenflonu)1.

Rodzaje żywienia pozajelitowego

Odżywianie pozajelitowe, ze względu na rodzaje stosowanych preparatów żywieniowych oraz zapotrzebowanie na substancje odżywcze, dzieli się na następujące kategorie:

  • terapia infuzyjna – polega na przetaczaniu elektrolitów do organizmu, by uzupełnić ich straty lub zaspokoić podstawowe zapotrzebowanie,
  • częściowe żywienie pozajelitowe – elektrolity i roztwory aminokwasów dostarczane są przez żyłę obwodową,
  • całkowite żywienie pozajelitowe – substancje odżywcze (cukry proste, aminokwasy, emulsje tłuszczowe, elektrolity oraz witaminy i pierwiastki śladowe) pododaje się bezpośrednio do układu żylnego, wykorzystując specjalne cewniki2.

Metody żywienia pozajelitowego (przebieg terapii)

Leczenie pozajelitowe opiera się na podawaniu pacjentowi składników odżywczych w postaci specjalnych mieszanek, które dostarcza się przez cewniki wszczepione do dużych żył doprowadzających krew wprost do serca lub przy pomocy cewników wprowadzonych do żył obwodowych (cieńszych), które ulokowane są m.in. na kończynach górnych.
Żywienie pozajelitowe i dojelitowe (czyli dostarczanie składników odżywczych do światła przewodu pokarmowego, inaczej niż doustnie) wykorzystuje się w szpitalu, choć wielu pacjentów stosuje żywienie pozajelitowe także w domu3 – po odbyciu odpowiedniego przeszkolenia chorego albo jego opiekunów. Kurs obejmuje wszystkie czynności konieczne do prowadzenia leczenia w warunkach domowych, w tym: samodzielne przyrządzenie mieszanek z substancji odżywczych, naukę obsługiwania cewników żylnych i ogólne zasady żywienia pozajelitowego. Przygotowanie do karmienia w/w metodą wymaga zachowania jałowości wszystkich elementów i etapów procesu dostarczania składników odżywczych do organizmu4.

Wskazania do żywienia pozajelitowego

Istnieje wiele zastosowań żywienia pozajelitowego5. Wskazania obejmują m.in.:

  • niedokrwienie, martwicę jelita
  • stany pooperacyjne (niedrożność porażenna, również po operacji przełyku, żołądka albo jelita)
  • stany przedoperacyjne (w celu przygotowania do zabiegu pacjenta ze zmianami w przełyku, żołądku lub jelitach)
  • brak tolerancji pożywienia przyjmowanego doustnie (np. jadłowstręt psychiczny, guz mózgu)
  • zaburzenia trawienia i/lub wchłaniania
  • długo utrzymującą się nieprzytomność chorego
  • ciężkie stany zapalne przewodu pokarmowego, a także przetoki oraz tzw. zespół krótkiego jelita.

Wszystkie wskazania powinien określić lekarz specjalista, który opiera się na pełnym obrazie klinicznym pacjenta.

Przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego

Przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego zawsze definiuje lekarz, są one rozpatrywane indywidualnie w stosunku do każdego chorego. Do najczęściej spotykanych zalicza się m.in.: zniekształcenia klatki piersiowej i silną rozedmę, zakażenie cewnika, skazę krwotoczną oraz przyjmowanie dużych dawek heparyny, brak dostępu żylnego, niewydolność istotnych dla funkcjonowania organizmu organów, okres po rozległych zabiegach operacyjnych w obrębie klatki piersiowej, stan septyczny, zaburzenia metaboliczne (hipertriglicerydemia), a także niestabilność hemodynamiczną (objawiającą się obniżonym ciśnieniem krwi, tachykardią, zastojami nad polami płucnymi)6.

Jak się przygotować do żywienia pozajelitowego?

Do żywienia pozajelitowego w szpitalu przygotowuje pacjenta personel medyczny, a następnie szkoli chorego i/lub opiekunów do stosowania metody w warunkach domowych. Na początku opracowuje się szczegółowy plan terapii oraz zakłada stosowany dostęp dożylny. Wszystkie etapy leczenia ustala specjalista w zależności od indywidualnych uwarunkowań pacjenta, które nieraz obejmują również przeprowadzenie dodatkowych badań i postępowań diagnostycznych, a także rehabilitację żywieniową i ruchową.

Korzyści z żywienia pozajelitowego

Dzięki systematycznemu dostarczaniu organizmowi niezbędnych do życia substancji odżywczych, pacjent może przez wiele lat aktywnie funkcjonować w społeczeństwie. Bezpieczna terapia pozwoliła wielu chorym uniknąć śmierci głodowej. Niekiedy jest to jedyny sposób na przeżycie pacjentów, u których odżywianie drogą przewodu pokarmowego zostało całkowicie wykluczone7 (w warunkach szpitalnych metodę refunduje NFZ). Żywienie pozajelitowe umożliwia uzupełnianie lub pokrywanie w całości zapotrzebowania jakościowego i ilościowego organizmu na substancje odżywcze.

Źródło ogólne:
Orłowski W. (red.), Nauka o chorobach wewnętrznych, t. IV, PZWL, Warszawa 1989, s. 293-297
1.  Hébuterne X., Frere AM., Bayle J., Rampal P., Priapism in a patient treated with total parenteral nutrition, w: JPEN. Journal of parenteral and enteral nutrition, 2 (16), s. 171–174
2. J.w.
3.Szpital Wielospecjalistyczny w Skawinie, http://szpitalskawina.pl/zywienie-pozajelitowe/, dostęp: 7.04.2015
4. Biuletyn informacyjny OIPiP, http://www.oipip-poznan.pl/index.php?modul=b12_10_2, dostęp: 7.04.2015
5. Orłowski W., jw.
6.  Rutkowska M., Żywienie parenteralne – rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem, w: Problemy Pielęgniarstwa, t. 17, zeszyt nr 3, ViaMedica, 2009, s. 251
7.  Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN), http://polspen.pl/dla-pacjent%C3%B3w/zywienie-pozajelitowe, dostęp: 7.04.2015



Użytkownicy trafili tutaj szukając: krapkowice żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe, hospicjum żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe do żył obwodowych, żywienie pacjentów w jejenostomi, udzial w zywieniu pozajelitowym, polspen ywienie pozajelitowe, metody sporzadzania zywienia pozajelitowego, karmienie pozajelitowe, jakie roztwory podajemy do Zywienia pozajelitowego

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

  • kiira

    Mam nadzieje, że nigdy nie będę musiała się poddawać takiemu leczeniu.

  • Leon Niewidek

    Musiałem się żywić pozajelitowo po operacji. Na szczęście nie trwało to zbyt długo, dzięki czemu niedługo po operacji mogłem zjeść to na co miałem ochotę 🙂

  • kkapsulka

    Żywiłem się pozajelitowo przez dłuższy czas z powodu ciężkiego zapalenia układu pokarmowego. Dobrze że są takie metody dostarczania niezbędnych składników odżywczych, bo dla niektórych to jest jedyna opcja która pozwala im przeżyć.