Płukanie żołądka

Na czym ono polega i kiedy jest wskazane?

© Depositphotos.com

Co to jest płukanie żołądka?

Płukanie żołądka jest zabiegiem leczniczym, przeprowadzanym u pacjentów, w których żołądku zalegają niebezpieczne substancje, np. leki spożyte w sporych ilościach czy trucizny. Podczas jego wykonywania do żołądka wprowadza się miękką rurkę z gumy, o szerokim przekroju (tzw. sondę żołądkową). Można ją wsuwać przez nos (przy pomocy zgłębnika nosowo żołądkowego) lub przez usta1.

Dekontaminacja (czyszczenie) przewodu pokarmowego – etapy i procedury

Płukanie żołądka stanowi jedną z procedur dekontaminacyjnych przewodu pokarmowego i opiera się na wprowadzaniu do żołądka wody i jej usuwaniu. Czynność powtarza się aż do uzyskania całkowicie czystych popłuczyn. Na dekontaminację przewodu pokarmowego składa się również wywoływanie wymiotów (drażniąc mechanicznie tylną ścianę gardła albo podając pacjentowi środki powodujące wymioty). Do tej grupy zabiegów zalicza się także podanie tzw. węgla aktywowanego – metoda stosowana m.in. gdy chory spożył truciznę, którą węgiel potrafi adsorbować (np. amfetamina lub benzodiazepiny), lub kiedy pacjent został zaintubowany. Dekontaminacja obejmuje także podanie choremu środków przeczyszczających oraz płukanie całego przewodu pokarmowego, w tym płukanie jelit (zalecane, gdy pacjent uległ zatruciu żelazem lub lekami o przedłużonym działaniu)2.

Metody płukania żołądka (przebieg terapii)

Odpowiedź na pytanie, jak wygląda płukanie żołądka, można uzyskać w poradniach specjalistycznych lub w gabinecie lekarskim.

Czyszczenie żołądka rozpoczyna się wprowadzeniem sondy do żołądka. Końcówkę zgłębnika pokrywa się lidokainą (żeby miejscowo znieczulić pacjenta) i wsuwa zwykle przez nos, czasem przez usta. Podczas tej czynności pacjentowi zaleca się ciągłe przełykanie (by ułatwić proces). Następnie lekarz sprawdza, czy zgłębnik znajduje się w żołądku (np. osłuchując chorego lub zlecając wykonanie RTG klatki piersiowej). Sonda pokarmowa, przymocowana plastrem do ciała pacjenta, służy do kolejnych wlewów wody o temp. ok. 38 st. C, porcjami po 200-300 ml3. Następnie zgłębnik zostaje opuszczony niżej, by mieszanina wody i treści żołądkowej wypłynęła. Zabieg powtarza się, aż popłuczyny nie będą zupełnie czyste i zostaną wypłukane resztki substancji niepożądanych lub trujących. Ostatni wlew może zostać uzupełniony o zaleconą przez specjalistę dawkę węgla aktywowanego (zarówno u dorosłych, jak i podczas płukania żołądka u dzieci), co pozwoli adsorbować i wydalić z kałem pozostałości niebezpiecznych środków.

Wskazania do płukania żołądka

Wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu płukania żołądka jest spożycie przez pacjenta sporej ilości substancji szkodliwych dla organizmu: trucizn lub leków. Lekarz zwykle ordynuje metodę, jeśli od przyjęcia środków minęła maks. 1 godz., choć istnieją przypadki, w których efektywne, makroskopowe wypłukanie trucizny przeprowadzono po 4 godz. (a nawet po kilkunastu godz.)4.

Przeciwwskazania do płukania żołądka

Wśród przeciwwskazań do płukania żołądka na pierwszym miejscu wymienia się utratę przytomności pacjenta oraz połknięcie substancji żrącej – wtedy występuje ryzyko perforacji przewodu pokarmowego. Nie zaleca się metody także osobom zatrutym substancjami lotnymi, węglowodorami, detergentami (ze względu na niebezpieczeństwo zachłyśnięcia oraz rozwoju chemicznego zapalenia płuc). Płukania żołądka nie przeprowadza się też u chorych wykazujących duże pobudzenie psychoruchowe5.

Jak się przygotować do płukania żołądka?

U pacjentów nieprzytomnych bądź zatrutych benzyną płukanie żołądka wykonuje się po zaintubowaniu rurką uszczelnioną w tchawicy, w obecności anestezjologa, który czuwa nad przygotowaniem pacjenta i jest przy nim podczas zabiegu6. Chory, który jest w stanie lekkiego przymroczenia, zostaje ułożony na boku, z głową poniżej biodra. Pacjent przytomny może pozostawać w pozycji siedzącej.

Korzyści z płukania żołądka

Dzięki zastosowaniu płukania żołądka (a także pozostałych procedur dekontaminacyjnych), można zapobiec wchłonięciu szkodliwych substancji z przewodu pokarmowego. Bardzo często zabieg ratuje życie dzieciom, które połknęły środek toksyczny. Należy pamiętać, że u małych pacjentów jest to metoda szczególnie trudna, ze względu na ich naturalny opór i brak współpracy7. Uspokajający wpływ może wywrzeć sama obecność matki lub ojca.
Każdą decyzję o płukaniu żołądka lekarz podejmuje po dokonaniu indywidualnej analizy i oceny stopnia ryzyka związanego z zatruciem oraz potencjalnych korzyści z wykonania zabiegu.

Źródło ogólne:
Podyplomie.pl, https://www.podyplomie.pl/czasopisma2/articles/12153, dostęp: 8.04.2015
1. A. Szczeklik (red.), Choroby wewnętrzne. Podręcznik multimedialny oparty na zasadach EB, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006, s. 2205 – 2206
2. Podstawy toksykologii i leczenia zatruć, http://www.czelej.com.pl/images/media/fragmenty%20ksiazek/Farmakologia%20GG%20rozdz64.pdf, dostęp: 8.04.2015
3. Orłowski W. (red.), Nauka o chorobach wewnętrznych, t. VIII, PZWL, Warszawa 1989, s. 438-439
4. J.w.
5. Podyplomie.pl, jw.
6. Orłowski W. (red.), jw.
7. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/show.html?id=10370, dostęp: 8.04.2015

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze