Pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc przy złamaniach i zwichnięciach

12 lipca 2018

Pierwsza pomoc przy złamaniach i zwichnięciach

Właśnie nadeszło lato, a wraz z nim zwiększa się również aktywność fizyczna – chętniej i dłużej przebywamy na słońcu, częściej uprawiamy sport, wyjeżdżamy w góry, nad morze lub po prostu za miasto. Jednakże czas letniego wypoczynku to również okres zwiększonego ryzyka wypadków typu złamanie nogi lub zwichnięcie ręki. Jak się wtedy zachować? Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc przy złamaniach i zwichnięciach?

Czym jest złamanie i jak je rozpoznać?

Złamanie to nic innego, jak częściowe bądź całkowite przerwanie ciągłości kości, a przy okazji również całego lub fragmentarycznego szkieletu kończyn górnych (ręka) lub dolnych (noga) odpowiedzialnego za sprawne poruszanie się i wykonywanie różnych czynności fizycznych. Co więcej, złamania ręki lub nogi mogą pojawiać się jako: zupełne, częściowe, otwarte, zamknięte, a nawet zmęczeniowe. Jednak niezależnie od rodzaju urazu trzeba wiedzieć, że najczęstsze jego objawy to:

  • ból i obrzęk,
  • sinienie i szybko powstająca opuchlizna,
  • mrowienie lub/i drętwienie w ręce lub nodze,
  • zanik tętna poniżej miejsca złamania,
  • nienaturalny kształt kończyny lub widoczne wybrzuszenie.

Mało tego, do złamania ręki lub nogi może dojść w różnych miejscach lub/i w najmniej spodziewanych momentach, jak np. poślizg na mokrej podłodze, podczas wychodzenia z wanny, w miejscu pracy lub podczas jazdy na rowerze1.

Czym jest zwichnięcie i jak je rozpoznać?

Zwichnięcie z kolei to rodzaj kontuzji, w trakcie której dochodzi do trwałego bądź częściowego uszkodzenia stawów lub powierzchni stawowych, a więc miejsc łączących ze sobą poszczególne części kości nogi, ręki, bioder itp. Co więcej, może ono być również nawracające – tzw. „nawykowe”, gdy z powodu nadmiernej ilości ruchu po pierwszym urazie doszło do niestabilności stawu. Jak zatem rozpoznać klasyczne objawy zwichnięcia? Jeśli po wypadku zauważysz u siebie takie sygnały ostrzegawcze jak, m.in.:

  • ból i obrzęk,
  • krwiak,
  • widoczne zniekształcenie stawu,
  • bolesny opór podczas wykonywania ruchów biernych,
  • niemożność wykonania czynności aktywnych.

Wówczas najprawdopodobniej doszło do urazu, a następnie zwichnięcia któregoś ze stawów: ramiennego, skokowego, palców, stawu biodrowego, a nawet ręki czy nogi. Co więcej, bardzo prawdopodobne jest również współistnienie złamania ze zwichnięciem, czyli po wypadku mogą pojawić się dwa urazy jednocześnie2.

Pierwsza pomoc przy złamaniach i zwichnięciach

Gdy już wiadomo, czym różni się złamanie ręki bądź nogi od zwichnięcia kończyn dolnych lub górnych i po czym je rozpoznać, warto teraz odpowiedzieć sobie na pytanie: jak prawidłowo przeprowadzić pierwszą pomoc przy złamaniach i/lub zwichnięciach? Otóż w pierwszej sytuacji  należy:

  1. ocenić ogólny stan poszkodowanego,
  2. zlokalizować i odsłonić miejsce urazu,
  3. w odpowiedni sposób unieruchomić miejsce urazu i jego okolic,
  4. nie wolno przy tym zmieniać pozycji uszkodzonej kończyny – ręki lub nogi,
  5. zadbać o spokój i komfort termiczny poszkodowanego,
  6. zastosować metody przeciwbólowe i przeciwobrzękowe (podać leki bez recepty, nałożyć zimny okład itp.).

Natomiast w przypadku zwichnięcia należy wykonać takie czynności, jak:

  1. zlokalizować i odsłonić miejsce urazu,
  2. wyeliminować lub ograniczyć ruchy poszkodowanego w rejonie stawu dotkniętego urazem,
  3. w sposób doraźny – za pomocą chusty trójkątnej, szyny tzw. Kramera i bandaża elastycznego – unieruchomić staw i kończyny, które obejmują sąsiadujące ze sobą kości,
  4. zastosować środki przeciwbólowe i przeciwobrzękowe, czyli: leki bez recepty i zimny okład, a także unieść kończynę powyżej poziomu serca3.

A zatem bardzo ważną rzeczą jest nie tylko prawidłowe rozpoznanie powyższych przypadków, ale także praktyczna umiejętność udzielenia pierwszej pomocy wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, a nawet konieczne. A im szybsza reakcja i interwencja lekarza specjalisty, tym większa potem szansa  na całkowite wyleczenie urazu i powrót do zdrowia.

Bibliografia:
1. Kontusz K. Złamania – przyczyny, rodzaje, objawy, powikłania, pierwsza pomoc. https://www.poradnia.pl/zlamania-przyczyny-rodzaje-objawy-powiklania-pierwsza-pomoc.html. Dostęp: 03.07.2018.
2. Urbańska K. Zwichnięcia – diagnostyka, postępowanie i leczenie. https://pulsmedycyny.pl/zwichniecia-diagnostyka-postepowanie-i-leczenie-885502.Dostęp: 03.07.2018.
3. Kwintal B. Skręcenia i zwichnięcia. Złamania.http://ptpaiio-lodz.one.pl/wp-content/uploads/2015/11/Skr%C4%99cenia-z%C5%82amania.pdf. Dostęp: 03.07.2018.

(Odwiedzono: 850 razy, w tym dzisiaj: 1)