wpisz szukaną frazę

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: między manią a depresją
Objawy chorób

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: między manią a depresją

Share

W chorobie dwubiegunowej, depresja i faza maniakalna występują naprzemiennie. Podczas depresji nastrój jest obniżony, a osobom dotkniętym depresją brakuje motywacji i chęci do działania. W manii nastrój się zmienia. Euforia, zapał do działania i bezgraniczne przeszacowanie własnych możliwości są  typowymi objawami.

Ludzie bywają smutni, czasem weseli, czasem apatyczni, czasami pełni energii: Stan emocjonalny zmienia się u każdego z nas. I jest to całkiem normalne.

Jednak osoby z zaburzeniami dwubiegunowymi doświadczają wahań nastroju, które znacznie wykraczają poza normę: Ich nastrój jest przesadnie zmieniony bez żadnej przyczyny zewnętrznej – od maniakalnego do depresyjnego.

Czym jest zaburzenie afektywne dwubiegunowe?

W zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym nastrój zmienia się wielokrotnie między dwoma skrajnościami: między podwyższonym nastrojem (manią) a depresją. Wahania te mogą się różnić w stopniu nasilenia, ale zawsze wykraczają daleko poza to, co jest właściwe. Pomiędzy maniakalnością a depresją są etapy, w których samopoczucie jest prawidłowe.

Podczas fazy maniakalnej osoby dotknięte chorobą są pełne entuzjazmu: mają odwagę, aby zrobić prawie wszystko, czują się zbyt pewnie i mogą dosłownie “przenosić góry”. Często nie sypiają, ponieważ chcą natychmiast wprowadzić w życie swój kolejny “genialny” pomysł. Zachowują się niezwykle lekkomyślnie, ryzykownie i nie mają żadnych hamulców.

Dokładnie odwrotnie, jest z depresją. Zamiast wspaniałego nastroju panuje głęboka depresja i całkowity brak energii. To, co kiedyś było przyjemne, nagle stało się bez sensu.

Objawy manii i depresji mogą również występować jednocześnie w chorobie dwubiegunowej lub naprzemiennie w krótkim odstępie czasu.

Jak często występują zaburzenia afektywne dwubiegunowe?

Na chorobę dwubiegunową z epizodami depresyjnymi i maniakalnymi cierpi w ciągu swojego życia co dziesiąta osoba   Najczęstszą postacią jest forma osłabiona (zaburzenie dwubiegunowe typ II): szacuje się, że występuje u około 4 na 100 osób. Mężczyźni i kobiety są dotknięci w równym stopniu.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: Formy zaburzeń

Lekarze rozróżniają dwa rodzaje zaburzeń dwubiegunowych:

  • Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typ 1 (ChAD I, BP I) oznacza typowy przebieg z wyraźnymi fazami depresyjną i maniakalną.
  • Osoby z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typ 2 (ChAD II, BP II) z kolei doświadczają faz depresyjnej i hipomaniakalnej. Oznacza to, że okresy doskonałego samopoczucia są mniej intensywne niż w prawdziwej manii – epizody depresyjne, z drugiej strony, mogą być tak samo poważne jak w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej typu I.

Poszczególne fazy choroby mogą trwać przez różne okresy czasu. W większości przypadków zakończenie pełnego cyklu maniakalno-depresyjnego zajmuje od dwóch do trzech lat. Jednak cykle mogą być również znacznie krótsze:

  • W ChAD z szybką zmianą faz (ang. rapid cycling) pacjent doświadcza co najmniej czterech (hipo-) maniakalnych lub depresyjnych faz rocznie. Szacuje się, że rapid cycling występuje nawet u 2 na 10 osób z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi.
  • ChAD z ultraszybką zmianą faz (ultra-rapid cycling bipolar disorder): Fazy zmieniają się co tydzień lub częściej.

Po ustąpieniu fazy choroby następuje zwykle faza bezobjawowa (tzw. remisja). W niektórych przypadkach jednak faza bezobjawowa nie występuje, a depresja i mania zmieniają się natychmiast.

Cyklotymia (cyclothymic disorder): niewielkie, przewlekłe wahania nastroju.

