Choroby wewnętrzne

Preparaty na kleszcze. Jakie środki wybrać?

26 czerwca 2018

Preparaty na kleszcze. Jakie środki wybrać?

Piękna pogoda i słoneczne weekendy sprzyjają temu, by coraz więcej czasu spędzać poza domem.  Wycieczki, spacery, plażowanie. Jest wiele świetnych form na pooddychanie świeżym powietrzem. Podczas wakacyjnych przygód musimy uważać na kleszcze. Te małe stworzonka możemy mieć nieprzyjemność spotkać coraz częściej (2). A kleszcz u człowieka może mieć bardzo nieprzyjemne konsekwencje zdrowotne. Jak bronić się przed tym małym krwiopijcą?

 

Jak dochodzi do zakażenia?

Kleszcze zwykle spadają na nas praktycznie z… nieba. No może nie do końca z niebiańskich przestworzy, ale z gałęzi drzewa to już na pewno. Wystarczy mu, że znajdzie się na naszej skórze i już może rozpocząć swoje działanie. Zakażenie następuje podczas wkłucia przez zakażonego kleszcza, bo wirus znajduje się w gruczołach ślinowych kleszcza (3). Możemy wtedy zarazić się bardzo niebezpieczną chorobą, jaką jest borelioza. Czy jest coś, co możemy zrobić, aby się przed tym ustrzec?

Czy istnieje szczepionka na boreliozę?

Nie ma dobrych wieści. Do tej pory nie opracowano niestety efektywnych szczepionek zabezpieczających przed innymi chorobami odkleszczowymi. Wynika to ze zmienności antygenów bakterii powodujących chorobę: Borrelia burgdorferi, B. afzelii, B. garinii i B. bavariensis. W 1998 roku wprowadzono w Stanach Zjednoczonych szczepionkę przeciw tej chorobie, ale okazało się, że przyczyniała się ona do powstawania stanów zapalnych stawów, stąd po czterech latach została ona wycofana (1).  Czy da się zatem zabezpieczyć przed kleszczami?

 

Jak działają preparaty na kleszcze?

Musimy skopić się na działaniach profilaktycznych. Na rynku dostępne są też różne spraye, maści i kremy do stosowania na skórę, których zapach ma odstraszać kleszcze. Preparaty muszą wydzielać taki zapach, aby nie przyciągały uwagi kleszcza, a wręcz go odstraszały. Przed wycieczką do lasu, dla własnego bezpieczeństwa, lepiej się nie perfumujmy. Wabikiem dla kleszczy jest nasz pot, wody toaletowe, pachnące kosmetyki. Nie lubią one natomiast zapachu takich olejków jak:

  • goździkowego,
  • cytronelowego,
  • drzewa herbacianego,
  • tymiankowego,
  • szałwiowego,
  • mięty pieprzowej,
  • paczulowego,
  • ze słodkich migdałów.

 

W jaki sposób używać środków ochronnych na kleszcze?

Środki na kleszcze są bardzo proste w użyciu. Wystarczy spryskać nimi dokładnie ciało przed wyjściem na spacer. Szczególną uwagę zwróćmy na odsłonięte miejsca, bo one narażone na kontakt z kleszczem. Pamiętajmy, że działający odstraszająco na kleszcze zapach może szybko wywietrzeć. Dlatego dużo bardziej efektywne są kremy na kleszcze. Wystarczy, że miejsca narażone na ukąszenia pokryjesz cienką warstwą kremu. Tego typu preparaty nie brudzą ubrań, a ich działanie utrzymuje się do nawet do kilku godzin.

 

Jaka ochrona na kleszcze dla dzieci?

Zmora każdej mamy jest maluch, który w pierwszych latach swojego życia pcha się (i swoje paluszki) dosłownie wszędzie. Czyni go to bardzo zachęcającym kąskiem dla kleszcza. Co więcej, dzieci pachną kusząco, więc taki kleszcz wyjątkowo będzie chciał zasmakować krwi bobaska. Na zewnątrz można stosować pianki i spray’e, choć warto omijać przy aplikacji dłonie malucha – z pewnością trafią do ust, a nawet dziecięce produkty na komary są toksyczne i gorzkie w smaku. Warto sprawdzić, od kiedy można je stosować – niektóre sprawdzają się już po drugim miesiącu, inne dopiero od drugiego roku życia. Dobrze spisują się preparaty ziołowe, czy opaski z kolorowego silikonu na rękę z olejkami, za którymi kleszcze nie przepadają.

 

Czy spray na kleszcze jest bezpieczny?

Kemy są na tyle bezpieczne, że można je stosować nawet u malutkich dzieci, poniżej trzech lat, a także u osób ze skórą wyjątkowo wrażliwą. Niektóre zawierają jednak specjalny składnik nazywany DEET, który nie tylko jest w pełni bezpieczny dla człowieka, ale także efektywny w działaniu. Jego zadaniem jest zablokowanie receptorów kleszcza na około 4 godziny (zależy od gatunku i rodzaju insekta). Preparaty dla niemowląt i dzieci nie zawierają DEET ani innych repelentów, tylko naturalne środki aktywne, zwykle roślinne. Istnieją również i takie środki, które są na tyle silne, że możemy pryskać nimi tylko ubranie. Takie preparaty na kleszcze przeznaczone są dla leśników czy innych zawodów narażonych na kleszcze.

 

Źródła:

  1. Dutkiewicz J, Cisak E, Wójcik-Fatla A.et al. Profilaktyka chorób odkleszczonych. Bezpieczeństwo Pracy : nauka i praktyka. 2014;4:21-23.
  2. Cisak E, Chmielewska-Badora J, Zwolińsk J. Et al. Ocena częstości zakażeń wirusem kleszczowego zapalenia mózgu i krętkami borrelia burgdorferi wśród rolników indywidualnych na terenie lubelszczyzny. Medycyna Pracy. 2003;54(2):139–144.
  3. Pancewicz S, Garlicki A, Moniuszko-Malinowska A. et al. Diagnostyka i leczenie chorób przenoszonych przez kleszcze rekomendacje polskiego towarzystwa epidemiologów i lekarzy chorób zakaźnych. Przegląd Epidemiologiczny. 2015;69:421-428.

(Odwiedzono: 643 razy, w tym dzisiaj: 2)