Nefrologia

Zalecenia dietetyczne w kamicy moczanowej

1 grudnia 2017

Zalecenia dietetyczne w kamicy moczanowej

Złogi zalegające w układzie moczowym (kamienie moczowe) to kamica nerkowa. Nawet prawidłowo wykonana diagnostyka nie zawsze pozwala ustalić źródło choroby, ale można ustalić rodzaj kamicy nerkowej (1). Jaką dietę należy zastosować przy kamicy moczanowej?
W ludzkim moczu, w formie rozpuszczalnej znajdują się różne substancje chemiczne. Niekiedy ich stężenie jest zbyt wysokie i powstają z nich kryształki (piasek w nerkach), które łączą się ze sobą formując złogi (kamienie nerkowe). To obecność tych ostatnich, a szczególnie ich przesuwanie się w moczowodzie, prowadzi do objawów kamicy nerkowej (1).

Rodzaje kamieni nerkowych:

  • u prawie 80% chorych zbudowane są ze szczawianu lub fosforanu wapnia,
  • rzadziej z kwasu moczowego, fosforanu magnezowo-amonowego (tzw. struwitu; takie kamienie występują głównie u osób z przewlekłym zakażeniem nerek),
  • bardzo rzadko z cystyny (1).

Ogólna dieta nerkowa

Pierwszym elementem profilaktyki, ale i zaleceniem dietetycznym w razie wystąpienia kamicy nerkowej jest odpowiednia ilość spożywanych płynów. Człowiek powinien wydalać około 2–2,5 litra moczu na dobę o gęstości 1,010 g/ml lub mniejszej. Dlatego należy przyjmować około 0,5–1,0 litra więcej płynów. Obowiązuje zasada: im mniejszy ciężar właściwy moczu, tym mniejsze ryzyko krystalizacji złogów. W upalne dni lub w czasie intensywnego wysiłku należy pić więcej i nie ma górnego limitu wypijanych płynów (2).
Druga, niezwykle ważna zasada przy diecie nerkowej dotyczy rozpoznania rodzaju kamieni nerkowych. Dopiero po ustaleniu przez lekarza, jakie kamienie zalegają w moczowodzie, można stosować odpowiednią dla chorego dietę. Ogólnym zaleceniem w kamicy jest zrównoważona i zbilansowana dieta, bez nadmiernej konsumpcji lub całkowitego unikania niektórych składników pokarmowych. Duża ilość nieprzetworzonych lub nisko przetworzonych owoców i warzyw, szczególnie tych bogatych w błonnik, to podstawa diety (2).

Kamica moczanowa

Ten rodzaj kamicy nerkowej może być spowodowany nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego, który jest produktem przemiany metabolicznej puryn. O kamicy moczanowej możemy mówić, kiedy dobowe wydalanie kwasu moczowego z moczem wynosi >800 mg u mężczyzn, >750 mg u kobiet, >10-15 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku szkolnym (3).

Dieta przy kamicy moczanowej

W przypadku wystąpienia kamicy moczanowej należy zastosować następujące zalecenia:

  • pić bardzo dużo płynów – co najmniej 3 litry na dobę,
  • ograniczyć spożycie białka pochodzenia zwierzęcego z jednoczesnym całkowitym wyłączeniem z diety produktów o dużej zawartości puryn (podroby, wywary mięsne, żelatyna, nasiona roślin strączkowych, mleko sojowe, tłuste ryby, skorupiaki morskie, czekolada, kakao, kawa, alkohol),
  • ograniczyć spożycie soli kuchennej,
  • utrzymać pH moczu w granicach 6,5-6,8 (zapobiega powstawaniu kamieni) lub pH 7,0-7,2 (w czasie prób rozpuszczania złogów) przez spożywanie warzyw i owoców (zwłaszcza cytrusowych), pomocne jest również stosowanie cytrynianów,
  • nie wolno przyjmować witaminy C (jest prekursorem szczawianów, jednocześnie znacznie obniża pH moczu) oraz izoprynozyny (bierze udział w przemianie nukleozydów, powodując podwyższenie stężenia kwasu moczowego w surowicy i wydalania go z moczem),
  • u niektórych chorych stosowany jest allopurinol (u dorosłych w dawce 100 mg/dobę, u dzieci 1-3 mg/kg/dobę), który hamuje utlenianie hipoksantyny i ksantyny do kwasu moczowego, prowadząc do zmniejszenia jego produkcji (3).

 
W bardzo wielu przypadkach można uniknąć zachorowania na kamicę nerkową i uniknąć nieprzyjemnych objawów przemieszczających się kamieni nerkowych. Picie odpowiedniej ilości płynów, zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby (1).
 

  1. Drabczyk R. Kamica nerkowa. https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa Data dostępu: 4.12.2017
  2. Świniarski P. Profilaktyka kamicy nerkowej. Przegląd Urologiczny. 2013(4):80
  3. Gadomska-Prokop K. Leczenie zachowawcze kamicy układu moczowego. Przegląd Urologiczny. 2007(3):80

 

(Odwiedzono: 452 razy, w tym dzisiaj: 1)