Ginekologia

Zanik miesiączki – czy jest się czym martwić?

19 lutego 2018

Zanik miesiączki – czy jest się czym martwić?

Zaburzenia miesiączki – włącznie z jej zanikiem – to problem, który może dotyczyć zarówno nastoletnich dziewcząt, jak i młodych oraz dojrzałych kobiet. Jakie przyczyny może mieć pierwotny, a jaki wtórny zanik miesiączki? Czy za każdym razem wymaga to konsultacji z lekarzem? Podpowiadamy!
Pierwsza miesiączka zazwyczaj pojawia się u dziewcząt między 11. a 15. rokiem życia. Najczęściej jest to krwawienie wywołane jedynie spadkiem poziomu estrogenów, zaś jajeczkowanie nie występuje. Miesiączka reguluje się zazwyczaj około 14 miesięcy po pierwszym krwawieniu, a stabilizacja cykli występuje dopiero po 2-3 latach. Wtórny zanik miesiączki – czyli jej brak po wystąpieniu pierwszego krwawienia – pojawia się zazwyczaj u dziewcząt i bardzo młodych kobiet, choć oczywiście nie jest to reguła (1).

Zanik miesiączki – przyczyny hormonalne

W około 25-30% przypadków wtórny zanik miesiączki ma podłoże hormonalne, a konkretniej – jest efektem hiperprolaktynemii, czyli znacznie podwyższonego poziomu hormonu prolaktyny w surowicy krwi. Co ważne, u kobiet naturalnie podwyższony poziom prolaktyny występuje m.in. w okresie ciąży, połogu oraz karmienia piersią, ale bywa również objawem bardzo poważnych schorzeń, takich jak:

  • gruczolaki przysadki mózgowej,
  • schorzenia podwzgórza i szypuły przysadki,
  • niedoczynność tarczycy,
  • niedoczynność kory nadnercza,
  • marskość wątroby,
  • niewydolność nerek,
  • rak oskrzeli,
  • rak nerek.

Udowodnione są również związki między podwyższonym poziomem prolaktyny będącym efektem stresu a brakiem miesiączki. Nieprawidłowości w poziomie tego hormonu we krwi – a co się za tym wiąże – zanik miesiączki – mogą być ponadto skutkiem przyjmowania niektórych leków, np. antydepresyjnych, przeciwwymiotnych, pobudzających pracę przewodu pokarmowego, przeciwhistaminowych czy wpływających na układ krążenia (2).

Zanik miesiączki po odchudzaniu?

Zanik miesiączki związany może być również z utratą masy ciała, zwłaszcza przez nastolatki oraz młode kobiety. Ma to związek z zahamowaniem prawidłowego działania osi podwzgórze – przysadka – jajniki. Dysfunkcja ta jest z kolei skutkiem następujących po sobie czterech sekwencji zachowań żywieniowych:

  • diety z przyczyn estetycznych,
  • diety na tle neurotycznego przewrażliwienia na punkcie przyjmowania pokarmów i masy ciała,
  • reakcji anorektycznej,
  • anoreksji nerwowej.

Anoreksja nerwowa, a także powiązana z nią bulimia, występują zazwyczaj u kobiet pomiędzy 17. a 25. rokiem życia. Pierwsza z nich objawia się nieuzasadnionym zazwyczaj lękiem przed otyłością i znacznym ograniczaniem jakiegokolwiek spożywania posiłków, zaś bulimia – epizodami objadania i głodówek, wywoływaniem wymiotów oraz nadużywaniem środków moczopędnych i przeczyszczających. Zanik miesiączki jest tu efektem spadku wskaźnika masy ciała BMI poniżej minimum koniecznego do wystąpienia krwawienia (poniżej 18-19).

Wtórny zanik miesiączki u kobiet aktywnych fizycznie

Pomimo braku konkretnych danych statystycznych przypuszcza się, że stosunkowo wysokie jest ryzyko zaburzeń miesiączkowania u kobiet bardzo aktywnych fizycznie, np. uprawiających sporty czy trenujących taniec. W połączeniu z bardzo restrykcyjną dietą, aktywność fizyczna prowadzi do znacznego zmniejszenia zawartości tłuszczu w ciele kobiet. Badania dowiodły natomiast, że spadek zawartości tkanki tłuszczowej u pań poniżej 22% skutkuje zaburzeniami pracy osi podwzgórzowo-przysadkowej, rozregulowaniem wydzielania hormonu luteinizującego, a co się w tym wiąże – zaburzeniami cyklu miesiączkowego. Z tego względu kobiety bardzo aktywne fizycznie, a zwłaszcza zawodowe sportsmenki, powinny znajdować się pod stałą opieką lekarzy ginekologów oraz endokrynologów. Wskazane jest u nich częste przeprowadzanie badania składu ciała, które pomaga kontrolować zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie i w porę zapobiegać zaburzeniom cyklu miesiączkowego (4).
 

  1. Niesłuchowska-Frydrych B, Sobocińska-Mirska A. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt i młodych kobiet a problem antykoncepcji. Nowa Medycyna. 2000;8.
  2. Matuszek B, Nowakowski A. Hiperprolaktynemia – częsty problem kliniczny? I. Przyczyny i obraz kliniczny. Medycyna Rodzinna. 2003;1:31-34.
  3. Sowińska-Przepiera E, Andrysiak-Mamos E, Jarząbek-Bielecka G. et al. Czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki — trudności diagnostyczne, monitorowanie i leczenie. Endokrynologia Polska, 2015;66(3):261-264.
  4. Wiśniewski A. Aktywność fizyczna a zaburzenia miesiączkowania. https://www.mp.pl/ginekologia/ekspert/125575,aktywnosc-fizyczna-a-zaburzenia-miesiaczkowania Dostęp: 29.01.2018 r.

(Odwiedzono: 2793 razy, w tym dzisiaj: 2)