Palenie papierosów w czasie ciąży

Przeczytaj o skutkach palenia w czasie ciąży.

palenie_papierosow_ciąza

© Depositphotos.com

O negatywnych skutkach palenia tytoniu powiedziano bardzo wiele, a świadomość społeczna wysokiego ryzyka śmiertelnych następstw tego nałogu rośnie. Mimo zagrożenia życia – i zaporowych cen papierosów – wciąż jeszcze spotykamy wielu sympatyków palenia. Czy nałóg ten wpływa na dziecko w okresie prenatalnym?
 
Ciąża to szczególny i nierzadko trudny okres w życiu kobiety. Te przyszłe mamy, które przed zajściem w ciążę nie stroniły od tytoniu, w okresie tym narażone są dodatkowo na olbrzymi stres i dolegliwości związane z odstawieniem używki. Czy gra jest warta świeczki?

Palenie papierosów a ciąża

Z badań przeprowadzonych przez WHO wynika, że na świecie pali ponad 1,1 mld osób, co stanowi 1/3 populacji ziemskiej powyżej 15. Roku życia. 25,6% kobiet i 38% palących mężczyzn powodują rocznie od 4 do 10 milionów zgonów (3). W samej Polsce liczba ta sięga niemal 70 tysięcy osób (4). W latach 2000-2004 w Polsce odsetek palących kobiet w wieku prokreacyjnym wynosił 30,4% (1).

Jak wskazują badania ekspozycja na dym tytoniowy w okresie prenatalnym ma daleko gorsze skutki dla zdrowia człowieka niż tzw. Bierne palenie w późniejszym okresie (1). Dziecko jest niedotlenione, a z uwagi na zaburzenia funkcjonowania łożyska – niedożywione (9). Jego ciało codziennie styka się z ponad 4000 szkodliwych substancji, z czego 40 jest (co udowodniono) rakotwórczych (5). Dlatego liczy się każdy dzień i każdy papieros.

Skutki palenia w ciąży

Najpoważniejszym skutkiem, jaki przynieść może palenie w ciąży, jest śmierć dziecka podczas porodu lub niedługo po nim (tzw. Syndrom nagłej śmierci noworodka, potocznie zwany śmiercią łóżeczkową). Powszechne są także poważne choroby układu oddechowego, powodujące zgony wśród niemowląt.  Dzieci palących matek są mniejsze, nierzadko rodzą się jako wcześniaki, a ciążom towarzyszą powikłania (1). Naukowcy wskazują, że ryzyko przedwczesnego porodu w porównaniu z niepalącymi wynosi 1,2-1,6 (2).

Skutki palenia papierosów w ciąży to nie tylko zagrożenie życia dziecka przed i po porodzie. Jak wskazują badania ma ono znaczący wpływ na jakość i długość życia już dorosłego człowieka. Mniejsza masa urodzeniowa przyczynia się do nadciśnienia tętniczego, otyłości, zapadalności na przewlekłą chorobę nerek i choroby sercowo-naczyniowej. Wśród tej ponurej plejady wymienić należy również cukrzycę, nietolerancję glukozy, oporność na insulinę, hiperinsulinemię, hiperglikemię i dyslipidemię. Wszystkie te choroby są skutkiem de facto niedożywienia dziecka, skutkującego niską masą urodzeniową noworodka (2, 1).

I choć paląca kobieta ma najczęściej świadomość zagrożeń, jakie wiążą się z jej nałogiem (nowotwory, choroby układu krążenia, udary), to warto pamiętać, że nałóg dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej. Rozpoznana zbyt późno (co przy ogólnie gorszym samopoczuciu palących nie jest trudne) prowadzi bezpośrednio do śmierci matki (5, 6).

Czy papierosy wpływają na umysł dziecka?

Jednak mariaż „palenie a ciąża” to nie tylko często tragiczne w skutkach niedobory fizyczne, ale również poważne implikacje psychiczne. Badania jednoznacznie wskazują, że dzieci kobiet palących w trakcie oczekiwania na potomstwo posiadają mniejszy iloraz inteligencji. Chłopcy, których matki paliły min. 20 papierosów dziennie ustępują swoim rówieśnikom o 6,2 punkta IQ. Zależność ta znajduje zastosowanie bez względu na status społeczny rodzin (8). Nowozelandzcy naukowcy wykazali z kolei powiązanie między nałogiem tytoniowym, a zaburzeniami genu neurotropowego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF), czyli białka warunkującego wzrost i funkcjonowanie neuronów. Spowodowane przez trujące substancje papierosów zaburzenia mają wpływ na przyszłe funkcje poznawcze (9). Co więcej – udowodniony został również związek między paleniem w trakcie ciąży, a skłonnością do popełniania przestępstw kryminalnych. Dzieci uzależnionych matek w dorosłym życiu wykazują bowiem problemy behawioralne zwiększające ryzyko konfliktu z prawem (8).

