Nefrologia

Zalecenia dietetyczne w kamicy moczanowej

1 grudnia 2017

Zalecenia dietetyczne w kamicy moczanowej

Złogi zalegające w układzie moczowym (kamienie moczowe) to kamica nerkowa. Nawet prawidłowo wykonana diagnostyka nie zawsze pozwala ustalić źródło choroby, ale można ustalić rodzaj kamicy nerkowej1. Jaką dietę należy zastosować przy kamicy moczanowej?

W ludzkim moczu, w formie rozpuszczalnej znajdują się różne substancje chemiczne. Niekiedy ich stężenie jest zbyt wysokie i powstają z nich kryształki (piasek w nerkach), które łączą się ze sobą formując złogi (kamienie nerkowe). To obecność tych ostatnich, a szczególnie ich przesuwanie się w moczowodzie, prowadzi do objawów kamicy nerkowej1.

Rodzaje kamieni nerkowych:

  • u prawie 80% chorych zbudowane są ze szczawianu lub fosforanu wapnia,
  • rzadziej z kwasu moczowego, fosforanu magnezowo-amonowego (tzw. struwitu; takie kamienie występują głównie u osób z przewlekłym zakażeniem nerek),
  • bardzo rzadko z cystyny1.

Ogólna dieta nerkowa

Pierwszym elementem profilaktyki, ale i zaleceniem dietetycznym w razie wystąpienia kamicy nerkowej jest odpowiednia ilość spożywanych płynów. Człowiek powinien wydalać około 2–2,5 litra moczu na dobę o gęstości 1,010 g/ml lub mniejszej. Dlatego należy przyjmować około 0,5–1,0 litra więcej płynów. Obowiązuje zasada: im mniejszy ciężar właściwy moczu, tym mniejsze ryzyko krystalizacji złogów. W upalne dni lub w czasie intensywnego wysiłku należy pić więcej i nie ma górnego limitu wypijanych płynów2.

Druga, niezwykle ważna zasada przy diecie nerkowej dotyczy rozpoznania rodzaju kamieni nerkowych. Dopiero po ustaleniu przez lekarza, jakie kamienie zalegają w moczowodzie, można stosować odpowiednią dla chorego dietę. Ogólnym zaleceniem w kamicy jest zrównoważona i zbilansowana dieta, bez nadmiernej konsumpcji lub całkowitego unikania niektórych składników pokarmowych. Duża ilość nieprzetworzonych lub nisko przetworzonych owoców i warzyw, szczególnie tych bogatych w błonnik, to podstawa diety2.

Kamica moczanowa

Ten rodzaj kamicy nerkowej może być spowodowany nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego, który jest produktem przemiany metabolicznej puryn. O kamicy moczanowej możemy mówić, kiedy dobowe wydalanie kwasu moczowego z moczem wynosi >800 mg u mężczyzn, >750 mg u kobiet, >10-15 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku szkolnym3.

Dieta przy kamicy moczanowej

W przypadku wystąpienia kamicy moczanowej należy zastosować następujące zalecenia:

  • pić bardzo dużo płynów – co najmniej 3 litry na dobę,
  • ograniczyć spożycie białka pochodzenia zwierzęcego z jednoczesnym całkowitym wyłączeniem z diety produktów o dużej zawartości puryn (podroby, wywary mięsne, żelatyna, nasiona roślin strączkowych, mleko sojowe, tłuste ryby, skorupiaki morskie, czekolada, kakao, kawa, alkohol),
  • ograniczyć spożycie soli kuchennej,
  • utrzymać pH moczu w granicach 6,5-6,8 (zapobiega powstawaniu kamieni) lub pH 7,0-7,2 (w czasie prób rozpuszczania złogów) przez spożywanie warzyw i owoców (zwłaszcza cytrusowych), pomocne jest również stosowanie cytrynianów,
  • nie wolno przyjmować witaminy C (jest prekursorem szczawianów, jednocześnie znacznie obniża pH moczu) oraz izoprynozyny (bierze udział w przemianie nukleozydów, powodując podwyższenie stężenia kwasu moczowego w surowicy i wydalania go z moczem),
  • u niektórych chorych stosowany jest allopurinol (u dorosłych w dawce 100 mg/dobę, u dzieci 1-3 mg/kg/dobę), który hamuje utlenianie hipoksantyny i ksantyny do kwasu moczowego, prowadząc do zmniejszenia jego produkcji3.

W bardzo wielu przypadkach można uniknąć zachorowania na kamicę nerkową i uniknąć nieprzyjemnych objawów przemieszczających się kamieni nerkowych. Picie odpowiedniej ilości płynów, zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby1.

1. Drabczyk R. Kamica nerkowa. https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa Data dostępu: 4.12.2017
2. Świniarski P. Profilaktyka kamicy nerkowej. Przegląd Urologiczny. 2013(4):80
3. Gadomska-Prokop K. Leczenie zachowawcze kamicy układu moczowego. Przegląd Urologiczny. 2007(3):80

(Odwiedzono: 554 razy, w tym dzisiaj: 1)