Psychiatria i psychologia

Uzależnienie od telefonu – palący problem wśród dzieci i młodzieży  

20 lutego 2018

Uzależnienie od telefonu – palący problem wśród dzieci i młodzieży   

Wobec ogólnej dostępności telefonów komórkowych, jak również atrakcyjności ich posiadania oraz oferowanych przez nie funkcji, wzrasta odsetek osób, które wykazują cechy uzależnienia od telefonu. Zjawisko to okazuje się powszechne także w grupie dzieci i młodzieży, wykazującej sporą podatność na ten rodzaj nałogu. Jak rozpoznać uzależnienie od telefonu, jakie są jego przyczyny oraz jak skutecznie wyleczyć ten problem?

Uzależnienie od telefonu komórkowego – jaki jest mechanizm jego rozwoju?

We współczesnej rzeczywistości oczywista wydaje się potrzeba posiadania telefonu komórkowego oraz dostępu do sieci. To małe urządzenie ułatwia bowiem codzienne funkcjonowanie, umożliwia szybki  bezproblemowy kontakt z innymi oraz zapewnia szeroki zakres rozrywki. Warto podkreślić, że telefon komórkowy zapewnia swoim użytkownikom poczucie wolności i niezależności, wpływa również na odczuwany stopień bezpieczeństwa, dzięki bezustannemu dostępowi do sieci. Im większa częstotliwość użytkowania telefonu, tym wyższe ryzyko, że stanie się on podmiotem uzależnienia, w którym użytkownik zaczyna traktować aparat komórkowy jako obiekt uczuć (1).
Uzależnienie od telefonu określane jest również mianem fonoholizmu lub nobofobii – niezależnie od wybranego terminu, zjawisko to wiąże się z przymusem posiadania bezpośredniego dostępu do telefonu i sieci komórkowej. Fonoholizm jest zaburzeniem behawioralnym, a najbardziej podatne na ten rodzaj uzależnienia są osoby z problemami emocjonalnymi i społecznymi, koniecznymi do ukojenia lękami i z zaburzonym poczuciem bezpieczeństwa – telefon staje się dla nich rozwiązaniem tych problemów (2,3).

Test na uzależnienie od telefonu – jak skutecznie rozpoznać problem?

Symptomy omawianego uzależnienia są specyficzne i pozwalają na szybkie wykrycie problemu oraz niezwłoczne wdrożenie stosownego postępowania terapeutycznego. O uzależnieniu można mówić, gdy spełnione są następujące warunki (1,2):

  • Telefon komórkowy jest dla danej osoby podstawowym narzędziem codziennego użytku, z którym nie rozstaje się ona nawet na chwilę,
  • W sytuacji braku dostępu do telefonu lub sieci komórkowej pojawia się znaczny dyskomfort i apatia, następuje pogorszenie nastroju oraz wywołane zostają negatywne emocje – złość, smutek, a nawet atak paniki oraz agresja,
  • Dana osoba odczuwa silny przymus bezustannego komunikowania się z kimś za pośrednictwem telefonu,
  • Posiadanie dostępu do telefonu staje się gwarantem poczucia bezpieczeństwa.

Istnieje kilka wyodrębnionych rodzajów uzależnienia od telefonu – w zależności od specyfiki każdego z nich, mogą wystąpić określone symptomy. Fiksacja osoby uzależnionej może odnosić się zatem do ciągłego wysyłania i odbierania wiadomości sms, korzystania z gier dostępnych na telefonie, prowadzenia długich rozmów telefonicznych, konieczności posiadania najnowszych modeli aparatów i eksponowania ich najlepszych funkcji. Specyficzną grupą są również osoby, panicznie obawiające się wyłączenia telefonu – dyskomfort wywołuje sama myśl o wyłączeniu aparatu, dlatego osoby z tej grupy często noszą przy sobie zawsze naładowaną, wymienną baterię do telefonu (2).

Jak leczyć uzależnienie od telefonu?

Wobec oczywistych skutków społecznych, zdrowotnych i emocjonalnych, wynikających z nadużywania telefonu komórkowego, konieczne jest skuteczne zapobieganie uzależnieniu, a w przypadku wystąpienia jego objawów – efektywne i niezwłoczne leczenie. Istotna okazuje się jednak profilaktyka, uwzględniająca uświadamianie użytkowników telefonów komórkowych o zagrożeniach, jak również o symptomach rozpoczynających się problemów i ich skutkach. Jeśli jednak uzależnienie pojawia się, niezbędna jest interwencja terapeutyczna, obejmująca terapię indywidualną, jak również udział w sesjach grupowych (3).
Chcąc uniknąć problemu uzależnienia, warto wdrożyć kilka zasad, które pozwolą kontrolować  użytkowanie telefonu komórkowego. Dobrym pomysłem będzie z pewnością wydzielenie sfer wolnych od telefonu, do których aparat nie będzie zabierany, jak również wybranie momentów w ciągu każdego dnia, gdy telefon nie będzie używany. Konsekwentne przestrzeganie tych ograniczeń pozwoli na skuteczną kontrolę i pomoże zapobiegać uzależnieniu. Warto również zwalczać przymus natychmiastowego odbierania wiadomości sms i niezwłocznego odpisywania na nie (2).
 

  1. Olszewska e. Uzależnienie od telefonu komórkowego jako nowe wyzwanie edukacji bezpieczeństwa. Zestawy naukowe wsowl. 2013;4(170):16-27.
  2. Pawłowicz j. Fonoholizm – problem moralny. Collectanea theologica. 2010;4:163-173.
  3. Dębski m. Nałogowe korzystanie z telefonów komórkowych. Gdynia 2016

(Odwiedzono: 2026 razy, w tym dzisiaj: 6)