Czy warto walczyć z nałogiem?

Hasło „ciąża a palenie papierosów” jest znane i dość często poruszane w mediach i prasie. Badania wskazują wręcz, że połowa palących i co trzeci niepalący mają dość słuchania o negatywnych skutkach papierosów i dymu tytoniowego na ich życie, zaś 75% palących i połowa niepalących uważają, że przedstawiane diagnozy i informacje są wyolbrzymione (5).

Niemniej, pozostające bez głosu dzieci w okresie prenatalnym i niemowlęta właśnie w wynikach badań i statystyk posiadają orędownika swoich racji. A obiektywne i bardzo jaskrawe fakty są następujące:

  • W pierwszym moczu nowonarodzonego dziecka matki palącej obecne są już substancje rakotwórcze pochodzące z dymu tytoniowego (5),
  • Ryzyko urodzenia wcześniaka lub poronienia przez palącą matkę waha się między 20 a 60% w stosunku do matek niepalących (2),
  • Dziecko, którego matka pali, jest niedożywione. Zaburzona dymem papierosowym praca łożyska sprawia, że do jego organizmu nie trafia niezbędna ilość substancji, koniecznych do zdrowego i harmonijnego przybierania na wadze (9).

 

1. Przewoźniak K, Szlaza J, Gumkowski J, et al. Trendy codziennego palenia papierosów w Polsce w populacji kobiet w wieku prokreacyjnym w latach 1974–2004. Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie 2009;7(2):36-43.

2. Sudoł M. Palenie w ciąży: poważny czynnik ryzyka wystąpienia wielu chorób u dorosłego dziecka. Dostęp online: http://www.aterotromboza.org.pl/w_skrocie,970,pokaz,palenie-w-ciy-powany-czynnik-ryzyka-wystpienia-wielu-chorb-u-dorosego-dziecka.html#.wkbwsfi_6X-. Data dostępu: 16.02.2017

3. Klejewski A, Urbaniak T, Pisarska-Krawczyk M, et al. Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży. Przegląd Lekarski 2012;69(10):929-933.

4. Program ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce. Cele i zadania na lata 2014-2018. Opracowany przez Ministra Zdrowia. Dostęp online: http://gis.gov.pl/images/poznpt_2014-2018.pdf. Data dostępu: 16.02.2017

5. Czy od palenia papierosów traci się słuch? Czy niepalący mają zdrowsze dzieci? Czy papierosy „light” są mniej szkodliwe dla zdrowia? Czy każdy, kto przestał palić, musi przytyć? Dostęp online: http://www.infosempz.pl. Data dostępu: 16.02.2017

6. Ortyński O. Ciąża pozamaciczna. Medycyna Rodzinna. 2000;3(3-4): 3-56.

7. Dobson R. Smoking in late pregnancy is linked to lower IQ in offspring. British Medical Journal 2005;330(7490):499.

8. Waldie K, Grabka P, Thompson J. Et al. Maternal smoking in pregnancy moderates the effect of the brain-derived neurotrophic factor (BDNF) gene polymorphism on childhood IQ across multiple ages.  Intelligence 2014;43(1):47–51

9. Joźwik M, Joźwik M. Płodowe źródła problemów zdrowotnych w wieku dorosłym – jaka prewencja? [w]: Szymborski J,. Zatoński W. (red), Prewencja pierwotna nowotworów: ograniczenie ekspozycji na dym tytoniowy. Wszechnica Polska Szkoła Wyższa w Warszawie, 2012;137-140.

(Visited 494 times, 1 visits today)

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze
  • Lorris21

    Jak widzę matki palące w ciąży to mam ochotę podejść i dać w twarz jednak to nie moja sprawa… każdy żyje po swojemu, a papierosów nie powinno się palić w ogóle, a nie tylko w ciąży! :/

  • Paweł

    Matki palące w czasie ciąży są moim zdaniem niepoważne i tylko krzywdzą dziecko. Moja żona jest osobą palącą, ale jak była w ciąży to dala radę rzucić nałóg na ten czas, jest wiele sposobów.

  • Justyna Kochanowicz

    Nigdy w życiu bym nie ryzykowała zdrowia mojego dziecka w taki sposób, dziecko w łonie matki dopiero się rozwija przecież i jest już na samym początku skazane na dym