Psychiatria i psychologia

Kiedy stres nie pozwala zasnąć

30 grudnia 2017

Kiedy stres nie pozwala zasnąć

Codziennemu życiu towarzyszy stres – niestety nie da się go tak łatwo wyeliminować. Coraz częściej zaliczany jest on do problemów, które niekorzystnie wpływają na kondycję naszego zdrowia. Skala tego problemu jest tak wielka, że Światowa Organizacja Zdrowia nazwała stres chorobą stulecia1. Stres ma ogromne znaczenie dla naszego zdrowia, czego dowodzą naukowcy od wielu lat. W stresie widzą bowiem przyczynę wielu chorób1. Wśród nich wymienić można również problemy z zasypianiem.

Stres, czyli co?

Hans Seley – twórca pojęcia „stres” – uznaje, że jest on „nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądania”3. Stres najczęściej określany jest jako reakcja, czyli zachowanie organizmu w obliczu trudnych sytuacji. Stres może być jednak bodźcem, czyli przyczyną4, na przykład bezsenności lub innych problemów związanych z zasypianiem.

Nie ulega jednak wątpliwości, że stres to problem, którego bagatelizować nie można, ponieważ jego długotrwałe oddziaływanie na organizm może prowadzić do nieodwracalnych zmian w biologii naszego ciała i psychiki – i nie chodzi tu tylko o problemy z zasypianiem.

Problemy z zasypianiem a stres

Stres może objawiać się na wiele sposobów. Jego skutki mogą być dostrzegane na poziomie emocjonalnym, behawioralnym oraz somatycznym4. Na poziomie emocjonalnym stres przejawia się odczuwaniem przez jednostkę lęku, niepokoju, rozdrażnienia, a także impulsywności. Stres jest powodem utraty pewności siebie, onieśmielenia, zniecierpliwienia. Człowiek, który ulega stresowi, nie potrafi zrelaksować się ani znaleźć aktywności, która dawałaby mu satysfakcję. Ponadto stres może powodować problemy z pamięcią i koncentracją5.

Stres przejawia się na poziomie zachowań. Tu można mówić o wzmożonej konsumpcji używek, ale również o zmianie zachowań żywieniowych (na przykład stosowaniu restrykcyjnych diet lub niezdrowym odżywianiu). W niniejszych rozważaniach ważne jest również to, że stres może powodować problemy ze snem. Osoby dotknięte stresem mogą mieć kłopoty ze snem, a jeśli śpi odpowiednią ilość czasu – sen nie przynosi odpoczynku i relaksu5.
Ostatecznie stres prowadzi również do zaburzeń somatycznych: może powodować bóle o niewyjaśnionej etiologii, zaburzenia psychiczne i mózgowe5.

Przyczyny bezsenności

Zaburzenia snu są dość powszechnym problemem współczesnego społeczeństwa. Wśród różnego rodzaju form zaburzeń snu, najczęściej spotykaną formą jest bezsenność – dotyka ona około 90% wszystkich osób, które borykają się z problemami zasypiania6. Bezsenność najczęściej dzieli się na przygodną, krótkotrwałą oraz przewlekłą7. Najogólniej można powiedzieć, że wyróżniamy sześć czynników powodujących bezsenność: fizjologiczne, psychologiczne, toksykologiczne, choroby i dolegliwości somatyczne, zaburzenia psychiczne8.

Czasami bezsenność może być wywołana również niewłaściwą higieną snu. Oznacza to wpływ na osobę zasypiającą czynników zewnętrznych, takich jak hałas, światło, zbyt wysoka temperatura, obfity posiłek przed snem, a także spożycie używek. Tu mówić można również o niestabilnym trybie życia, na przykład pracy na zmiany, przekraczaniu stref czasowych, zmienny stylu życia8. Wśród psychologicznych czynników bezsenności wymienić można przezywanie dużych emocji, stres, zwiększenie ilości obowiązków, przepracowanie itp.8.

Na stres i problem z zasypianiem

By organizm mógł prawidłowo funkcjonować, należy zapewnić mu optymalne warunki odpoczynku. I nie chodzi tu wyłącznie o stworzenie komfortowego miejsca do spania. Pierwszym warunkiem pozbycia się problemów z zasypianiem wywołanego stresem jest jego neutralizacja. Jak to zrobić? Przede wszystkim warto zadbać o kontakty społeczne – wsparcie innych osób może pomóc nam rozładować napięcie, które rodzi się w naszych głowach. Pozytywne myślenie – to kolejny sposób na zachowanie zdrowia psychicznego. Unikajmy przemęczeń – to ono może powodować frustrację9. W trudnych przypadkach warto sięgać po środki zielarskie: kozłek lekarski, chmiel, melisę lekarską2 lub skonsultować swój problem z lekarzem.

1. Roik J. Choroby cywilizacyjne. Wydawnictwo Złote Myśli Gliwice 2015, s: 7
2. Grabska-Kobyłecka I, Nowak D. Sen, bezsenność i jej leczenie – krótki przegląd aktualnej wiedzy ze szczególnym uwzględnieniem ziołolecznictwa. Pediatr Med. Rodz. 2014;10(3):270-277
3. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Białymstoku. Obserwatorium Integracji Społecznej. Stres wśród dzieci i młodzieży – skala zjawiska w województwie podlaskim. Białystok 2011, s:4
4. Grzegorzewska M. K. Różnorodność w interpretacji problematyki stresu. Studia Humanistyczne. 2007;5:123-129
5. Waszkowska M, Potocka A, Wojtaszczyk P. Miejsce pracy na miarę oczekiwań. Podręcznika dla pracowników socjalnych. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera Łódź 2010:22-25
6. Wojtas A, Ciszewski S. Epidemiologia bezsenności. Psychiatra. 2011;8(3):79-83
7. Rzewuska M. Leczenie bezsenności. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii. 1998;1:56-92
8. Prusiński A. Zaburzenia snu. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii. 1998;1:33-48
9. Stańczyk M. Pokonać stres zawodowy. Życie Szkoły. 2013;10:34-36

(Odwiedzono: 714 razy, w tym dzisiaj: 2)