Długotrwałą (chroniczną), ale raczej łagodną formą niestabilności nastroju jest tzw. cyklotymia: nastrój zmienia się wielokrotnie w przeciągu lat. Jest ona jednak mniej wyraźna w jednym z kierunków. Pacjenci wielokrotnie doświadczają raczej faz lekko podwyższonego nastroju (hipomanii), które przeplatają się z łagodną depresją. Nie ma wyraźnych epizodów maniakalnych ani depresyjnych. Cyklotymia często rozwija się we wczesnej dorosłości.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: Objawy

Objawy choroby dwubiegunowej mogą się znacznie różnić w zależności od tego, czy występuje mania czy depresja. Nie tylko nastrój, ale także myślenie, działanie i uczucia są znacznie osłabione podczas ostrej fazy choroby.

W skrócie: Typowe objawy fazy maniakalnej i depresyjnej.

Objawy występujące w fazie maniakalnejObjawy występujące w fazie depresyjnej
nieadekwatnie podwyższony nastrój, aż do poziomu euforii, ale również rozdrażnienieobniżony nastrój, niepokój, lęki
nadmierna aktywność, ciągłe szamotanie się pomiędzy różnymi aktywnościami.zmniejszony napęd; spowolnione ruchy, ale niekiedy także pobudzenie psychomotoryczne.
ciągle nowe, szybko ulegające zmianom pomysły (“gonitwa myśli”)brak radości i zainteresowania otoczeniem i działaniem
brak potrzeby snuzaburzenia snu
chaotyczne myślenie, szybkie przerzucanie się z tematu na temat (“gonitwa myśli”); rozproszona uwagaspowolnione myślenie; trudności z koncentracją
słowotokspowolniona mowa
silna potrzeba kontaktu, ryzykownych lub lekkomyślnych zachowańwycofanie społeczne
zwiększone potrzeby seksualne,zmniejszone potrzeby seksualne
objawy psychotyczne, takie jak mania wielkościobjawy psychotyczne, np. strach przed zubożeniem (delusion of poverty).


Obj
awy maniakalne

Faza maniakalna zazwyczaj pojawia się bardzo nagle. Ludzie, którzy przechodzą przez fazę maniakalną, wierzą, że są niezniszczalni. Mają absolutne poczucie wyższości i czują się nadmiernie pewni siebie. Mają również tendencję do przeceniania swoich możliwości. Niektórzy reagują w rzucający się w oczy, irytujący, niespokojny lub agresywny sposób i są bardzo podejrzliwi wobec innych.

Maniacy są nadmiernie nastawieni na działalność biznesową, towarzyską i pełni energii. Wprost tryskają pomysłami, które chcą jak najszybciej realizować w praktyce. Najczęściej jednak ich myśli są tak chaotyczne, że nie udaje im się zrealizować żadnego projektu. Myślą, mówią i działają szybko, ale są bardzo rozkojarzeni. Często tracą wszelkie zahamowania w stosunku do innych i, na przykład, zachowują się bardzo swobodnie w sferze seksualnej.

W fazie maniaka osoby dotknięte chorobą praktycznie nie są w stanie prowadzić normalnego życia zawodowego. Ponadto, prawie nie wypoczywają, ponieważ sen wydaje się być dla nich jedynie przykrym obowiązkiem.

Fazie maniakalnej mogą towarzyszyć objawy psychotyczne. Oznacza to chwilową utratę kontaktu z rzeczywistością. Chorzy często wykazują manię wielkości: przeszacowują własne możliwości i uważają, że są w stanie wykonać każde zadanie, bez względu na to, jak jest ryzykowne i trudne – nawet jeśli jest to nierealne z obiektywnego punktu widzenia. W tej fazie mogą również wystąpić halucynacje lub paranoja.

Maniacy wielokrotnie popadają w kłopoty i beztrosko ryzykują swoim zdrowiem, relacjami, karierą zawodową lub finansami. Zachowują się w sposób, który zazwyczaj nie jest ich cechą charakterystyczną. Oto kilka przykładów:

  • Wydają wszystkie swoje pieniądze na beznadziejny projekt i popadają w długi.
  • Rzucają pracę i wyruszają w podróż ad hoc dookoła świata, nie zastanawiając się uprzednio nad tym.
  • Stawiają wszystkie swoje pieniądze na jeden numer w ruletce.
  • Angażują się w przygody seksualne, które zagrażają ich stałym związkom.

