Pediatria

Schorzenia wysypkowe u dzieci - objawy i sposoby leczenia wysypki u dziecka

3 stycznia 2018

Schorzenia wysypkowe u dzieci - objawy i sposoby leczenia wysypki u dziecka

Różnicowanie zmian skórnych u dzieci to częsty problem w praktyce pediatrycznej. Lekarz, oceniając wykwity, opiera się na wnikliwym wywiadzie medycznym; bierze pod uwagę charakter zmian (rozmiar, rodzaj, kolor, uwypuklenie ponad powierzchnię skóry), zajęty przez nie obszar skóry lub błon śluzowych, kolejność i tempo ich narastania, ewolucję, czas, przez jaki się utrzymują oraz sposób, w jaki ustępują. Choroby wysypkowe u dzieci bardzo często mają podłoże wirusowe. (1)

Trzydniówka, czyli rumień nagły

Rumień nagły (tzw. trzydniówka) to choroba powodowana przez wirusy HHV6 i/lub HHV7 z grupy Herpesviridae. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Okres wylęgania trwa od 5 do 15 dni – po nim występuje gorączka, która średnio utrzymuje się przez 3 dni. Po ustąpieniu gorączki obserwuje się drobnoplamisto-grudkową, bladoróżową wysypkę u dziecka – przede wszystkim w obrębie szyi, twarzy i tułowia. Towarzyszy jej powiększenie potylicznych i szyjnych węzłów chłonnych. (1)
Zakażenie leczy się objawowo (podaje się leki przeciwgorączkowe). Rumień nagły o ciężkim przebiegu może wymagać włączenia leków przeciwwirusowych. Nie istnieją metody zapobiegania chorobie. (1,2)

Odra – zakaźna choroba wirusowa

Odra to zakaźna choroba, którą wywołuje RNA wirusa z rodziny Paramyxoviridae rodzaju Morbilli. Zakażenie następuje drogą kropelkową. Okres wylęgania wynosi 9-11 dni. Po tym czasie pojawiają się objawy okresu prodromalnego: gorączka, suchy, szczekający kaszel, nieżyt nosa, zapalenie spojówek, któremu towarzyszy łzawienie i światłowstręt (wrażenie „zapłakanej twarzy” dziecka). Dochodzi do powiększenia podżuchwowych i szyjnych tylnych węzłów chłonnych, niekiedy także śledziony. Może wystąpić drobnoplamista wysypka, która mija przed pojawieniem się właściwych zmian odrowych. Na śluzowce jamy ustnej, po wewnętrznej stronie policzków (na wysokości zębów trzonowych) obserwuje się tzw. plamki Koplika – szarobiałe, niewielkie plamki z czerwoną obwódką (utrzymują się krótko – od 1 do 3 dni). (1)
Po okresie zwiastunowym (trwającym 3-4 dni) następuje okres wysypkowy, w którym objawy prodromalne mogą się nasilać (z czasem łagodnieją). Pojawia się gruboplamista, żywoczerwona, zstępująca wysypka, która najpierw występuje za uszami, na karku, wzdłuż linii włosów, po czym szerzy się na twarz, szyję, górę ramion i klatki piersiowej. W drugiej dobie zmiany skórne narastają i zajmują pozostałą część klatki piersiowej, pojawiają się na brzuchu i plecach; w trzeciej dobie zajmują ręce, uda, stopy. W czwartej dobie obserwuje się przebarwienie wysypki, która zaczyna brunatnieć i łuszczyć się. (1)
Leczenie odry jest objawowe; polega głównie na podawaniu leków przeciwgorączkowych i łagodzących kaszel. Profilaktyka obejmuje obowiązkowe szczepienia dzieci (w 13.-14. miesiącu życia i 10. roku życia). W przypadku niedoborów odporności wskazana jest profilaktyka bierna swoistą hiperimmunizowaną globuliną lub gammaglobuliną ludzką. (1,2)

Płonica (szkarlatyna) – choroba bakteryjna

Płonica (szkarlatyna) to choroba bakteryjna powodowana przez beta-hemolizujące paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes). Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez skażone przedmioty, pokarmy. Po okresie wylęgania (2-5 dni) gwałtownie wzrasta gorączka, pojawiają się dreszcze, bóle brzucha, wymioty, przejściowa biegunka. W klasycznej postaci przebiegającej z anginą występuje silny ból gardła i bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich. (2,3)
Najczęściej w drugiej dobie choroby pojawia się drobnoplamista wysypka, która zajmuje twarz (oprócz trójkąta wokół ust – między fałdami nosowymi a brodą). Szczególnie intensywna jest w dołach pachowych, w okolicach pachwinowych i na pośladkach. Skóra w badaniu sprawia wrażenie szorstkiej. Zmiany skórne mogą utrzymywać się przez kilka godzin lub kilka dni. Typową cechą wysypki w przebiegu płonicy jest tzw. późne następstwo – złuszczanie się, które po tygodniu obserwuje się na skórze twarzy, po 2 tygodniach – na skórze tułowia, a po 3 tygodniach – na skórze dłoni i stóp. Istotne klinicznie są również zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej. Język pokrywa biały nalot, który ustępuje od czubka i brzegów; po 4 dniach język przybiera barwę czerwoną z dobrze odsłoniętymi brodawkami (tzw. język malinowy). U chorych gardło najczęściej ma kolor żywoczerwony („szkarłatne”, „płonące” gardło). (4)
U pacjentów z płonicą stosuje się antybiotykoterapię; leczenie polega również na podawaniu leków obniżających gorączkę i prawidłowym nawadnianiu. Ciężki i/lub powikłany przebieg choroby może wymagać hospitalizacji. (4)

Wysypka przy zakażeniu HIV

Wysypka może być manifestacją zakażenia wirusem HIV (występuje u 10-50 proc. zakażonych nastolatków i dorosłych). Zwykle zmiany mają charakter plamisty, niekiedy odropodobny; w większości przypadków zajmują skórę brzucha i klatki piersiowej. Mogą towarzyszyć im inne objawy (jak gorączka, bóle stawowo-mięśniowe, powiększenie węzłów chłonnych, ból i zapalenie gardła). (1)
 
1. Popielska J., Marczyńska M. Wysypki plamisto-grudkowe w infekcjach wirusowych. Pediatr Dypl. 2016;20(1):41-50
2. Majda F. Choroby wysypkowe wieku dziecięcego. https://www.forumzdrowia.pl/artykul/choroby-wysypkowe-wieku-dzieciecego;5728586.html Data dostępu: 28.01.2018
3. Szenborn L. Płonica. Pediatr Dypl. 2012;16(6):22-28
4. Duszczyk E. Szkarlatyna (płonica). https://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/74624,szkarlatyna-plonica Data dostępu: 28.01.2018
 

(Odwiedzono: 1782 razy, w tym dzisiaj: 1)