Odczulanie

Na czym polega i jak się do niego przygotować?

© Depositphotos.com

Co to jest odczulanie?

Odczulanie (immunoterapia) jest jedyną, skuteczną i przyczynową metodą terapii schorzeń o podłożu alergicznym, znaną współczesnej medycynie. Inne, dostępne sposoby leczenia polegają na unikaniu styczności z alergenem (co często bywa trudne) lub na farmakoterapii (leczenie objawowe). Odczulanie skutkuje zmniejszeniem wrażliwości alergika na alergeny, a w rezultacie znosi lub ogranicza objawy chorobowe. Wykazuje również działania naprawcze w stosunku do nieprawidłowości immunologicznych organizmu1.

Rodzaje odczulania

Są dwie metody odczulania, które chory może wybrać po skonsultowaniu się z lekarzem specjalistą. Najczęściej wykorzystuje się iniekcje podskórne, które uznaje się za skuteczniejszy sposób leczenia alergii, jednak konieczne są (podczas ich stosowania) systematyczne wizyty u alergologa. Drugi rodzaj, tzw. odczulanie podjęzykowe, preferowany jest przez pacjentów, którzy nie mogą regularnie przychodzić do poradni specjalistycznej, poleca się go też dzieciom oraz osobom, u których istnieje podejrzenie wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego – metodę podjęzykową cechuje niskie ryzyko powstania działań niepożądanych2.

Metody odczulania (przebieg terapii)

Jak wygląda odczulanie, można zobaczyć w poradniach alergologicznych. Na początku lekarz specjalista podaje choremu dawkę alergenów w postaci szczepionki. Zwykle pierwszy etap obejmuje czas od 2 do 3 miesięcy, podczas których pacjent otrzymuje systematycznie rosnące dawki alergenu co 7 do 14 dni. Kolejna faza to tzw. terapia podtrzymująca, która polega na dostarczaniu do organizmu dawki co 4 do 6 tygodni. Cały proces odczulania trwa od 3 do 5 lat3.

Po każdym zabiegu pacjent powinien pozostać w gabinecie pod obserwacją specjalisty alergologa przez ok. pół godziny, ponieważ wtedy mogą pojawić się działania niepożądane, które wymagają szybkiej interwencji lekarskiej.

Wskazania do odczulania

Wskazania do immunoterapii określa lekarz alergolog. Odczulanie polecane jest pacjentom z alergią wziewną oraz alergią na jad owadów. Metodę wykorzystuje się u osób w wieku od 5 do 45 lat, które cierpią na alergię. Nim odczulanie zostanie zlecone, specjalista diagnozuje schorzenie o podłożu alergicznym i poświadcza rozpoznanie testami skórnymi (czasem trzeba oznaczyć miana przeciwciał przeciwko alergenom we krwi). Przed skierowaniem na immunoterapię lekarz powinien udowodnić uczulenie na alergen oraz wykazać zależność między działaniem alergenu uczulającego a symptomami choroby4.

Przeciwwskazania do odczulania

Przeciwwskazania do stosowania immunoterapii występują u osób, w których układzie immunologicznym istnieją zaburzenia wykluczające prawidłową reakcję organizmu na leczenie (np.: pacjenci z niedoborami immunologicznymi, ze schorzeniami tkanki łącznej czy z chorobami nowotworowymi). Okresowe przeciwwskazania do odczulania obejmują chorych, u których stwierdzono infekcje (o podłożu wirusowym i bakteryjnym). Metody nie zaleca się osobom cierpiącym na ciężką postać schorzenia alergologicznego lub z chorobą układu krążenia, której przebieg bywa niestabilny. W każdym przypadku jednak przeciwwskazania opiniuje specjalista, który dokonuje indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta5.

Jak się przygotować do odczulania?

W dniu immunoterapii iniekcyjnej pacjent powinien unikać aktywności fizycznej, wysiłku i przegrzania organizmu, a na godzinę przed zabiegiem przyjąć dawkę leku przeciwhistaminowego. Jeżeli stosuje się odczulanie metodą doustną – należy sprawdzić, czy nie występuje stan zapalny błony śluzowej w jamie ustnej lub jakiekolwiek jej uszkodzenie. Lekarz zbada też pacjenta, by wykluczyć wystąpienie infekcji, która mogłaby ukryć objawy niepożądane immunoterapii.

Korzyści z odczulania

Każda immunoterapia ogranicza stopień wrażliwości alergika na alergen uczulający i redukuje symptomy choroby oraz koryguje zaburzenia w funkcjonowaniu układu immunologicznego. Np. odczulanie na kurz nie tylko znacznie zmniejsza, a nawet eliminuje objawy alergii, ale leczy również samo schorzenie. Ponadto pacjenci po immunoterapii na roztocza rzadziej uczulają się na inne rodzaje alergenów6. Metodę stosuje się też u chorych z nieżytem nosa lub astmą – ponieważ skutecznie leczy także te schorzenia.

Korzyści z odczulania obserwuje się przez 8 do 10 lat po zakończeniu immunoterapii.

Źródło ogólne:
Poradnik Medyczny, http://www.jakowicki.pl/doc/Odczulanie_w_leczeniu_alergii.pdf, dostęp: 7.04.2015
1. Phillips J.F., Lockey R.F., Fox R.W. i wsp., Systemic reactions to subcutaneous allergen immunotherapy and the response to epinephrine. Allergy and Asthma Proceedings, 2011, 32 (4), s. 288-294
2. Polska Fedreacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP, http://www.astma-alergia-pochp.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=11:odczulanie-leczenie-alergii-&catid=5:porady&Itemid=17, dostęp: 7.04.2015
3. Poradnik Medyczny, jw.
4. Phillips J.F., Lockey R.F., Fox R.W. i wsp., jw.
5. Jw.
6. Polskie Towarzystwo Chorób Alergicznych , http://www.ptzca.pl/pdf/roztocze.pdf, dostęp: 7.04.2015

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze
  • kobieta.

    Na szczęście, nie jestem na nic uczulona. Chociaż mój mąż też nie był, a nagle jakiś rok temu zaczęła mu się pojawiać wysypka na nadgarstkach. Okazało się że jest uczulony na naszego kotka, którego mamy już od 5 lat.

  • mia11

    Niestety na mnie akurat odczulanie nie zadziałało. Ale za to na moją siostrę już tak, w każdym razie warto spróbować.

  • Postrech

    Nawet nie wiedziałem, że jest coś takiego jak odczulanie.