Hipomania: młodsza siostra manii

Osłabioną formą manii jest hipomania. W hipomanii nastrój znacznie się poprawia – ale nie na tyle mocno, aby można było mówić o manii. W przeciwieństwie do ludzi z manią, ludzie z hipomanią są w stanie prowadzić normalne życie. Hipomania zazwyczaj trwa tylko kilka dni. Inne objawy hipomanii to:

  • zmniejszona potrzeba snu,
  • zwiększona potrzeba mówienia, potrzeba socjalizacji,
  • problemy z koncentracją,
  • niepokój,
  • zwiększona potrzeby seksualne, jak również
  • tendencja do niedbalstwa/nieodpowiedzialności.

Objawy depresji

Objawy depresji są w pewnym sensie przeciwieństwem objawów manii. Fazy depresyjne są zazwyczaj częstsze niż fazy maniakalne i trwają dłużej.

Główne objawy depresji to:

  • depresyjny nastrój,
  • brak radości i zainteresowania otoczeniem, oraz
  • zmniejszony napęd.

W fazach depresji wiele osób ma myśli o samobójstwie. Ten objaw jest częścią choroby. Konkretne myśli samobójcze to sytuacja nadzwyczajna. Każdy, kto ma takie myśli lub ma członka rodziny dotkniętego chorobą, powinien bez wahania skontaktować się z najbliższą kliniką psychiatryczną lub wybrać numer 800 70 2222 gdzie czuwa Centrum Wsparcia – bezpłatny telefon dla osób w kryzysie, czynny 24h/dobę 7 dni w tygodniu (także w święta).

Centrum Wsparcia udziela porad dla dzieci, młodzieży i osobom dorosłym. Centrum posiada stronę internetową www.liniawsparcia.pl, na której, poza psychologami dyżurującymi pod telefonem wsparcia, umieszczono informację o dyżurach specjalistów:

  • psychiatry
  • prawnika
  • pracownika socjalnego

Chorzy na depresję nie potrafią cieszyć się tym, co wcześniej lubili. Czują głęboki smutek lub wewnętrzną pustkę. Niektórzy mają wrażenie, że nie są już zdolni do żadnych emocji. W czasie depresji osoby dotknięte nią patrzą pesymistycznie w przyszłość i nie mają wiary w siebie. Nie mają już tak dużej siły napędowej, jak wcześniej, więc każda aktywność jest dla nich często trudna. Mają problemy z podejmowaniem drobnych decyzji. Często oddalają się od przyjaciół i znajomych.

Depresja może przejawiać się w bardzo różnych postaciach: niektórzy z chorych przede wszystkim mają objawy fizyczne, inni cierpią przede wszystkim na dolegliwości psychiczne. Możliwe objawy fizyczne obejmują bóle brzucha lub głowy. Część szczególnie cierpi z powodu uczucia braku własnej wartości. Ruchy i mowa mogą zostać spowolnione (tzw. zahamowanie psychomotoryczne). Ale występują też: niepokój i silna potrzeba poruszania się tzw. agitacja (niepokój psychoruchowy) . Z psychologicznego punktu widzenia depresja bardzo często manifestuje się w ten sposób, że osoby dotknięte nią czują się bezwartościowe.

W fazie depresyjnej może się zdarzyć, że chwilowo utracone zostanie kontakt z rzeczywistością (objawy psychotyczne). Na przykład, osoba w depresji ma wtedy urojenie, że z pewnością popadnie w biedę i pogrąży się w długach.

Stany mieszane w CHAD

Objawy manii i depresji mogą występować jednocześnie lub w szybkiej naprzemienności. Lekarze mówią wtedy o epizodzie mieszanym. Nawet 60 na 100 pacjentów doświadcza takich stanów mieszanych w CHAD.

Przykład stanu mieszanego: osoba czuje się przygnębiona i załamana. Jednocześnie jednak czuje się bardzo niespokojna, jest bardzo aktywna i ma zwiększony napęd.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: przyczyny

Przyczyny choroby dwubiegunowej nie są jeszcze dokładnie znane. Oczywiste jest, że w rozwoju zaburzeń maniakalno-depresyjnych bierze udział kilka czynników. Należą do nich przede wszystkim:

komponent genetyczny: Predyspozycje genetyczne wydają się odgrywać główną rolę w chorobach dwubiegunowych, ale nie są ich jedyną przyczyną. U osób z krewnym pierwszego stopnia (np. matka, ojciec)  z zaburzeniem dwubiegunowym choroba rozwija się 10 razy częściej niż u osób bez takich predyspozycji dziedzicznych. W przypadku choroby jednego z rodziców ryzyko zachorowania wynosi od 10 do 20 %. Jeśli oboje rodzice są chorzy, ryzyko to wzrasta do 60%.

