Choroby i dolegliwości

Zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci – jak zdiagnozować problem?

23 maja 2018

Zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci – jak zdiagnozować problem?

Wyobraźmy sobie, że pewnego chłopca okropnie boli brzuch. Co powinni zrobić rodzice i jakie pytania powinien zadać lekarz pediatra lub lekarz rodzinny, aby nie pomylić się w diagnozie? Kiedy ból brzucha oznacza zapalenie wyrostka robaczkowego?

Ból brzucha u dziecka może być wywołany przez bardzo różne stany chorobowe. Czasem poprawa następuje błyskawicznie, a innym razem, przy podobnym natężeniu bólu niezbędne jest wykonanie zabiegu operacyjnego. Sami lekarze czasem mają trudności w ustaleniu przyczyny bólu1.

Wyrostek robaczkowy u dzieci

Choroba ta polega na tym, że wyrostek robaczkowy u dzieci jest rozdęty, a następnie następuje jego niedokrwienie. W wyniku tego może dojść do martwicy, perforacji oraz zapalenia otrzewnej lub powstania ropnia. Do dziś nie ma pewności, dlaczego wyrostek robaczkowy ulega procesowi zapalnemu, ale czynnikiem wyzwalającym może być kamień kałowy lub tkanka limfatyczna, która powoduje zatkanie jego światła. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęstszym powodem wykonania w trybie pilnym zabiegu operacyjnego na jamie brzusznej u dzieci1 Zapalenie wyrostka robaczkowego stanowi przyczynę 80% interwencji chirurgicznych ze wskazań nagłych u dzieci2.

W związku z tym, że ból towarzyszący chorobie jest podobny do innych bólów brzucha oraz występują czasem nietypowe objawy wyrostka robaczkowego, lekarze mają trudności, aby uzyskać pewność w kwestii rozpoznania. To bardzo ważna kwestia, szczególnie u małych dzieci, bo mają one trudności z opisaniem objawów towarzyszących pierwszej fazie choroby i wykazywać jedynie brak łaknienia oraz mniejszą aktywność1.

Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego u dzieci:

  • Tkliwość palpacyjna w punkcie McBurneya – Opukiwanie lub badanie palpacyjne prawego dolnego kwadrantu brzucha powoduje ból mniej więcej w dwóch trzecich odległości między pępkiem a kolcem biodrowym górnym przednim.
  • Odruchowa obrona mięśniowa – Skurcz mięśni powłok brzusznych mający na celu ochronę zmienionych zapalnie narządów jamy brzusznej przed poruszeniem.
  • Ból przy poruszaniu – Znaczne zwiększenie nasilenia bólu podczas chodzenia, zeskakiwania z kozetki lub podskakiwania.
  • Objaw Rovsinga – Ucisk w lewym dolnym kwadrancie brzucha powoduje ból w prawym dolnym kwadrancie brzucha.
  • Objaw Blumberga – Nagłe zwolnienie głębszego ucisku powłok brzusznych powoduje znaczne nasilenie bólu (warto pozostawić wykonanie tego testu na koniec badania przedmiotowego, bo jest ono bardzo bolesne dla dziecka).
  • Objaw z mięśnia biodrowo-lędźwiowego – Wyprostowanie prawego uda przy jednoczesnym zastosowaniu stabilizującego oporu na prawe biodro u chorego ułożonego w pozycji na lewym boku. Manewr ten powinien spowodować nasilenie bólu przy umiejscowieniu wyrostka robaczkowego nad mięśniem biodrowo-lędźwiowym.
  • Objaw zasłonowy – Nasilenie bólu przy biernym zgięciu i wewnętrznej rotacji prawego uda.
  • Brak łaknienia.
  • Nudności.
  • Wymioty
  • Gorączka.
  • Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych – Chory czuje się najlepiej, gdy leży w tej pozycji1.

Badanie rozpoznające ostre zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci

U około 65% chorych dzieci możliwie jest rozpoznanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego na podstawie badania klinicznego u lekarza, w przypadku dzieci klasycznie występuje ból w okolicy pępka, który promieniuje do prawego dołu biodrowego12.

W przypadku pozostałej grupy 35% pacjentów, nie można być pewnym, czy ból wywołuje zapalenie wyrostka robaczkowego, czy inna jednostka chorobowa. W przypadku dzieci to istotny problem, bo im dziecko jest młodsze, tym szybkość narastania objawów zapalnych jest większa i tym wcześniej może dojść do przedziurawienia ściany wyrostka i jego następstw 2.

Badanie USG jest wtedy pomocne do ustalenia diagnozy, ale u dzieci z ostrymi objawami brzusznymi bardzo trudno je wykonać – duża bolesność uciskowa i niepokój, zwłaszcza małych dzieci, uniemożliwia odpowiednie przyłożenie sondy oraz uzyskanie dobrego technicznie obrazu. W przypadku pojawienia się objawów ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego należy niezwłocznie udać się do lekarza, a najlepiej takiego, który ma doświadczenie w wykonywaniu USG u dzieci2.

1. Ross A, LeLeiko N. S. Ostry ból brzucha. Pediatria po Dyplomie. 2011;15(3):51-62.
2. Zaleska-Dorobisz U, Pytrus T. S. Diagnostyka ultrasonograficzna w chorobach zapalnych jelit u dzieci. 2002;3:192-198.

(Odwiedzono: 1520 razy, w tym dzisiaj: 4)