wpisz szukaną frazę

Zatrucie jadem kiełbasianym – jak się objawia i czy może zagrażać życiu?
Objawy chorób

Zatrucie jadem kiełbasianym – jak się objawia i czy może zagrażać życiu?

Share

Zatrucie jadem kiełbasianym, czyli botulizm, jest efektem działania toksyny botulinowej produkowanej przez bakterie Clostridium botulinum. Występują one powszechnie w środowisku, ale do zakażenia dochodzi najczęściej na skutek spożycia niewłaściwie przygotowanej i przechowywanej żywności[1][2][4][5].

Co warto wiedzieć o botulizmie?
  • Do zatrucia bakterią jadu kiełbasianego dochodzi najczęściej na skutek spożycia nieodpowiednio przechowywanej i przygotowanej żywności.
  • Toksyna botulinowa jest neurotoksyną powodującą wiotkie porażenie włókien mięśniowych.
  • Objawami botulizmu jest zstępujący paraliż mięśni z jednoczesnym zachowaniem pełnej przytomności i brakiem gorączki.
  • Leczenie botulizmu wymaga czasem zastosowania dodatkowych specjalistycznych zabiegów, mających na celu minimalizację ryzyka zgonu chorego.
  • Toksyna botulinowa jest również wykorzystywana w medycynie i kosmetologii.

Przyczyny zatrucia jadem kiełbasianym

Przyczyną botulizmu jest toksyna – botulina, produkowana przez bakterię Clostridium botulinum. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez spożycie pokarmu zawierającego tę bakterię, a czasem również przez wniknięcie bakterii przez otwarte rany – wówczas mówimy o tzw. botulizmie przyrannym[1][2][3][4][5].

Do zatrucia pokarmowego dochodzi na skutek spożycia nieprawidłowo przygotowanej i przechowywanej żywności. Pamiętajmy, że może ona mieć pochodzenie zarówno zwierzęce, jak i roślinne, mimo że nazwa „jad kiełbasiany” sugeruje, iż źródłem infekcji jest właśnie ten produkt. Nazwa ta wywodzi się z faktu, że pierwsze odnotowane przypadki botulizmu były związane właśnie ze spożyciem kiełbasy. „Botulus” oznacza „ kiełbasa” w języku łacińskim[1][2][3][4][5].

Jak działa toksyna botulinowa?

Toksyna botulinowa jest neurotoksyną, która powoduje zahamowanie uwalniania neuroprzekaźnika acetylocholiny. Jest on niezbędny do przekazania impulsu nerwowego do włókna mięśniowego, który ma zainicjować jego skurcz. Toksyna powoduje więc wiotkie porażenie danych włókien mięśniowych na okres około pół roku[1][2][3][4][5].

Botulizm – czy to częsta choroba?

Bakterie Clostridium botulinum występują powszechnie w naszym środowisku, np. w wierzchniej warstwie gleby czy w zbiornikach wodnych. Patogeny te produkują toksyny oznaczane literami od A do G. Spożycie pokarmów zanieczyszczonych bakteriami produkującymi toksyny A, B, E i F powoduje zakażenie u ludzi, a pozostałe toksyny odpowiadają za zakażenia u zwierząt[1][3][4][5].

Obecnie warunki sanitarne w naszych domach, a także w restauracjach czy przetwórniach żywności, są znacznie lepsze, co wiąże się ze spadkiem zachorowalności na botulizm. Ocenia się, że aktualnie corocznie w Polsce odnotowuje się około 100 przypadków zatrucia jadem kiełbasianym[1].

Objawy zatrucia jadem kiełbasianym

Okres wylęgania choroby po wniknięciu patogenu do organizmu jest uzależniony przede wszystkim od formy toksyny i powierzchni błon śluzowych, przez które wnikał drobnoustrój. Zwykle jest to około 12-36 godzin, choć w niektórych przypadkach pierwsze objawy mogą wystąpić nawet po dwóch tygodniach od zakażenia[1][2][3][4][5].

Jak już wspomniano, toksyna botulinowa jest przede wszystkim neurotoksyną. Najczęściej więc mamy do czynienia z bezgorączkową chorobą przebiegającą z osłabieniem lub porażeniem mięśni. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że chory jest w pełni świadomy i przytomny. Skarży się natomiast na zaburzenia widzenia, światłowstręt, suchość w jamie ustnej, trudności w mowie i połykaniu.