Cechy charakteru: U osób o określonych cechach charakteru występuje zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń dwubiegunowych. Należą do nich ludzie, którzy są naturalnie bardziej ekstrawertyczni.

wpływy zewnętrzne: Istotne wydarzenia życiowe (np. separacja rodziców, śmierć krewnego) lub uraz (np. w wyniku przemocy seksualnej) mogą u odpowiednio predysponowanej osoby wywołać ostry epizod maniakalny lub depresyjny, .

Jak rozpoznać chorobę afektywną dwubiegunową?

Może upłynąć trochę czasu, zanim lekarz zdiagnozuje chorobę dwubiegunową. W szczególności, fazy (hipo-)maniczne są często ignorowane przez długi okres czasu. Powód: Wielu cierpiących nie czuje się wcale poszkodowanych przez swój podwyższony nastrój. Wręcz przeciwnie – cieszą się, że znów będą w lepszym humorze po fazie depresji.

Nie widzą oni, że ich nastrój wykracza poza normalny poziom i czasami reagują agresywnie , kiedy krewni im na to wskazują. Także lekarz może początkowo założyć, że chodzi o czystą depresję.

Tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi co najmniej jeden epizod (hipo-)maniczny i jeden epizod depresyjny, możliwe jest rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej (bipolarnej).

Nie każde obniżenie nastroju jest równoznaczne z depresją. I nie każde uniesienie musi oznaczać, że jest to mania. Aby dowiedzieć się, czy pacjent rzeczywiście przechodzi przez fazę maniakalną czy depresyjną, lekarz stosuje pewne kryteria diagnostyczne.

Przykład: Aby mówić o epizodzie depresyjnym, nastrój musi być przygnębiający przez co najmniej dwa tygodnie. Muszą wystąpić przynajmniej 4 z 10 typowych objawów depresji – w tym co najmniej 2 z 3 głównych objawów (obniżenie nastroju, apatia, utrata napędu).

Co robi lekarz?

Często pierwsze przesłanki do stwierdzenia choroby dwubiegunowej wynikają z rozmowy między lekarzem a pacjentem. Lekarz pyta pacjenta m.in. o historię jego życia, o choroby psychiczne w rodzinie oraz o naturę i czas trwania dolegliwości.

Bliscy chorego przedstawiając lekarzowi swoją wersję objawów, mogą pomóc mu w postawieniu trafnej diagnozy.

Następujące badania i procedury są pomocne w rozpoznawaniu choroby dwubiegunowej:

  • testy psychologiczne i metody diagnostyki badania osobowości, np.:
    • wywiady ustrukturyzowane z pacjentem
    • Kwestionariusze do samooceny (np. Skala Samooceny SES M. Rosenberga; Skala depresji Becka II (ang. Beck Depression Inventory,BDI-II)
    • Karty oceny, które mają pomóc lekarzowi oszacować stan pacjenta (np. Globalna skala poprawy klinicznej S-CGI).
  • badania fizyczne
  • Wartości laboratoryjne oraz, w razie potrzeby, dalsze procedury diagnostyczne

Wyłączenie innych możliwych przyczyn występowania objawów

Niektóre choroby lub leki mogą powodować objawy podobne do choroby dwubiegunowej. Należą do nich:

  • choroby tarczycy,
  • guzy mózgu,
  • leki, np. antydepresanty, preparaty hormonalne,
  • uzależnienia lub
  • choroby psychiczne, takie jak schizofrenia, Zaburzenie osobowości borderline (borderline personality disorder- BPD) i

Ważne jest, aby lekarz wykluczył tego rodzaju schorzenia. W razie potrzeby zleca on przeprowadzenie dalszych badań. Obejmują one zabiegi MRT lub CT, EEG lub określenie poziomu hormonów.

