Choroby i dolegliwości

Odra u dzieci – 8 ważnych pytań

21 maja 2018

Odra u dzieci – 8 ważnych pytań

Czy odra u dzieci to często spotykana choroba? Co ją wywołuje i jakie są jej objawy? Czy wirus odry może wywoływać powikłania? Odpowiadamy na te i inne pytania!

1. Odra – co to za choroba?

Odra to ostra choroba wirusowa, wysoce zakaźna, występująca przede wszystkim u dzieci. Źródłem zakażenia jest zawsze inny człowiek zakażony wirusem. Okres wylęgania wynosi od dziewięciu do jedenastu dni.

2. Jaki wirus wywołuje odrę u dziecka?

Odrę wywołuje wirus MeV z rodziny Paramyxoviridae. Prawdopodobnie wyewoluował on od podobnych wirusów początkowo atakujących jedynie bydło. Jak do tej pory, wyodrębniono osiem grup wirusa odry – w Europie krążą szczepy należące do trzech z nich. Nie różnią się one jednak wywoływanymi objawami czy możliwymi powikłaniami1.

3. Jakie są objawy odry u dzieci?

To, jak wygląda odra, uzależnione jest od aktualnego okresu, w którym znajduje się pacjent. Jest to bowiem choroba, która dzieli się na trzy okresy:

  • nieżytowy (zwiastunów) – trwa od trzech do czterech dni, a do jego objawów zalicza się m.in. bardzo wysoka gorączka, męczący suchy kaszel, zapalenie gardła, katar oraz zapalenie spojówek z towarzyszącym mu światłowstrętem, po tym czasie na błonie śluzowej policzków pojawiają się niewielkie jasne plamki z czerwoną obwódką (tzw. plamki Koplika), które zanikają po wejściu dziecka w okres wysypkowy,
  • okres wysypkowy – rozpoczyna się około czternaście dni po zakażeniu wirusem odry, towarzyszy mu bardzo wysoka gorączka oraz charakterystyczna dla odry wysypka (najczęściej plamista, rzadziej grudkowa) – na początku na szyi i twarzy, w drugiej dobie schodzi na tułów, a w trzeciej – na kończyny (w wielu przypadkach dochodzi do jej zlewania),
  • okres zdrowienia – w jego czasie gorączka spada, wysypka robi się brunatna i znika w takiej kolejności, w jakiej się pojawiała, choć lekkie przebarwienia skóry po wysypce oraz złuszczanie naskórka mogą utrzymywać się przez kolejne czternaście dni.

4. Jak rozpoznaje się odrę u dzieci?

Rozpoznanie odry następuje na podstawie wywiadu lekarskiego, obrazu klinicznego, a także badań serologicznych oraz wirusologicznych.

5. Jak przebiega leczenie odry?

Leczenie odry obejmuje jedynie terapię objawową2. Oznacza to, że jeśli u dziecka występuje gorączka, należy stosować odpowiednio dobrane do jego wieku środki przeciwgorączkowe. Jeżeli towarzyszy jej np. zapalenie spojówek czy światłowstręt, dziecko należy umieścić w zaciemnionym pomieszczeniu i stosować zalecone przez lekarza krople do oczu. Dodatkowo WHO zaleca, by w celu uniknięcia powikłań każdemu choremu dziecku podawać witaminę A2.

6. Czy odra u dzieci może powodować powikłania?

Odra jest chorobą zagrożoną dość licznymi powikłaniami. Szacuje się, że występują one u około 30% chorych, choć te bardzo ciężkie, zagrażające życiu, częściej pojawiają się w krajach słabo rozwiniętych, zagrożonych niedożywieniem, o słabym poziomie opieki zdrowotnej. I tak, do możliwych powikłań odry zalicza się:

  • biegunka,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenia płuc,
  • ostre zapalenie mózgu,
  • drgawki,
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu.

Zapalenie płuc, podostre stwardniające zapalenie mózgu oraz ostre zapalenie mózgu są jednocześnie najczęstszymi przyczynami śmierci u osób chorych na odrę2.

7. Czy istnieje szczepionka na odrę?

Jeśli chodzi o odrę, szczepienia od lat odgrywają największą rolę profilaktyczną. Jeszcze w 1980 r. – przed wprowadzeniem masowych szczepień przeciw odrze – na świecie zanotowano 2,6 mln zgonów z powodu tej choroby lub jej powikłań. W USA jeszcze w latach 60. XX wieku notowano 900 tys. zachorowań rocznie – w 2000 r. odra została tam uznana za wyeliminowaną. W Polsce w latach 60. XX wieku notowano 130 tys. zachorowań na odrę rocznie. W 2010 r. było ich już tylko 142.

8. Czy szczepionka na odrę jest obowiązkowa?

Tak, w Polsce szczepionka na odrę jest szczepieniem obowiązkowym dla dzieci w 13.-14. miesiącu życia. Podaje się ją jako szczepionkę skojarzoną, razem ze szczepionką na świnkę i różyczkę. Są one skuteczne w 95%, a po zastosowaniu zalecanego pełnego dwudawkowego schematu szczepienia, odporność utrzymuje się przez całe życie2.

1. Częścik A, Trzcińska A, Siennicka J. Wirus odry – reakcje odpornościowe związane z naturalnym zakażeniem oraz odpowiedzią poszczepienną. Postępy Mikrobiologii. 2011;50(3):235.
2. Płońska E. Aktualna sytuacja epidemiologiczna odry w Polsce i Europie. Biuletyn Stowarzyszenia Higieny Lecznictwa. 2011;3-4(42):6-9.

(Odwiedzono: 1189 razy, w tym dzisiaj: 1)