Psychiatria i psychologia

Stres w pracy

25 maja 2017

Stres w pracy

Temat stresu w pracy jest coraz częściej poruszany w kontekście realnego i poważnego zagrożenia dla zdrowia – w szczególności psychicznego. Zarówno jego źródła, jak i objawy są bardzo rozbudowane i oddziałują na wiele aspektów. Jak zatem sobie z nim poradzić?

Czym jest stres?

Stres jest naturalną reakcją organizmu na zaistniałą sytuację, niezależnie od źródła jej pochodzenia czy charakter. To rodzaj sygnału, na który ludzkie ciało wysyła w adekwatny sposób – ucieczka lub walka. Stres rozpatrywany jest jako negatywny bodziec jedynie wówczas, gdy jest on w taki sposób postrzegany przez daną osobę, która jest na niego narażona. Istnieje także pojęcie stresu pozytywnego, który może stanowić motywator do działania1.

Jakie są przyczyny stresu w pracy?

Obecnie o stresie w pracy można mówić w odniesieniu do każdego zawodu, jak również do pracowników na każdym szczeblu. Oczywiście są zawody, które zalicza się do szczególnie narażonych na stres (np. policjant), jednak potencjalnych źródeł stresów w miejscu pracy jest tak wiele, że dotyczy on każdego2.

Z względu na bodźce psychospołeczne można wyróżnić kilka różnych źródeł stresu w miejscu pracy1:

Z uwagi na organizację pracy:

  • niesprecyzowane zadania,
  • częste zmiany np. godzin pracy, miejsca wykonywanej pracy.

Z uwagi na sposób funkcjonowania danej organizacji:

  • niesprecyzowany sens oraz cel wykonywanej pracy,
  • zakłócona komunikacja między pracownikiem a wyżej postawionymi pracownikami.

Z uwagi na charakter zajmowanego stanowiska:

  • odpowiedzialność w odniesieniu do dóbr materialnych i zasobów ludzkich,
  • monotonna, niebezpieczna, za bardzo lub za mało wymagająca pod względem fizycznym lub umysłowym.

Z uwagi na relacje interpersonalne:

  • nieumiejętność lub niemożliwość nawiązania kontaktów interpersonalnych,
  • mobbing lub dyskryminacja w miejscu pracy.

Z uwagi na rozwój zawodowy:

  • brak możliwości rozwijania swoich kwalifikacji,
  • brak możliwości awansu1.

Jak radzić sobie ze stresem w pracy?

Radzenie sobie ze stresem szczególnie tym spowodowanym różnymi czynnikami w pracy jest podmiotem wieloletnich badań lekarzy z różnych dziedzin. W związku z tym powstały liczne teorie oraz modele, które wskazują jak poprzez zróżnicowane praktyki zniwelować stres związany z pracą. Radzenie sobie ze stresem można traktować jako proces, w którym osoba koncentruje się na stresorze w celu zmniejszenia go, opanowania lub zmniejszenia jego skutków, jak również w kontekście zminimalizowania napięcia emocjonalnego3.

Innym ujęciem radzenia sobie ze stresem są strategie, które opierają się na działaniu3:

  • Skoncentrowanie na zadaniu: szukanie źródła stresu i usuwanie go lub zmniejszanie jego skutków.
  • Skoncentrowanie się na emocjach: obniżenie negatywnych emocji, jakie powstają na skutek działania stresora.
  • Skoncentrowanie się na unikaniu: działanie w taki sposób, by uniknąć stresora lub przeczekanie oddziaływania stresora bez podejmowania żadnych czynności.

Stres w pracy? Nie dziękuję!

Często stres związany z charakterem wykonywanego zawodu czy ogólnie miejscem pracy jest pogłębiany przez nieprawidłowy tryb życia, w którym brakuje miejsca na podstawowe elementy jak umiarkowana aktywność fizyczna czy wręcz przeciwnie – relaks i odprężenie. Co więcej, wprowadzenie tych aspektów do codziennego życia pozwoli skutecznie pokonać już występujący stres. Wyróżnia się 3 strategie redukowania stresu2:

  • Opierająca się na wykorzystaniu adrenaliny: pojawiająca się w związku z występującym stresem adrenalina jest wykorzystywana do aktywności fizycznej różnego rodzaju.
  • Polegająca na obniżeniu wydzielania adrenaliny: stosowane są metody, które opierają się na relaksacji i medytacji, które skutecznie obniżają poziom adrenaliny we krwi.
  • Twórcze wykorzystanie adrenaliny: opierające się na rozpoczęciu procesu twórczego, który poprzez tworzenie własnej twórczości (śpiew, poezja, malarstwo), ale również na obniżeniu poziomu stresu2.

1. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych. Stres w miejscu pracy – stan prawny, przeciwdziałanie oraz działanie związków zawodowych. Dostęp online: http://www.opzz.org.pl/documents/707532/707723/publikacja+stres.pdf Data dostępu 16.02.0217
2. Grzywacz R. Brak aktywności ruchowej i jej wpływ na stres u ludzi pracujących zawodowo. Medycyna Rodzinna 2011;(3):87-94
3. Waszkowska M, Potocka A, Wojtaszczyk P. Miejsce pracy na miarę oczekiwań. Poradnik dla pracowników socjalnych. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2010

(Odwiedzono: 1976 razy, w tym dzisiaj: 1)