Leczenie choroby dwubiegunowej należy do zakresu kompetencji lekarza specjalisty. Jeśli lekarz rodzinny podejrzewa, że jego pacjent cierpi na chorobę dwubiegunową, kieruje go do specjalisty w dziedzinie psychiatrii i psychoterapii lub neurologii.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: leczenie

Terapia choroby dwubiegunowej obejmuje:

  • Doraźne leczenie stanów ostrych mające na celu złagodzenie silnych objawów (hipo)-manicznych lub depresyjnych oraz zmniejszenie liczby epizodów depresyjnych.
  • Profilaktykę w celu zapobiegania lub łagodzenia kolejnych epizodów.

Z reguły zawsze wymagane jest leczenie zaburzeń dwubiegunowych za pomocą leków. Przydatna może być również psychoterapia. Jeśli zwykłe metody leczenia nie działają lub nie działają wystarczająco, lekarz może zaproponować inne możliwości leczenia.

Dostępne są następujące opcje:

  • niefarmakologiczne metody leczenia takie jak
    • terapia elektrokonwulsyjna (ECT)
    • terapia światłem (fototerapia):
    • pozbawienie snu (chronoterapia) i
    • metody stymulacji mózgu, np. stymulacja nerwu błędnego (ang. Vagus Nerve Stimulation, VNS).

Ponadto istnieje możliwość uzupełnienia terapii ergoterapią, zajęciami plastycznymi, muzyką lub terapią tańca lub treningiem ciała.

Psychoedukacja: Edukacja pacjentów i ich rodzin

Im więcej osoba maniakalno-depresyjna i jej rodzina wiedzą o chorobie dwubiegunowej, tym lepiej. Dlatego na początku leczenia ważne jest, aby pacjent i jego krewni byli informowani o chorobie, jej przyczynach i możliwych formach terapii oraz dowiedzieli się, jak najskuteczniej unikać nawrotów choroby. Najistotniejszych podstaw mogą nauczyć się oni na odpowiednim kursie. Taka edukacja, prowadzona przez eksperta, nazywa się psychoedukacją.  Po psychoedukacji można przejść do psychoterapii.

W ostrej fazie manicznej osoby dotknięte chorobą często wcale nie czują się źle i przerywają terapię farmakologiczną. W tym momencie szczególnie ważne jest, aby krewni, psychiatrzy i/lub psycholodzy udzielali im wsparcia.

Czasami konieczne jest tymczasowe leczenie pacjenta w klinice – w razie potrzeby nawet wbrew jego woli, jeśli istnieje ryzyko, że w przeciwnym razie wyrządziłby on krzywdę sobie lub innym.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: między manią a depresją

W miarę możliwości lekarz włącza w terapię członków rodziny.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: leki

Trzy grupy leków nadają się szczególnie dobrze do leczenia choroby dwubiegunowej:

  • Stabilizatory nastroju (leki normotymiczne),
  • Leki przeciwpsychotyczne (leki neuroleptyczne)
  • Antydepresanty

Stabilizatory nastrojów: równoważą nastroje.

Stabilizatory nastroju odgrywają kluczową rolę w terapii farmakologicznej zaburzeń dwubiegunowych. Kompensują one silne maniakalno-depresyjne wahania nastroju. Nadają się one zarówno w ostrych fazach choroby, jak i do zapobiegania nowym epizodom. Najczęściej stosowane substancje czynne tych leków to:

  • lit,
  • karbamazepina
  • walproinian sodu

To, jaki składnik aktywny wybierze lekarz, zależy od różnych czynników, na przykład od tego czy:

  • pacjent przechodzi przez ostrą fazę depresyjną czy maniakalną,
  • czy i jak dobrze toleruje leki
  • jakie dolegliwości są najbardziej uciążliwe.

Lit sprawdza się szczególnie w fazach wolnych od dolegliwości i w leczeniu manii. W wielu przypadkach lit zapobiega występowaniu kolejnych faz choroby lub znacznie zmniejsza ich objawy. W terapii litem szczególnie ważne jest jednak, aby pacjent regularnie przyjmował leki i przestrzegał zalecanej dawki.

Możliwe skutki uboczne związane z użyciem litu obejmują przyrost masy ciała, drżenie, nudności, niedoczynność tarczycy lub zaburzenia przytarczyc.

