Diagnostyka laboratoryjna

Paciorkowiec - jakie są objawy choroby?

13 lutego 2018

Paciorkowiec - jakie są objawy choroby?

Paciorkowce to bardzo zróżnicowana grupa bakterii Gram-dodatnich, odpowiedzialnych za szereg zakażeń w ludzkim organizmie. W większości przypadków wywołują infekcje układu oddechowego, ale potrafią również kolonizować skórę, kobiece drogi rodne, powodować zapalenie ucha środkowego czy opon mózgowo-rdzeniowych. (1)

Systematyka paciorkowców

W dawniejszych opracowaniach paciorkowce dzielono na podgrupy ze względu na ich właściwości hemolityczne: grupa β powoduje hemolizę całkowitą, α − częściową, γ – nie wywołuje (widocznej) hemolizy. Dla przypomnienia: hemoliza to rozpad erytrocytów prowadzący do uwalniania hemoglobiny (z krwinek czerwonych) i jej przejścia do osocza. (1,2)
Aktualnie częściej stosuje się inną klasyfikację – „Lancefield”, która uwzględnia budowę wielocukrowej składowej ściany komórki i pozwala dokładniej rozróżnić gatunki β-hemolizujące. Mówiąc prościej, paciorkowce przydziela się do konkretnych grup na podstawie rodzaju wielocukru (czyli antygenu), jaki występuje na ich powierzchni. Antygen Lancefield (nazwę zawdzięcza nazwisku odkrywczyni – Rebece Lancefield) umożliwia wyodrębnienie ponad 20 grup oznaczanych kolejnymi literami alfabetu. Dla człowieka patogenne są paciorkowce wchodzące w skład grup A, B, C, D i G. (1,2)

Istnieje również klasyfikacja, która dzieli paciorkowce na grupy filogenetyczne, do których zalicza się:

grupę ropotwórczą (pyogenic),
grupę anginosus, (inaczej „milleri”),
grupę mitis/oralis,
grupę salivarius,
grupę bovis. (1)
Paciorkowce β-hemolizujące należą przede wszystkim do grupy ropotwórczej oraz (częściowo) do grupy anginosus. Pozostałe grupy zwykle zbiorczo określa się mianem „paciorkowców zieleniących” (viridans) (z powodu niepełnej hemolizy typu α). W grupie mitis (hemoliza typu α) znajduje się m.in. Streptococcus pneumoniae – niebezpieczny patogen wywołujący zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego i zapalenie opon mózgowych. (1)

Paciorkowce grupy A i grupy B

Paciorkowce grupy A (GAS) to głównie gatunek Streptococcus pyogenes, który w większości przypadków odpowiada za zakażenia błon śluzowych górnych dróg oddechowych i skóry. Na ogół choroby wywoływane przez te bakterie mają łagodny przebieg, a ich skuteczne leczenie nie jest procesem wybitnie skomplikowanym (ze względu na wrażliwość szczepów na penicylinę). Jednak infekcje nieleczone lub leczone nieprawidłowo mogą dawać poważne powikłania, jak gorączka reumatyczna, choroba reumatyczna serca, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, stany zapalne stawów. (1)
Na paciorkowce grupy B (GBS) składa się przede wszystkim gatunek Streptococcus agalactiae, który przez wiele lat uznawano za patogenny dla bydła (u ludzi miał pełnić funkcję komensala). Jednak w latach 60. XX wieku odnotowano nagły wzrost zachorowań powodowanych przez S. agalactiae u noworodków. Infekcje ujawniające się w ciągu pierwszego tygodnia po urodzeniu (najczęściej zapalenie płuc i upośledzenie oddychania) łączy się z zakażeniem błon płodowych i płynu owodniowego o charakterze wstępującym bądź z przekazaniem bakterii z organizmu matki na dziecko w czasie porodu. Zakażenia występujące między pierwszym tygodniem a trzecim miesiącem życia z reguły dotyczą ośrodkowego układu nerwowego. (1)

Paciorkowce grupy C i G

Do paciorkowców grupy C i G (GCS, GGS) należą coraz bardziej niebezpieczne patogeny odzwierzęce, które aktualnie wskazuje się jako czynniki etiologiczne zakażeń u ludzi. Zalicza się do nich np. Streptococcus canis (wchodzący w skład grupy ropotwórczej; z antygenem grupy G,), który – co prawda rzadko, ale jednak – może powodować posocznicę u człowieka. (1)
Warto zauważyć, że niektóre paciorkowce GCS/GGS mogą stanowić część flory fizjologicznej człowieka (skóry, górnych dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego). Dopiero w przypadku zaburzeń odporności gospodarza stają się chorobotwórcze i prowadzą m.in. do zapaleń gardła, płuc, opon mózgowych, wsierdzia, stawów, a nawet posocznicy. (1)

Paciorkowiec kałowy – przyczyna raka?

Enterococcus faecalis – tzw. paciorkowiec kałowy (grupy D) – to bakteria należąca do naturalnej mikroflory jelitowej, która, zdaniem naukowców z Department of Veterans Affairs Medical Center w Oklahomie, może przyczyniać się do rozwoju raka jelita grubego. Związki powstające w procesie jej fermentacji prawdopodobnie prowadzą do uszkodzeń DNA i stymulują aktywność makrofagów, pobudzając procesy chorobowe. (3)
 
1. Obszańska K., Kern-Zdanowicz I., Sitkiewicz I. Mechanizmy wirulencji paciorkowców β-hemolizujących. Post Mikrob. 2014;53(2):101-111
2. Romicka A. Zakażenia paciorkowcowe i antystreptolizyna O. Prz Lek. 2009;66(1-2):76-77
3. Koton-Czarnecka M. Paciorkowiec kałowy a rak jelita grubego. http://pulsmedycyny.pl/2582508,20749,paciorkowiec-kalowy-a-rak-jelita-grubego Data dostępu: 28.01.2018
 

 

(Odwiedzono: 2799 razy, w tym dzisiaj: 17)


Tagi: