wpisz szukaną frazę

Autyzm
Objawy chorób Zdrowe dziecko

Autyzm

Autyzm
Podziel się

Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, wynikającym z nieprawidłowego rozwoju mózgu we wczesnym dzieciństwie. Na pojawienie się autyzmu wpływa wiele czynników, w tym genetyczne i środowiskowe. Niepokojące objawy zwykle występują, gdy dziecko ma 2-3 lata, choć czasami nawet wcześniej[1]. Po czym rozpoznać autyzm i jak wygląda terapia obarczonego nim dziecka?

Co to jest autyzm?

Autyzm nie jest jedną chorobą. Dziś coraz częściej używa się określenia „spektrum autyzmu” (lub ASD, z angielskiego autism spectrum disorder), które obejmuje zaburzenia autystyczne o różnych mechanizmach i przyczynach, powodujących problemy rozwojowe. Charakterystyczne dla zaburzeń autystycznych są:

  • trudności w interakcjach społecznych,
  • problemy z komunikacją,
  • stereotypowość zachowań,
  • ograniczone zainteresowania[2].

Według obecnych danych na zaburzenia ze spektrum autyzmu choruje 1% dzieci[2].

Autyzm – przyczyny

Przyczyny autyzmu dziecięcego nie są do końca jasne. Nieprawidłowe funkcjonowanie mózgu może wynikać z czynników genetycznych, infekcyjnych, zaburzeń pojawiających się w przebiegu ciąży i powodu lub nieprawidłowości w przemianach metabolicznych[3].

Skłonność rodzinna

Większość badaczy autyzmu twierdzi, że można odziedziczyć po rodzicach genetyczną predyspozycję do autyzmu. Obserwacje wykazały, że u młodszego rodzeństwa dzieci z autyzmem również może występować to zaburzenie. Autyzm często dotyczy także bliźniaków[4].

Czynniki środowiskowe

Do czynników, które mogą sprzyjać autyzmowi, należą:

  • przedwczesny poród (przed 35. miesiącem ciąży),
  • ekspozycja płodu na działanie alkoholu i niektórych leków[4].

Autyzm – objawy

Sygnałem, który zwykle jako pierwszy niepokoi rodziców dziecka z autyzmem, jest zaburzony rozwój mowy. Czasami maluchy, które już przyswoiły sobie sylaby i pojedyncze słowa, zaczynają je zapominać. Ponadto, nawet jeśli uczą się słów i zdań, nie używają ich do komunikowania się z otoczeniem i recytują je bez związku z sytuacją.

Wypowiadane w ich kierunku komunikaty rozumieją natomiast bardzo dosłownie. Gry słów, ironia i metafory są dla autystycznych dzieci kompletną zagadką[2].

Inne objawy autyzmu u dzieci to:

  • problemy z używaniem i odczytywaniem gestów i emocji,
  • uboga mimika,
  • słaby kontakt wzrokowy,
  • fascynacja światem przedmiotów, ale nie ludzi,
  • sztywność zachowania (dzieci z autyzmem nie lubią zmian),
  • niezgrabność ruchowa,
  • echolalia – bezcelowe powtarzanie słów lub zwrotów wypowiedzianych przez inne osoby,
  • stereotypy ruchowe, np. machanie rękami, chodzenie w kółko,
  • czasami nadwrażliwość na bodźce dźwiękowe, dotykowe, zapachowe[2][5][6].

Dzieci autystyczne – objawy związane z rozwojem intelektualnym

Wokół autyzmu narosło wiele mitów. Niektórzy mylą go z chorobą psychiczną, inni uważają, że zawsze idzie w parze z niepełnosprawnością intelektualną. Istnieją jednak różne odmiany autyzmu i jest wiele dzieci, które pod kątem intelektualnym rozwijają się zupełnie prawidłowo[2]. Przykładem są dzieci z zespołem Aspergera, który należy do spektrum autyzmu, jednak w porównaniu z „typowym” autyzmem, powoduje bardzo łagodne objawy.

Autyzm

Zespół Aspergera
Rozpoznawany jest zwykle już w dzieciństwie, a typowe dla niego są wyraźne zaburzenia umiejętności komunikacyjnychObjawy nie są tak nasilone, jak w przypadku autyzmu, charakteryzuje się nieporadnością w kontaktach społecznych, pedanterią językową i ograniczonym spektrum zainteresowań
Wiąże się z izolacją społecznąPacjenci często mają udane relacje społeczne
Występuje opóźnienie rozwoju mowyRozwój mowy jest prawidłowy, jednak język jest zwykle używany bardzo literalnie

Tabela: Różnicowanie autyzmu i zespołu Aspergera[5]

Diagnostyka autyzmu

Podejrzenie u dziecka zaburzenia ze spektrum autyzmu powinno skłonić rodziców do wykonania testu M-CHAT. Przeznaczony jest dla dzieci od 18. do 30. miesiąca życia, jednak można go przeprowadzić również u dzieci nieco starszych. Pozytywny wynik testu wymaga konsultacji z lekarzem. Diagnozę autyzmu stawia zespół specjalistów, składający się z psychiatry dziecięcego, psychologa i logopedy[2].

Autyzm – jak leczyć?

Jeśli specjaliści potwierdzą u dziecka zachowania autystyczne, należy rozpocząć terapię, gdyż lekarstwo na autyzm niestety nie istnieje. Zajęcia prowadzone są indywidualnie lub w niewielkich grupach. Dzieckiem powinni się zająć różni specjaliści: psycholog, pedagog, logopeda, terapeuta ruchowy[2].

Czy wyleczenie z autyzmu jest możliwe?

Odpowiedź na to pytanie jest trudna. Autyzm to zaburzenie, którego objawy mogą utrzymywać się przez całe życie. Jednak pomoc specjalistów w opanowaniu zdolności komunikacyjnych i funkcjonowania w społeczeństwie może znacznie poprawić sytuację dziecka i przystosować go do normalnego funkcjonowania. Wyniki terapii w dużym stopniu zależą od postaci i zaawansowania autyzmu oraz problemów mu towarzyszących, np. zaburzeń intelektualnych.

„Rodzice dziecka z autyzmem odgrywają istotną rolę we wspieraniu ich i doskonaleniu umiejętności”[4].

Jak rozmawiać z dzieckiem autystycznym?

Nawet leczenie autyzmu pod okiem specjalistów nie zmienia faktu, że dzieci dotknięte tym zaburzeniem zwyczajnie nie potrafią komunikować się tak sprawnie, jak osoby bez autyzmu. Z początku rodzice mogą czuć się zagubieni i nie wiedzieć, jak mają mówić do malca, żeby nie miał problemów ze zrozumieniem komunikatu. Warto pamiętać o tych kilku zasadach:

  • zwracając się do dziecka, używaj jego imienia (będzie wiedziało, że mówisz do niego),
  • postaraj się wyciszyć w domu hałasy i szumy,
  • używaj prostego i dosłownego języka,
  • mów powoli i wyraźnie,
  • możesz korzystać z pomocy takich jak pokazywanie dziecku obrazków lub używanie prostych gestów,
  • daj dziecku trochę czasu, aby w pełni zrozumiało zasłyszane słowa (4).

Pogłębianie przez rodziców i opiekunów wiedzy na temat autyzmu jest szalenie ważne. W ten sposób można nie tylko wesprzeć terapię dziecka, ale też lepiej zrozumieć jego nietypowe zachowania.

Autyzm – rys historyczny

Po raz pierwszy pojęcia „autyzm” użył w 1908 roku Eugen Bleuler. W ten sposób opisał pacjenta ze schizofrenią, który zamknął się we własnym świecie. Termin pochodzi od greckiego słowa „autos”, czyli sam. Bleuler rozumiał przez to niezdrowe samouwielbienie i wycofanie się w głąb siebie.

Wiedzę o autyzmie pogłębiało dwóch pionierów w tej dziedzinie: Leo Kanner i Hans Asperger. Pierwszy z nich badał cięższe przypadki. Asperger natomiast obserwował dzieci, które miały wiele podobnych cech do podopiecznych Kannera, jednak nie występowały u nich zaburzenia rozwoju mowy oraz echolalia. Od jego nazwiska pochodzi nazwa zespół Aspergera[6].

Źródła:

  1. What Is Autism? Link Data dostępu: 10.04.2019
  2. Sawionek I. Autyzm Link Data dostępu: 10.04.2019
  3. Jakie są przyczyny autyzmu dziecięcego? Link Data dostępu: 10.04.2019
  4. https://www.nhs.uk/conditions/autism/ Data dostępu: 10.04.2019
  5. Difference Between Autism and Asperger’s Syndrome. Link Data dostępu: 10.04.2019
  6. Autism History. Link Data dostępu: 10.04.2019

ICD-10 – Klasyfikacja chorób

F84 Całościowe zaburzenia rozwojowe

F84.0 Autyzm dziecięcy

F84.1 Autyzm atypowy

 

Zobacz także:

Przyczyny depresji – jej rodzaje i objawy

Następny artykuł