Skurcze ciążowe – co należy o nich wiedzieć?

12 listopada 2017

Skurcze ciążowe – co należy o nich wiedzieć?

W czasie ciąży kobieta doświadcza różnego rodzaju skurczów – oczywiście najbardziej rozpoznawalne są skurcze porodowe. Skurcze pojawiają się jednak znacznie wcześnie, ponieważ macica przygotowuje się do wzmożonego wysiłku. W zasadzie niewielkie skurcze można już obserwować od 20. tygodnia ciąży4. Warto jednak dowiedzieć się nieco więcej o skurczach ciążowych, by niepotrzebnie nie martwić się, że z dzieckiem jest coś nie tak.

Skurcze w ciąży

Skurcze występują przez cały okres ciąży. Nieskoordynowane czynności skurczowe o niewielkiej amplitudzie i nasileniu nazywa się skurczami Alvareza. Znacznie rzadziej występującymi, ale charakteryzującymi się większym nasileniem są skurcze Braxtona Hicksa1.

Kobiet, która jest w ciąży, może obserwować u siebie pojawianie się znacznie silniejszych skurczy już na kilka tygodni przed porodem. Zazwyczaj są nieregularne i mają słabe nasilenie. Tego rodzaju skurcze nazywa się skurczami przepowiadającymi. W ich wyniku może dojść do wydalenia z szyjki macicy śluzu o barwi krwi1. Pojawiają się one około 38. tygodnia ciąży. Skurcze przepowiadające przechodzą w skurcze porodowe2.

Jak rozpoznać skurcze przepowiadające poród?

Czym charakteryzują się skurcze przepowiadające? Przede wszystkim nie powodują skracania i rozwierania szyjki macicy – jeśli jednak na kilkadziesiąt dni przed wyznaczonym terminem porodu ciężarna zaobserwuje u siebie niepokojące objawy, powinna jak najszybciej zgłosić się do swojego lekarza prowadzącego. Skurcze przepowiadające są nieregularne, ale również nie ulegają nasileniu. Ciężarne określają ten rodzaj skurczów jako bóle podbrzusza przypominające te odczuwane w czasie menstruacji. Tego rodzaju bóle są znacznie mniej dolegliwe i ustępują po lekach uspokajających albo spazmolitykch3.

Gdy pojawią się skurcze przedwczesne, warto obserwować reakcję swojego organizmu. Wszelkie niepokojące zmiany takie jak nasilający się ból oraz wzrastająca częstotliwość występowania skurczów winny być niezwłocznie konsultowane z lekarzem.

Pierwsze skurcze porodowe

Właściwe skurcze porodowe w terminie porodu pozwala na fizjologiczny poród, czyli taki, w którym kobieta naturalnymi siłami wydaje na świat potomka. Charakteryzują się one postępem porodu – oznacza to skracanie szyjki macicy. Skurcze porodowe nasilają się w zakresie intensywności i regularności. Skurczom towarzyszą bóle porodowe w podbrzuszu i okolicy krzyżowej. Tego rodzaju skurcze nie ustają po podaniu leków3. Bóle porodowe trwają około 45 sekund. Narastają, osiągają szczyt i zanikają5.

Za początek porodu uznaje się moment rozpoczęcia regularnych czynności skurczowych mięśni macicy, gdzie następne skurcze pojawiają się w co najmniej 10-15 minutowych odstępach. Właśnie ta regularność pozwala na skracanie się szyjki macicy i jej rozwieranie. Właściwe określenie czasu rozpoczęcia skurczów jest jednocześnie początkiem trwania całego porodu. Na podstawie czasu trwania porodu, w sytuacji gdy znacznie się wydłuża można podjąć decyzję o jego przyspieszeniu albo zakończeniu2.

Skurcze w połogu

Ostatnim etapem porodu jest połóg. W czasie jego trwania można zaobserwować niewielkie skurcze toniczne – odpowiedzialne jest za nie stałe zwiększone napięcie macicy. Tego rodzaju skurcze pojawiają się już w pierwszych godzinach po wydaleniu łożyska i mogą trwać nawet do 4-5 dni. Po narodzinach dziecka zdarzają się również cykliczne skurcze poporodowe – to samoistny i rytmiczne skurcze macicy, które rozpoczynają się w kilka godzin po porodzie mogą trwać nawet przez 2-3 dni. Ciekawostką jest, że odczuwane są przez wieloródki. Kobiety pierwszy raz rodzące nie obserwują u siebie takich skurczów. Po porodzie występować mogą również skurcze odruchowe, które pojawiają się na skutek działania bodźców, na przykład ssania brodawki przez dziecko 1.

Bóle porodowe

Bóle porodowe są następstwem czynności skurczowych macicy. Choć ból odczuwany przez rodzące kobiety nie jest patologią, to jednak jego zmniejszenie sprawia, że obniża się komfort porodu. To może mieć dalsze negatywne konsekwencje. Dlatego tak ważne jest łagodzenie bólu w czasie porodu. Dzięki temu można zapewnić większy komfort rodzącym, a także usprawnić przebieg samego porodu.

Można sięgać po środki farmakologiczne, ale wiele kobiet obawia się o stan zdrowia maluszka i płynność porodu. Można więc zdecydować się na alternatywne metody łagodzenia bólu porodowego towarzyszącego skurczom. Jedną z najbardziej rozpowszechnionych technik łagodzenia bólu porodowego jest masaż (shiatsu, szwedzki). Pozwala on na stymulację włókien nerwowych, co zakłóca przewodnictwo bólu. Masaż może być stosowany zarówno na brzuchu, jak i w okolicach krzyżowych5.

1. Pisarski T. Położnictwo i ginekologia. Podręcznik dla studentów Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 1993, s: 250-251, 282.
2. Lichtenberg-Kokoszka E, janiuk E, Dzierżanowskie J. Optymalizacja porodu – zagadnienia interdyscyplinarne. Wydawnictwo Impuls Kraków 2008, s. 10-11
3. Czajkowski K, Bręborowicz G, Kotarski J. et.al Rekomendacje zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące opieki okołoporodowej i prowadzenia porodu. Ginekol Pol. 2009;80:548-557
4. Bręborowicz G. Położnictwo i ginekologia. Wydawnictwo PZWL Warszawa 2015, s. 190
5. Szulima M, Golnik E. Alternatywne metody łagodzenia bólu porodowego. Technologia w optymalizacji opieki medycznej. 2013;1(1):41-46

(Odwiedzono: 739 razy, w tym dzisiaj: 4)