Choroby i dolegliwości

Czy szczawiany są groźne dla nerek?

19 grudnia 2017

Czy szczawiany są groźne dla nerek?

Kryształki szczawianu wapnia to jedne z najczęściej wykrywanych substancji w moczu. Na ich obecność w organizmie wpływa dieta oraz ilość przyjmowanego wapnia. Jakie są przyczyny powstawania kamicy nerkowej i na co warto zwracać uwagę, aby nie zachorować?

Czym są szczawiany?

To organiczne związki chemiczne, sole wapniowe kwasu szczawiowego. Te substancje są częścią złogów występujących w kamicy nerkowej. Kamica nerkowa (zwana też moczową) jest chorobą, która dotyka 5-20% populacji1. Biorąc pod uwagę częstotliwość występowania schorzenia i współwystępujące objawy kliniczne, można je uznać za chorobę cywilizacyjną i ogólnoustrojową.

Jakie są przyczyny powstawania złogów?

U większości pacjentów przyczyną powstawania złogów jest zaburzenie funkcjonowania gospodarki wapniowo-fosforanowej i przemiany kwasu szczawiowego. Złogi stanowią bardzo dotkliwy objaw, tworzą tzw. kamienie w nerkach. Kamienie składają się z1:

  • szczawianu wapnia i fosforanu wapnia (40%),
  • szczawianu wapnia (35%),
  • fosforanu magnezowo-amonowego (10%),
  • kwasu moczowego (10%),
  • cystyny i ksantyny (2%).

Ponadto lekarze interpretują wystąpienie kamieni dwojako: urologowie twierdzą, że są one przyczyną kamicy nerkowej, natomiast nefrologowie uważają, że to objaw choroby. W niniejszym tekście przyjmuje się pierwszy punkt widzenia.

Jakie są objawy kamicy nerkowej?

W prawidłowych warunkach, z moczu naturalnie wytrącają się i rozpuszczają substancje będące składnikami moczu. W momencie choroby, substancji jest za dużo i zbijają się, tworząc kamienie nerkowe. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych objawów choroby jest kolka nerkowa, czyli nagły i bardzo silny ból w nerkach, opisywany przez kobiety jako silniejszy niż bóle porodowe2. Ból jest spowodowany przesunięciem kamienia z nerek do moczowodu i znacznym utrudnieniem oddania moczu. Niektórzy skarżą się na wymioty, biegunkę, ból promieniujący do pachwiny.

Mogą pojawić się również inne objawy, na przykład gorączka, pieczenie w trakcie oddawania moczu, czerwone zabarwienie moczu, zmniejszone oddawanie moczu, a u mężczyzn – promieniujący ból do czubka prącia.

Jak rozpoznać kamicę nerkową?

Lekarz rozpoznaje liczbę kamieni nerkowych oraz ich wielkość za pomocą ogólnego badania moczu, USG i badania radiologicznego brzucha. Czasami są potrzebne dodatkowe badania2:

  • urografia – rentgen układu moczowego,
  • tomografia komputerowa brzucha – badanie wykaże wszystkie typy kamieni, które znajdują się w nerkach.

Czy duża liczba szczawianów w moczu jest niebezpieczna?

Jeśli ogólne badanie moczu wykaże dużą liczbę szczawianów, może to oznaczać kamicę szczawianową. Podatność na zachorowanie zwiększa się, jeśli w rodzinie choroba już wystąpiła. Warto zwrócić uwagę na dietę i ograniczyć produkty, które zawierają szczawiany:

  • kawa,
  • herbata,
  • czekolada,
  • orzechy,
  • buraki,
  • szpinak,
  • truskawki,

Co robić w przypadku nagromadzenia szczawianów wapnia w moczu?

Niezależnie od typu kamicy, konieczne jest utrzymanie diety, codzienne picie dużej ilości wody (około 3 litrów). Trzeba ograniczyć spożycie soli kuchennej. W przypadku kamicy szczawianowo-wapniowej zaleca się jedzenie i picie3:

  • soków owocowych,
  • owoców cytrusowych,
  • pełnoziarnistych produktów zbożowych,
  • ogórków,
  • cebuli,
  • kukurydzy,
  • masła.

Jak leczyć kamicę nerkową?

Na ogół rokowania są dobre: złogi nerkowe są możliwe do usunięcia, a wprowadzenie diety daje pozytywne efekty. Warto pamiętać o utrzymaniu zdrowego trybu życia, aby objawy nie powróciły.

1. Zwiększona liczba szczawianów w moczu pojawia się u pacjentów, którzy mają skłonność do chorowania na przewlekłe schorzenia układu moczowego. Usunięcie złogów powoduje odblokowanie przepływu moczu. Jeśli pacjent cierpi na częste nawroty kamicy nerkowej, ma zaburzenia metaboliczne, choruje na insulinooporność, stosuje się leczenie farmakologiczne.
2. Duława J. Czynniki rozwoju kamicy nerkowej. Forum Nefrologiczne. 2009;2,(3):184-188
3. Drabczyk R. Kamica nerkowa. https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa Data dostępu: 23.11.2017
4. Wnęk D. Kamica nerkowa – dieta. https://nefrologia.mp.pl/lista/62039,kamica-nerkowa-dieta Data dostępu: 24.11.2017

(Odwiedzono: 896 razy, w tym dzisiaj: 1)