Spirometria

Kiedy należy wykonać to badanie i jaki jest jego przebieg?

© Depositphotos.com

Co to jest spirometria?

Spirometria – termin zapożyczony z łaciny, oznacza dosłownie „pomiar oddychania”. Jest to metoda badawcza, która pozwala dokładnie określić ilość powietrza wydychanego z płuc lub przesuwającego się do układu oddechowego w czasie cyklów oddechowych. Pomiary spirometryczne uzyskuje się za pomocą specjalistycznych aparatów –spirometrów lub spirografów, które, współpracując z komputerem, gromadzą dane na temat ilości i kondycji miąższu płucnego. Dzięki nim specjalista może ocenić tzw. rezerwy wentylacyjne organizmu. Zwykle badanie stosowane bywa w diagnostyce najczęstszych schorzeń układu oddechowego, a więc astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)1.

Wskazania do wykonania spirometrii

Przesłanką do wykonania spirometrii płuc mogą być uporczywe i długo utrzymujące się duszności lub kaszel, a także częste odkrztuszanie zalegających wydzielin albo ból klatki piersiowej. Lekarz zaleci badania płuc również w przypadku, gdy stwierdzi niepokojące nieprawidłowości podczas oględzin fizykalnych, np. niewłaściwy kształt klatki piersiowej bądź zmiany osłuchowe w obszarze układu oddechowego. Metodę stosuje się też w celu wyjaśnienia nieprawidłowych wyników morfologii krwi lub rtg klatki piersiowej. Badanie spirometryczne wykonuje się również u osób, które nie wykazują żadnych dolegliwości, jednak znajdują się w tzw. grupie ryzyka np. zawodowego (szkodliwe warunki pracy ze względu na gazy i pyły), ale zalicza się do niej także palaczy tytoniu (czynnych i biernych). Służy rozpoznaniu zaburzeń czynności płuc i oskrzeli, diagnostyce schorzeń ogólnoustrojowych, które potrafią zająć część układu oddechowego (np. choroby tkanki łącznej) oraz dysfunkcji nerwowo-mięśniowych (typu miastenia). Badanie może zostać zlecone pacjentom, którzy przygotowują się do zabiegu operacyjnego, w szczególności w obszarze klatki piersiowej (w czasie przeszczepów płuc lub w leczeniu rozedmy płuc). Spirometrię poleca się wszystkim sportowcom oraz osobom, które dopiero planują intensywny wysiłek fizyczny, podczas którego organizm wykorzystuje większe zasoby wentylacyjne (jak wspinaczka górska czy nurkowanie).

Jak się przygotować do spirometrii?

Najmniej przez 4 godziny przed przystąpieniem do badania (lepiej jednak całą dobę) nie wolno palić tytoniu ani pić alkoholu. Na 2 godziny przed należy wstrzymać się od przyjmowania obfitych posiłków. Pół godziny przed spirometrią trzeba unikać intensywnego treningu lub innego wysiłku fizycznego.

Jak przebiega spirometria?

W czasie badania (które trwa najwyżej kilka minut) pacjent pozostaje w pozycji siedzącej i oddycha przez ustnik, który jest połączony ze spirometrem. Początkowo czynność należy wykonywać spokojnie, a dalej dokładnie wypełniać polecenia personelu medycznego. Zwykle po bardzo głębokim wdechu następuje wydmuchnięcie całego, zgromadzonego w płucach powietrza. Monitor w międzyczasie wyświetla odpowiednie parametry pomiarowe, które można określić wyłącznie dzięki spirometrii. Wyniki, w tym VC – pojemność życiową i FEV – nasiloną wydechową objętość pierwszosekundową2, przekazuje się pacjentowi w formie opisu.

Spirometria – interpretacja wyników

Zaraz po zakończeniu spirometrii, wyniki i normy prezentowane są za pośrednictwem wartości liczbowych i w formie graficznej, zwykle w postaci wykresów. Najpowszechniej wykorzystuje się krzywą przepływ-objętość, która w pionie obrazuje przepływ, a na osi poziomej – objętość powietrza wyprowadzanego i wprowadzanego do płuc. Specjalista ocenia również prawidłowy przebieg badania i jego jakość.

Źródło ogólne:
Encyklopedia badań medycznych. Ilustrowana encyklopedia dla pacjenta. Leszek Kalinowski (red.). Gdańsk: MAKmed, 1996.

1. Medycyna Praktyczna, http://pochp.mp.pl/wszystkoopochp/badania/show.html?id=54218/, dostęp: 11.03.2015 r.
2. Medycyna Praktyczna, http://pochp.mp.pl/wszystkoopochp/badania/show.html?id=54218/, dostęp: 11.03.2015 r.

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji: