wpisz szukaną frazę

Zdrowy noworodek

Punkty APGAR – co mówią o zdrowiu noworodka?

Share

Punktacja w skali APGAR to jeden z podstawowych wykładników ogólnego stanu zdrowia noworodka, którym obok wzrostu i masy ciała dziecka chwalą się młodzi rodzice. Mimo swoich wad jest wciąż jednym z głównych elementów badania malucha w pierwszych minutach życia[1][2][4].

Co warto wiedzieć o skali APGAR?
  • W skali APGAR noworodek minimalnie otrzymuje 0 pkt, a maksymalnie 10 pkt
  • Oceny dokonuje się przynajmniej 2 razy – w 1. i 5. minucie życia
  • Niska punktacja w skali APGAR wskazuje na konieczność włączenia leczenia i może, ale nie musi, być czynnikiem niekorzystnym rokowniczo
  • Wysoka punktacja w skali APGAR nie zwalania personelu od obowiązku monitorowania procesu adaptacji dziecka do życia w środowisku zewnętrznym w kolejnych godzinach życia

Skala APGAR jako element wstępnej oceny stanu ogólnego noworodka

Wstępne badanie każdego noworodka opiera się na ocenie ewentualnych uszkodzeń poporodowych, wykrywaniu wad wrodzonych, a także ocenie adaptacji noworodka do życia w środowisku zewnętrznym, której służy właśnie skala APGAR[1][2][4].

Początkowo skala wzięła nazwę od nazwiska amerykańskiej anestezjolog, dr Virginii Apgar, która zaprezentowała ją po raz pierwszy podczas konferencji w połowie XX wieku. W późniejszym czasie udało się również opracować akronim APGAR, który wielu adeptom sztuki medycznej ułatwia zapamiętanie składowych skali[2][4].

Punktacja w skali APGAR

Skala APGAR ocenia 5 różnych kryteriów i w każdym z nich noworodek może otrzymać 0, 1 lub 2 punkty. Oznacza to, że dziecko minimalnie otrzymuje 0 pkt, a maksymalnie 10 punktów. U większości maluchów wystarcza dwukrotna ocena stanu ogólnego w 1. i 5. minucie po urodzeniu. Pierwsza ocena służy identyfikacji dzieci z niższą punktacją, u których należy włączyć mniej lub bardziej inwazyjne leczenie. Ocena w 5. minucie pozwala natomiast sprawdzić, czy włączona terapia jest skuteczna. W niektórych przypadkach przeprowadza się dodatkowe oceny punktacji, np. w 3. i 10. minucie po urodzeniu[1][2][3][5].

Tabela: punktacja w skali APGAR

Kryterium 0 pkt 1 pkt 2 pkt
Czynność serca Brak Poniżej 100/min. Powyżej 100/min.
Oddechy Brak Nieregularne, pojedyncze Głośny płacz
Reakcja na bodźce Brak reakcji Grymas Kaszel, kichanie
Napięcie mięśniowe Brak, uogólniona wiotkość Obniżone Prawidłowe ułożenie zgięciowe, aktywne ruchy
Kolor skóry Sinica/bladość Tułów różowy, kończyny sine Całe ciało różowe

A jak ang. apperance – kolor skóry

Zabarwienie skóry jest wykładnikiem utlenowania tkanek noworodka. W fizjologicznych przypadkach ciało noworodka powinno być całkowicie różowe już w kilka-kilkanaście sekund po urodzeniu – wówczas można przyznać mu 2 pkt w tym kryterium.

Bardzo często zdarza się, że w przypadku niedotlenienia niewielkiego stopnia dochodzi do centralizacji krążenia, tzn. organizm malucha dba o to, by dostarczać krew do najważniejszych narządów, czyli mózgu, serca i narządów jamy brzusznej z jednoczesnym zaniedbaniem utlenowania najbardziej oddalonych od serca tkanek rąk czy nóg, czego wyrazem jest ich zasinienie. Wówczas mówimy o sinicy obwodowej i możemy przyznać 1 pkt w tym kryterium.

Zasinienie całego ciała jest natomiast efektem znacznego niedotlenienia. Jest to sinica centralna, a dziecko otrzymuje 0 pkt[1][2].

P jak ang. pulse – puls

Bezpośrednio po porodzie czynność serca dziecka może osiągać nawet 160-180 uderzeń na minutę. Przyjście na świat i nagła zmiana środowiska wewnątrzmacicznego na zewnętrzne jest dla malucha niewątpliwie ogromnym stresem, stąd tak nagły wzrost tętna. Prawidłowa częstość pracy serca u noworodka to 100-120 uderzeń na minutę i dziecko osiąga ją po około 30 minutach od momentu urodzenia[1].

Puls przewyższający 100 uderzeń na minutę pozwala przyznać w tym kryterium 2 pkt w skali APGAR. Jeśli serce bije wolniej – 1 pkt, a jeśli nie ma w ogóle czynności skurczowej mięśnia sercowego – 0 pkt[1][2].