Następnie zstępująco dołączają: osłabienie mięśni szyi, karku, kończyn górnych, grzbietu i ostatecznie kończyn dolnych. W najcięższych i długo niezdiagnozowanych przypadkach dochodzi do zaparć i zatrzymania wydalania moczu przez osłabienie mięśni jelit i pęcherza moczowego, a także do zaburzeń oddychania na skutek porażenia mięśni oddechowych[1][2][3][4][5].

Jeśli drobnoustrój wniknął do organizmu drogą pokarmową i został wchłonięty przez jelita, najczęściej współwystępują objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty czy biegunka[1][2][4][5].

Jak rozpoznać zatrucie jadem kiełbasianym?

Podejrzenie zatrucia toksyną botulinową wysuwa się najczęściej na podstawie wywiadu i badania pacjenta. Stwierdza się zachowaną przytomność, brak gorączki i symetryczne, zstępujące porażenie mięśni. Aby potwierdzić zakażenie, należy wykryć toksynę botulinową w surowicy krwi, kale czy wymiocinach chorego. Do szybkiego wykrycia choroby służą również testy immunologiczne[1][2][4][5].

Leczenie botulizmu

W leczeniu botulizmu należy jednocześnie zwalczać objawy i przyczynę. Chorym podaje się surowicę antybotulinową, która zawiera przeciwciała neutralizujące toksynę. Stosuje się ją w sytuacji rozpoznania zatrucia, ale także u osób, u których jest uzasadnione podejrzenie botulizmu jeszcze przed otrzymaniem ostatecznych wyników badań laboratoryjnych.

Robi się to w celu zahamowania rozwoju kolejnych objawów i ograniczenia uszkodzenia nerwów. Ponadto uznaje się, że jej podanie po 3 dobach od pierwszych objawów nie hamuje już dalszego postępu choroby. Pamiętajmy jednak, że podanie antytoksyny nie odwraca niedowładu, który już się rozwinął i może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne[1][2][3][4][5].

Leczenie objawowe opiera się natomiast na zwalczaniu efektów porażenia mięśni. W najbardziej zaawansowanych przypadkach, w których doszło do porażenia mięśni oddechowych, konieczna może okazać się sztuczna wentylacja. Jeśli natomiast doszło do porażenia mięśni przewodu pokarmowego czy pęcherza moczowego, stosuje się cewnikowanie czy żywienie pozajelitowe. W przypadku braku włączenia szybkiego i specjalistycznego leczenia u chorego szybko postępuje niedowład, co może stać się przyczyną śmierci[1][2][3][4][5].

Mimo włączenia leczenia objawy botulizmu najczęściej utrzymują się przez wiele miesięcy. Początkowo następuje szybka poprawa, ale pozostałe objawy porażenia ustępują bardzo powoli. W związku z tym u chorych po zatruciu niezbędna jest np. odpowiednia dieta, początkowo nawet papkowata, a później lekkostrawna do czasu przywrócenia prawidłowej aktywności przewodu pokarmowego[1][2][3][4][5].

Czy zabieg ostrzyknięcia toksyną botulinową jest bezpieczny?

Toksyna botulinowa znalazła również zastosowanie w medycynie, np. w leczeniu kręczu szyi, skurczów powiek czy w porażeniach nerwów, a także w kosmetologii, celem wygładzania zmarszczek mimicznych czy hamowania nadmiernej potliwości[1][4].

Jeśli zabieg jest wykonany fachowo, przynosi zadowalające efekty. Czas działania toksyny to tylko 3 do 6 miesięcy. Po tym okresie aktywność porażonych mięśni wraca do normy i w razie potrzeby należy powtórzyć zabieg ostrzyknięcia. Wśród możliwych powikłań tego typu zabiegów najczęściej wymienia się stany zapalne w miejscu podania, związane z przerwaniem ciągłości skóry i możliwym zakażeniem[1][4].

Źródła:

1. Pod red. Cianciara J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, tom 2, wyd. Czelej, Lublin 2012, s: 865-869
2. Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s: 2390-2392
3. Pod red. Mutschler, Farmakologia i toksykologia, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2013, s:1100
4. Bielec D., Modrzewska R., Zatrucie jadem kiełbasianym dawniej i dziś – aspekty kliniczne, Przegl Epidemiol 2007; 61:505-512
5. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159263,zatrucie-toksyna-botulinowa-botulizm-zatrucie-jadem-kielbasianym – data dostępu: 24.01.2019

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!