Leki przeciwpsychotyczne i antydepresyjne

Leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki) mają działanie tłumiąco-uspokajające. Mogą one również złagodzić objawy psychotyczne, takie jak urojenia.

Leki przeciwpsychotyczne przepisywane w przypadku choroby dwubiegunowej obejmują tzw. atypowe leki przeciwpsychotyczne, takie jak:

  • Rysperydon, risperidon (INN Risperidonum)
  • Olanzapina
  • Arypiprazole
  • Kwetiapina.

Antydepresanty takie jak fluoksetyna lub sertralina poprawiają nastrój i zwiększają napęd. Są one szczególnie przydatne podczas epizodu depresyjnego. Efekty uboczne leków przeciwpsychotycznych i antydepresantów różnią się w zależności od aktywnego składnika.

Jaki lek jest stosowany w danej fazie?

FazaLeczenie farmakologiczne
ostry epizod depresyjnyPodczas fazy umiarkowanej lub ciężkiej depresji, często podawana jest antypsychotyczna kwetiapina. W przypadku braku efektów lekarz może zastosować stabilizatory nastroju lub alternatywnie antydepresanty z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Niewielkie epizody depresyjne niekoniecznie muszą być leczone farmakologicznie.
ostry epizod maniakalnyW przypadku manii lekarz najpierw stosuje stabilizatory nastroju (np. lit, karbamazepinę, walproinian sodu). Jeśli nie działa to wystarczająco dobrze, może alternatywnie przepisać lek przeciwpsychotyczny (np. arypiprazol, olanzapinę, kwetiapinę, rysperydon, zyprazydon). Lekarz może w razie potrzeby połączyć stabilizator nastroju z lekami przeciwpsychotycznymi.
faza bezobjawowa     W fazie bezobjawowej lekarz może, jeśli to możliwe, przepisać lit.  Alternatywnie, może on podawać inne stabilizatory nastroju (karbamazepinę, walproinian sodu lub lamotryginę) lub leki antypsychotyczne (arypiprazol, olanzapina lub rysperydon).

Zaburzenia dwubiegunowe: Psychoterapia

Psychoterapia jest cennym uzupełnieniem leczenia. Terapia pomaga zapobiegać nowym fazom choroby i pozwala jak najdłużej utrzymywać brak objawów. Jednak psychoterapia zazwyczaj nie może zastąpić podawania leków.

Pacjent w trakcie psychoterapii uczy się na przykład:

  • rozpoznawania i wpływania na ewentualne czynniki wyzwalające ostre fazy choroby w odpowiednim czasie,
  • sposobu działania leków i powodów, dla których ich potrzebuje,
  • rozpoznawania i przeciwdziałania pierwszym oznakom fazy maniakalnej i depresyjnej,
  • radzenia sobie z problemami życia codziennego, np. wykluczeniem społecznym spowodowanym przez chorobę,
  • redukcji obaw przed przyszłością/ponownym wystąpieniem sytuacji kryzysowej, oraz
  • organizowania regularnych, ustrukturyzowanych codziennych rutynowych czynności (np. zwracania uwagi na stałe godziny snu).

Zakres terapii zależy m.in. od tego, czy dana osoba przechodzi obecnie ostrą fazę choroby, czy też jest chory nie ma objawów. Podczas epizodu maniakalnego ważne jest unikanie zbyt wielu bodźców. W czasie depresji, z drugiej strony, celem terapii może być zwiększenie aktywności pacjenta.

W leczeniu choroby dwubiegunowej skuteczne okazały się różne metody terapeutyczne:

  • Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) : Pacjent uczy się rozpoznawać pierwsze oznaki ostrej fazy choroby, minimalizować stres i radzić sobie z objawami manii/depresji.
  • Terapia rodzinna (ang. family focused therapy – FFT): Terapeuta angażuje w leczenie członków rodziny. Razem z pacjentem uczą się oni prowadzenia regularnego życia codziennego z chorym w domu, zapobiegania nawrotom choroby oraz rozwiązywania konfliktów.
  • Terapia interpersonalna i społeczna (ang. Interpersonal and Social Rhythm Therapy (IPSRT): pacjent uczy się radzenia sobie z problemami interpersonalnymi oraz wprowadzania  regularnych codziennych rutyn i zrównoważonego rytmu snu, które mogą zapobiec wahaniom nastroju.

