Ciąża tydzień po tygodniu

Zadziwia cię pozycja płodu?

12 maja 2018

Zadziwia cię pozycja płodu?

Położnicy posługują się trzema zasadniczymi terminami określającymi usytuowanie płodu w macicy: położenie (situs), ustawienie (positio) i ułożenie (habitus). Położenie oznacza stosunek osi długiej płodu do osi długiej miednicy; ustawienie to stosunek poszczególnych części płodu do części miednicy (w praktyce uwzględnia się zwykle tylko stosunek grzbietu płodu). Ułożenie natomiast jest określeniem stosunku części ciała płodu względem siebie – w praktyce położniczej wykorzystuje się je głównie w celu oznaczenia położenia przodującej główki lub pośladków podczas przechodzenia przez kanał rodny. Istnieje szereg wariantów usytuowania płodu w macicy – co warto o nich wiedzieć? (1,2)

Część przodująca płodu i płaszczyzna wchodu miednicy

Kości czaszki płodu połączone są szwami i ciemiączkami. Budowa główki dziecka i jej wymiary mają istotne znaczenie w mechanizmie porodu. Dlaczego? Ponieważ w 96 proc. porodów właśnie główka jest częścią przodującą. Warto przypomnieć, że przodowanie określa część płodu usytuowaną w dolnej części macicy (poniżej płaszczyzny wchodu miednicy); mówi się np. o przodowaniu główkowym, pośladkowym, stópkowym. (1,2)

Jedną z przestrzeni kanału rodnego jest wspomniana przestrzeń wchodu (wchód miednicy), którą ograniczają dwie równoległe płaszczyzny. Pierwsza, tzw. górna płaszczyzna wchodu, przebiega przez guzki łonowe i wzgórek kości krzyżowej; dolną płaszczyznę wchodu wyznacza kresa graniczna. (2)

Najczęściej główka płodu wstępuje do wchodu miednicy w taki sposób, że szew strzałkowy (łączący kości ciemieniowe, biegnący od ciemiączka przedniego do tylnego) przebiega w równej odległości między spojeniem łonowym a promontorium (wzgórkiem kości krzyżowej). Jest to tzw. ułożenie synklityczne. (2)

Położenie, ustawienie i ułożenie płodu – definicje

W położnictwie (w celu określenia usytuowania płodu oraz mechanizmu porodowego) stosuje się następujące terminy: położenie, ustawienie i ułożenie płodu. (1,2)

Położenie płodu odzwierciedla stosunek osi długiej płodu do osi długiej macicy i kanału rodnego. Mówi się o położeniu podłużnym, poprzecznym i skośnym. (2)

Ustawienie płodu określa stosunek części płodu do macicy; przy położeniu podłużnym oznacza się stosunek grzbietu płodu do macicy. W położeniu poprzecznym lub skośnym uwzględnia się natomiast główkę dziecka. Wyróżnia się: ustawienie I (gdy grzbiet lub główka płodu znajduje się po lewej stronie) i ustawienie II (grzbiet/główka po prawej stronie macicy). (1,2)

Ustalając ułożenie płodu (czyli stosunek części płodu względem siebie) najczęściej bierze się pod uwagę stosunek główki do tułowia w czasie przechodzenia główki przez kanał rodny. (2)

Rodzaje ułożeń płodu

Wśród najważniejszych typów ułożeń płodu rozróżnia się ułożenie dowolne i przymusowe. O ułożeniu dowolnym można mówić, jeśli poród jeszcze się nie rozpoczął, a dziecko ma względną swobodę w przyjmowaniu ułożenia. Ułożenie przymusowe oznacza, że część przodująca płodu zetknęła się już z płaszczyzną wchodu kanału rodnego i zaczęła się w nim obniżać. Do określenia ułożenia przymusowego przodującej główki używa się z reguły następujących terminów:

  • ułożenie przygięciowe (potylicowe), w tym potylicowe tylne i (najczęstsze) potylicowe przednie;
  • ułożenie odgięciowe (ciemieniowe, czołowe i twarzyczkowe).

Przy położeniach miednicowych wyróżnia się ułożenia miednicowe:

  • zupełne,
  • niezupełne: pośladkowe, kolankowe i stópkowe. (1,2)

Za fizjologiczne ułożenie płodu w jamie macicy uznaje się ułożenie przygięciowe, które dotyczy wszystkich stawów, tzn. główka dziecka przygięta jest do klatki piersiowej, a rączki i nóżki dokładnie przylegają do tułowia. W ułożeniu przygięciowym płód przybiera kształt owoidalny (jajowaty). (1,2)

Badanie zewnętrzne rodzącej – chwyty Leopolda

Na badanie położnicze rodzącej składa się m.in. badanie palpacyjne brzucha, dzięki któremu można określić położenie, ustawienie i ułożenie płodu, ustalić część przodującą oraz jej topografię względem kanału rodnego. Badanie wykonuje lekarz wkrótce po przyjęciu pacjentki na salę porodową, a także później, gdy konieczne jest ustalenie postępu porodu. Podczas badania palpacyjnego przez powłoki brzuszne stosuje się technikę chwytów Leopolda. (2)

 

1. Troszyński M. Położnictwo – ćwiczenia. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2009; s: 122-124

2. Bręborowicz G. H. (red.) Położnictwo i ginekologia. T I. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2008; s: 319-320; 338

(Odwiedzono: 1417 razy, w tym dzisiaj: 1)