G jak ang. grimace – reakcja na bodźce

Reakcje na bodźce najczęściej sprawdza się podczas rutynowego odśluzowania noworodka z płynu owodniowego, zalegającego jeszcze w drogach oddechowych, głównie jamie nosowej i gardle. W tym celu wprowadza się do noska cewnik z ssakiem. 2 pkt możemy przyznać dziecku za to kryterium, jeśli wystąpi odruchowy kaszel lub kichnięcie. Jeśli natomiast zaobserwujemy jedynie grymas, przyznajemy 1 pkt. Brak jakiejkolwiek reakcji to 0 pkt.[1][2].

A jak ang. activity – napięcie mięśni

Fizjologicznie noworodek już bezpośrednio po urodzeniu powinien wykonywać samodzielne ruchy. Taki stan pozwala przyznać mu 2 pkt wg tego kryterium. Najczęściej przez pierwsze pół godziny po urodzeniu dziecko wykazuje wręcz zwiększoną aktywność i mogą wystąpić drżenia czy napady płaczu.

Jeśli noworodek przyjmuje fizjologiczną pozycję zgięciową, czyli ze zgiętymi kończynami górnymi i dolnymi, ale napięcie jego mięśni jest nieco obniżone, przyznaje się 1 pkt. Jeśli dziecko nie wykazuje aktywności, jest wiotkie, a jego mięśnie nie są napięte, noworodek otrzymuje 0 pkt[1][2].

R jak ang. respiratory – oddychanie

Pierwszym dźwiękiem, na który czeka każdy rodzic nowo urodzonego dziecka jest głośny płacz. Jest to wyraz podjęcia prawidłowej czynności oddechowej i można wówczas przyznać dziecku 2 pkt.

W początkowym okresie mogą wystąpić niepokojące objawy, takie jak wciąganie międzyżebrzy czy poruszanie skrzydełkami nosa, które z reguły są jednak przejściowym efektem adaptacji do życia w środowisku zewnętrznym i konieczności podjęcia samodzielnej czynności oddechowej. Nieregularne, pojedyncze oddechy pozwalają przyznać dziecku 1 pkt w kryterium oddychania, a jeśli dziecko w ogóle nie oddycha samodzielnie otrzymuje 0 pkt[1][2].

Punktacja w skali APGAR a rokowanie noworodka

O dobrym stanie noworodka możemy mówić, jeśli dziecko w skali APGAR otrzymało co najmniej 8 punktów. Jeśli było ich między 4 a 7 punktów, mówimy o stanie średnim. Wynik między 0 a 3 punkty świadczy o ciężkim stanie noworodka[1].

Bardzo niska punktacja w skali APGAR w 1. minucie życia oznacza konieczność włączenia zintensyfikowanego leczenia, a w wybranych przypadkach także reanimacji. Jeśli mimo to w 5. minucie wciąż utrzymuje się niska punktacja, świadczy to o znacznym niedotlenieniu okołoporodowym dziecka i jest czynnikiem niekorzystnym rokowniczo. U dziecka zmniejszają się szanse na przeżycie i dalszy prawidłowy rozwój neurologiczny. Warto jednak zaznaczyć, że wiele dzieci z niską punktacją bezpośrednio po urodzeniu, po włączeniu odpowiedniego leczenia otrzymuje w 5. minucie więcej punktów, a w późniejszym życiu rozwija się zupełnie prawidłowo zarówno fizycznie, jak i psychicznie[2][4].

Pamiętajmy jednocześnie, ze wysoka punktacja w skali APGAR w pierwszych minutach życia nie zwalnia personelu medycznego z konieczności obserwacji stanu dziecka w kolejnych godzinach życia, ponieważ w każdej chwili mogą wystąpić zaburzenia adaptacyjne[4].

Przyszłość skali APGAR

Mimo tego, że skala APGAR to wciąż jeden z podstawowych elementów oceny stanu ogólnego noworodka po urodzeniu, coraz więcej pediatrów i neonatologów kwestionuje zasadność jej stosowania. Po pierwsze jest ona bardzo subiektywna i o ile np. czynność serca łatwo policzyć, o tyle np. napięcie mięśni przez jednych uznane za prawidłowe, przez innych może być uznane za obniżone[3].

Ponadto większość neonatologów zgodnie twierdzi, że skala APGAR jest nieprzydatna i nieobiektywna w ocenie stanu noworodków niedotlenionych, niezależnie od tego, czy są wcześniakami, czy też nie. Mimo to do tej pory nie udało się opracować dokładniejszej metody wstępnej oceny stanu dziecka bezpośrednio po porodzie[3].

Źródła:

1. Pod red. Szczapa J., Podstawy neonatologii, wyd. PZWL, Warszawa 2010, s: 23-24
2. Pod red. Kawalec W., Pediatria, tom 1, wyd. PZWL, Warszawa 2013, s: 85-86
3. Kornacka M.K., Musialik-Świetlińska E. et al., Usefulness of the Apgar score: a national survey of Polish neonatal centers,., Ginekol Pol 2011;82(1)
4. Przedpełska-Winiarczyk M., Kułak W., Skala Apgar obecnie, Probl Hig Epidemiol 2011, 92(1):25-29

 

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!