Zaburzenia afektywne: inne niefarmakologiczne metody leczenia

W niektórych przypadkach można rozważyć dodatkowe metody leczenia. Dwa przykłady to terapia elektrokonwulsyjna (ECT) i pozbawienie snu (chronoterapia):

Terapia elektrokonwulsyjna (ECT)

W bardzo ciężkich, ostrych fazach maniakalnych lub depresyjnych lekarz może rozważyć terapię elektrokonwulsyjną (ECT).

ECT jest wykonywane w znieczuleniu ogólnym. Mózg doznaje słabego wstrząsu elektrycznego. To wywołuje napad drgawek. Atak trwa od 20 do 40 sekund. Po przebudzeniu pacjent nie pamięta drgawek.

W większości przypadków ECT stabilizuje nastrój – nie jest jeszcze do końca wyjaśnione, dlaczego tak właśnie jest.

Lekarz bierze pod uwagę zastosowanie ECT tylko wtedy, gdy pacjent pomimo stosowania leków i psychoterapii pozostaje bardzo chory lub nie toleruje leków.

Pozbawienie snu (chronoterapia):

W czasie ciężkiej depresji, chronoterapia – oprócz leków – może przynieść krótkotrwałą ulgę. Chronoterapia oznacza brak snu: pacjent nie śpi przez pewien czas (maksymalnie do 40 godzin). Chociaż efekt antydepresyjny utrzymuje się tylko przez krótki czas, sygnalizuje on pacjentowi, że jest w stanie przezwyciężyć fazę depresyjną.

Chronoterapia nie jest odpowiednia dla osób, które jednocześnie doświadczają objawów maniakalnych i depresyjnych (tzw. epizod mieszany).

Uzupełniające metody terapii

Pomocne mogą być również inne metody terapii:

  • ergoterapia
  • terapia zajęciowa, muzyczna lub taneczna
  • praca z ciałem, terapia ruchowa
  • metody relaksacyjne, np. trening Jacobsona (progresywna relaksacja mięśni)

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: przebieg choroby

Każdy przypadek choroby dwubiegunowej przebiega nieco inaczej: niektórzy chorzy doświadczają, pomiędzy epizodami maniakalnymi i depresyjnymi, bardzo długich przerw między epizodami, w których nastrój jest stabilny. W innych przypadkach nastroje zmieniają się częściej (tzw. rapid cycling). Objawy maniakalne i depresyjne mogą występować jednocześnie lub naprzemiennie.

Chociaż choroby dwubiegunowej nie da się wyleczyć, można ją z powodzeniem kontrolować za pomocą leków. Przy odpowiedniej terapii, ostre fazy  są nieobecne lub bardzo łagodne nawet u 7 na 10 pacjentów.

Jakie są konsekwencje zaburzeń bipolarnych?

Choroba dwubiegunowa może być bardzo stresogenna i znacząco wpływać na życie człowieka. Do problemów  mogą prowadzić szczególnie bardzo ostre fazy maniakalne i depresyjne. Niektórzy chorzy mają jednak trudności z prowadzeniem normalnego życia również w fazach bezobjawowych.

Możliwe konsekwencje choroby dwubiegunowej to…:

  • Problemy w miejscu pracy aż do utraty pracy
  • Zadłużanie się w fazie manii
  • Izolacja społeczna, na przykład dlatego, że przyjaciele lub znajomi nie potrafią zrozumieć objawów lub dlatego, że dana osoba sama wycofuje się ze wstydu.
  • Konflikty w związkach wynikające z ciągłych zmian nastrojów
  • Myśli i próby samobójcze.

Ryzyko popełnienia samobójstwa zwiększa się szczególnie podczas epizodu depresyjnego lub mieszanego.

Choroba dwubiegunowa często związana jest  z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak:

  • objawy lękowe i zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (ang. obsessive-compulsive disorder, OCD)
  • uzależnienia,
  • zaburzenia osobowości,
  • zaburzeń odżywiania lub
  • zaburzenia kontroli impulsów (np. kleptomania).

U osób z zaburzeniami dwubiegunowymi częściej występują pewne choroby fizyczne. Należą do nich cukrzyca, otyłość, migrena i choroby układu krążenia.

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!