Żelazo we krwi – normy i interpretacja wyników badania poziomu żelaza we krwi 1/5 (1)

Przeczytaj, co należy wiedzieć o stężeniu żelaza we krwi.

© Depositphotos.com

Najwięcej żelaza w organizmie znajduje się w hemoglobinie, ale pierwiastek występuje także w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jego stężenie we krwi zależy od wielu czynników, m.in. od wieku i płci. Niedobory pierwiastka związane są przede wszystkim z dietą ubogą w żelazo, a nadmiar – z przedawkowaniem preparatów farmaceutycznych.(1)

Żelazo w ludzkim organizmie

W ludzkim organizmie największe ilości żelaza znajdują się w hemoglobinie, czyli białku wchodzącym w skład czerwonych ciałek krwi. Erytrocyty odpowiadają za przenoszenie tlenu z płuc do pozostałych tkanek i odprowadzanie z nich dwutlenku węgla. W szpiku kostnym żelazo uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych krwinek. Poza tym pierwiastek bierze udział w reakcjach immunologicznych, syntezie DNA, procesach powstawania neuroprzekaźników i hormonów.(1)

Ludzki organizm nie posiada mechanizmów służących do usuwania nadmiaru żelaza. Dlatego na stan gospodarki żelazowej wpływa równowaga (lub jej brak) między jelitowym wchłanianiem pierwiastka, jego magazynowaniem i uwalnianiem przez komórki układu siateczkowo-śródbłonkowego oraz wykorzystanie żelaza do syntezy hemoglobiny w szpiku. Procesy te znajdują odzwierciedlenie w wynikach badań laboratoryjnych, które oceniają gospodarkę żelazową. Do podstawowych badań tego typu należy oznaczenie stężenia żelaza we krwi.(2)

Żelazo – normy i interpretacja wyników

Należy pamiętać, że poziom żelaza we krwi (w surowicy/osoczu) zależy od wielu czynników – m.in. od wieku i płci. Poza tym stężenie pierwiastka charakteryzuje się zmiennością dobową (wyższe wartości obserwuje się rano) oraz zwiększa się po spożyciu pokarmu (lub suplementu) zawierającego żelazo w łatwo przyswajalnej postaci.(2)

Prawidłowe stężenie żelaza we krwi u mężczyzn wynosi 11–33 µmol/l (60–180 µg/dl). Normy dla kobiet są o ok. 10 proc. niższe (należy uwzględnić utratę żelaza podczas miesiączek). Jeśli wyniki badań biochemicznych wykazują, że poziom pierwiastka jest za niski, może świadczyć to jego niedoborach ustrojowych lub funkcjonalnych, występujących w niedokrwistościach chorób przewlekłych (np. przewlekłych zakażeniach, zapaleniach, chorobach nowotworowych).(2,3)

Poziom żelaza a dieta(1)

Żelazo w diecie występuje w postaci hemowej i niehemowej. Formę hemową (dobrze wchłanianą przez organizm) zawierają podroby i czerwone mięso. Produkty pochodzenia roślinnego są źródłem niehemowej, gorzej przyswajanej postaci pierwiastka, którą można znaleźć w roślinach strączkowych (zwłaszcza ich suchych nasionach), zielonej pietruszce, orzechach i szpinaku.

Należy pamiętać, że przyswajalność żelaza zaburzają duże dawki cynku, wapnia, magnezu i fosforu. Jego wchłanianie ogranicza także dieta bogata w tłuszcze, białka roślinne i fityniany.

Niedobory żelaza w organizmie najczęściej wynikają z niskiej podaży tego pierwiastka w diecie, czasem przyczyna problemu tkwi w zaburzeniach jego wchłaniania lub chorobach (jak nowotwory, krwawienia z przewodu pokarmowego). Najczęściej stan skutkuje niedokrwistością (anemią) z niedoboru żelaza.

Z reguły nadmierne ilości żelaza w pożywieniu nie wywołują niepożądanych objawów. Co prawda, istnieją przypadki zatrucia pierwiastkiem, ale są one następstwem przedawkowania preparatów farmaceutycznych.

Zapotrzebowanie na żelazo uwarunkowane jest wieloma czynnikami – wiekiem, płcią, stanem fizjologicznym i aktywnością fizyczną.

Zapotrzebowanie na żelazo w ciąży

Co ciekawe, zapotrzebowanie na żelazo istotnie wzrasta u kobiet w ciąży (które przecież nie miesiączkują). Dlaczego? W tym czasie w organizmie wzrasta liczba erytrocytów, a żelazo jest transportowane także do płodu i łożyska. Dlatego przyszłe mamy powinny dbać o właściwą podaż pierwiastka w diecie jeszcze przed ciążą; a gdy oczekują na narodziny maluszka muszą stosować się do zaleceń lekarza nt. suplementacji. W przeciwnym wypadku może rozwinąć się niedokrwistość z niedoboru żelaza – szczególnie niebezpieczna w tym okresie.(1,4)

 

1. Przygoda B. Żelazo. http://dieta.mp.pl/zasady/74583,zelazo Data dostępu: 24.01.2017

2. Solnica B. Badania laboratoryjne. Laboratoryjne wskaźniki gospodarki żelazowej. http://www.mp.pl/medycynarodzinna/diagnostyka-kliniczna/badania-pomocnicze/58508,badania-laboratoryjne-laboratoryjne-wskazniki-gospodarki-zelazowej Data dostępu: 24.01.2017

3. Żelazo (izomaltozyd 1000 żelaza III) (opis profesjonalny). https://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=5198 Data dostępu: 24.01.2017

4. Bacz A. Zapotrzebowanie na żelazo u ciężarnych. http://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61951,zapotrzebowanie-na-zelazo-u-ciezarnych Data dostępu: 24.01.2017

(Visited 4 729 times, 16 visits today)

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze