Ginekologia

Zanik miesiączki – czy jest się czym martwić?

19 lutego 2018

Zanik miesiączki – czy jest się czym martwić?

Zaburzenia miesiączki – włącznie z jej zanikiem – to problem, który może dotyczyć zarówno nastoletnich dziewcząt, jak i młodych oraz dojrzałych kobiet. Jakie przyczyny może mieć pierwotny, a jaki wtórny zanik miesiączki? Czy za każdym razem wymaga to konsultacji z lekarzem? Podpowiadamy!

Pierwsza miesiączka zazwyczaj pojawia się u dziewcząt między 11. a 15. rokiem życia. Najczęściej jest to krwawienie wywołane jedynie spadkiem poziomu estrogenów, zaś jajeczkowanie nie występuje. Miesiączka reguluje się zazwyczaj około 14 miesięcy po pierwszym krwawieniu, a stabilizacja cykli występuje dopiero po 2-3 latach. Wtórny zanik miesiączki – czyli jej brak po wystąpieniu pierwszego krwawienia – pojawia się zazwyczaj u dziewcząt i bardzo młodych kobiet, choć oczywiście nie jest to reguła1.

Zanik miesiączki – przyczyny hormonalne

W około 25-30% przypadków wtórny zanik miesiączki ma podłoże hormonalne, a konkretniej – jest efektem hiperprolaktynemii, czyli znacznie podwyższonego poziomu hormonu prolaktyny w surowicy krwi. Co ważne, u kobiet naturalnie podwyższony poziom prolaktyny występuje m.in. w okresie ciąży, połogu oraz karmienia piersią, ale bywa również objawem bardzo poważnych schorzeń, takich jak:

  • gruczolaki przysadki mózgowej,
  • schorzenia podwzgórza i szypuły przysadki,
  • niedoczynność tarczycy,
  • niedoczynność kory nadnercza,
  • marskość wątroby,
  • niewydolność nerek,
  • rak oskrzeli,
  • rak nerek.

Udowodnione są również związki między podwyższonym poziomem prolaktyny będącym efektem stresu a brakiem miesiączki. Nieprawidłowości w poziomie tego hormonu we krwi – a co się za tym wiąże – zanik miesiączki – mogą być ponadto skutkiem przyjmowania niektórych leków, np. antydepresyjnych, przeciwwymiotnych, pobudzających pracę przewodu pokarmowego, przeciwhistaminowych czy wpływających na układ krążenia2.

Zanik miesiączki po odchudzaniu?

Zanik miesiączki związany może być również z utratą masy ciała, zwłaszcza przez nastolatki oraz młode kobiety. Ma to związek z zahamowaniem prawidłowego działania osi podwzgórze – przysadka – jajniki. Dysfunkcja ta jest z kolei skutkiem następujących po sobie czterech sekwencji zachowań żywieniowych:

  • diety z przyczyn estetycznych,
  • diety na tle neurotycznego przewrażliwienia na punkcie przyjmowania pokarmów i masy ciała,
  • reakcji anorektycznej,
  • anoreksji nerwowej.

Anoreksja nerwowa, a także powiązana z nią bulimia, występują zazwyczaj u kobiet pomiędzy 17. a 25. rokiem życia. Pierwsza z nich objawia się nieuzasadnionym zazwyczaj lękiem przed otyłością i znacznym ograniczaniem jakiegokolwiek spożywania posiłków, zaś bulimia – epizodami objadania i głodówek, wywoływaniem wymiotów oraz nadużywaniem środków moczopędnych i przeczyszczających. Zanik miesiączki jest tu efektem spadku wskaźnika masy ciała BMI poniżej minimum koniecznego do wystąpienia krwawienia (poniżej 18-19).

Wtórny zanik miesiączki u kobiet aktywnych fizycznie

Pomimo braku konkretnych danych statystycznych przypuszcza się, że stosunkowo wysokie jest ryzyko zaburzeń miesiączkowania u kobiet bardzo aktywnych fizycznie, np. uprawiających sporty czy trenujących taniec. W połączeniu z bardzo restrykcyjną dietą, aktywność fizyczna prowadzi do znacznego zmniejszenia zawartości tłuszczu w ciele kobiet. Badania dowiodły natomiast, że spadek zawartości tkanki tłuszczowej u pań poniżej 22% skutkuje zaburzeniami pracy osi podwzgórzowo-przysadkowej, rozregulowaniem wydzielania hormonu luteinizującego, a co się w tym wiąże – zaburzeniami cyklu miesiączkowego. Z tego względu kobiety bardzo aktywne fizycznie, a zwłaszcza zawodowe sportsmenki, powinny znajdować się pod stałą opieką lekarzy ginekologów oraz endokrynologów. Wskazane jest u nich częste przeprowadzanie badania składu ciała, które pomaga kontrolować zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie i w porę zapobiegać zaburzeniom cyklu miesiączkowego4.

1. Niesłuchowska-Frydrych B, Sobocińska-Mirska A. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt i młodych kobiet a problem antykoncepcji. Nowa Medycyna. 2000;8.
2. Matuszek B, Nowakowski A. Hiperprolaktynemia – częsty problem kliniczny? I. Przyczyny i obraz kliniczny. Medycyna Rodzinna. 2003;1:31-34.
3. Sowińska-Przepiera E, Andrysiak-Mamos E, Jarząbek-Bielecka G. et al. Czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki — trudności diagnostyczne, monitorowanie i leczenie. Endokrynologia Polska, 2015;66(3):261-264.
4. Wiśniewski A. Aktywność fizyczna a zaburzenia miesiączkowania. https://www.mp.pl/ginekologia/ekspert/125575,aktywnosc-fizyczna-a-zaburzenia-miesiaczkowania Dostęp: 29.01.2018 r.

(Odwiedzono: 2873 razy, w tym dzisiaj: 1)