Zdrowe żywienie

W jakich produktach żywnościowych można trafić na GMO?

12 marca 2018

W jakich produktach żywnościowych można trafić na GMO?

Określenie GMO (genetically modified organism) oznacza organizm, który został zmodyfikowany genetycznie. GMO budzi niepokój dużej części polskiego społeczeństwa. Pojawiają się bowiem obawy, że GMO stanowi zagrożenia dla zdrowia oraz środowiska naturalnego. Czy produkty GMO są dostępne w Polsce? Jak unikać ich spożywania?

Jak powstaje GMO?

Modyfikacja genetyczna polega na zmianie fragmentów DNA. Taka mutacja może polegać na zamianie/ usunięciu jednego albo więcej genów, a także na wprowadzeniu do danego organizmu nowego genu lub zespołu genów. Dzięki temu dany organizm charakteryzuje się nową, pożądaną cechą, która nie występuje u niego naturalnie. Obecnie na świecie modyfikowane są zarówno rośliny, jak i zwierzęta.(1)

Przykłady produktów GMO

Wiodącym producentem produktów GMO są Stany Zjednoczone. Tam, a także w wielu innych krajach na świecie, dozwolone są uprawy roślin genetycznie modyfikowanych. Część z nich przeznaczona jest na paszę dla zwierząt, część może być spożywana przez ludzi. Lista produktów GMO jest długa dosyć długa. Do najczęściej uprawianych należą natomiast kukurydza i soja genetycznie modyfikowana. Oprócz tego modyfikacje wprowadzane są w takich roślinach, jak ziemniaki, buraki cukrowe, pomidory, dynie, rzepak, ryż, melony, papaje, winogrona i inne owoce. Na terenie Unii Europejskiej jedyną rośliną, którą można uprawiać, jest genetycznie modyfikowana kukurydza, jednak większość plantacji znajduje się na terenie Hiszpanii. W naszym kraju nie ma natomiast upraw GMO.(1,2,3) Nie oznacza to jednak, że żywność GMO w Polsce nie występuje wcale. Może się bowiem znaleźć w składzie wielu produktów. Ponadto zwierzęta (np. kurczaki) mogą być karmione paszą GMO.(2)

Produkty z GMO w Polsce – gdzie mogą znajdować się genetycznie modyfikowane składniki?

Zgodnie z przepisami unijnymi, jeżeli w danym produkcie znajduje się co najmniej 0,9% składników genetycznie zmodyfikowanych, wówczas producent jest zobowiązany do zamieszczenia na opakowaniu informacji na ten temat. Artykuły spożywcze, które zawierają mniej niż 0,9% nie są uznawane za żywność genetycznie modyfikowaną.(3,4) Jeżeli więc z rożnych powodów nie chcesz sięgać po tego typu produkty – uważnie czytaj etykiety. Dotyczy to np. olejów roślinnych, które mogą być wyprodukowane z genetycznie modyfikowanej soi. Pochodnymi soi są także wszelkie izolaty, koncentraty wysokobiałkowe i lecytyna. Produkty otrzymywane z kukurydzy to m.in. olej, skrobia, mąka, maltodekstryna.(1) Trudno jest jednak wymienić całą listę produktów, w których mogą znajdować się dodatki GMO, gdyż oferta rynkowa jest bardzo bogata, a stosowanie tego rodzaju składników zależy od danego producenta. Istnieją organizacje i stowarzyszenia, które zamieszczają na łamach stron internetowych listy produktów z GMO, dostępne w polskich sklepach – przykładem jest strona kampanii „Stop dla GMO w Polsce”, informacji na ten temat możesz też wypatrywać wśród publikacji Stowarzyszenia Polska Wolna od GMO.

Czy żywność bez GMO jest bezpieczniejsza dla zdrowia?

Zdania na ten temat są podzielone. Żywność transgeniczna została wprowadzona na rynki stosunkowo niedawno, dlatego trudno jest mówić o skutkach jej spożywania. Przeciwnicy GMO argumentują, że jedzenie tego rodzaju produktów może zwiększyć ryzyko alergii, chorób przewodu pokarmowego i niektórych nowotworów. Ponadto zwraca się uwagę, że soja GMO zawiera kilkakrotnie więcej estrogenów sojowych, niż soja tradycyjna, dlatego jej częste spożywanie może doprowadzić m.in. do bezpłodności u mężczyzn(4). Być może w związku z licznymi kontrowersjami wkrótce pojawi się więcej badań, które dadzą nam odpowiedź czy i jak dużym zagrożeniem jest spożywanie genetycznie zmodyfikowanego jedzenia.

Czy GMO pomaga zwalczyć głód na świecie?

Ideą, która przyświecała wprowadzaniu żywności modyfikowanej genetycznie, był m.in. plan zwalczenia dzięki niej problemu głodu. Niestety, liczba głodujących ludzi nie spadła. Jednym z powodów jest przeznaczanie żywności GMO głównie na paszę dla zwierząt.(2)
 

  1. Ciborowska H., Rudnica A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014, s. 205-208
  2. Kosicki J, Kosicka-Gębska M. Rośliny GMO i żywność genetycznie zmodyfikowana – nowość wzbudzająca ciekawość, nadzieje i obawy. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis. 2012 (1): 135-163
  3. Sytuacja GMO w Polsce, a prawo krajowe i unijne. http://www.greenpeace.org/poland/pl/co-robimy/stop-gmo/Sytuacja-GMO-w-Polsce-a-prawo-krajowe-i-unijne/ Data dostępu: 27.02.2018
  4. Cichosz G, Wiąckowski S.K. Żywność genetycznie modyfikowana – wielka niewiadoma. Pol. Merk. Lek. 2012; XXXIII, 194, 59-63

(Odwiedzono: 176 razy, w tym dzisiaj: 3)