'
Objawy chorób Odporność Pomoc psychologiczna PROMOWANE

Stres – budowanie odporności psychicznej

Źródła:

Jednym z wielu problemów, którym trzeba codzienni sprostać, jest problem stresu. Współczesny świat i tempo jego życia, dynamiczny rozwój cywilizacji, a także globalizacja i codzienne mierzenie się z wyzwaniami stawianymi przez innych ludzi, są źródłami szkodliwych bodźców, które wywołują w człowieku negatywne skutki. Niestety nie zawsze jesteśmy w stanie poradzić sobie z nimi[1]. Jak zatem budować równowagę psychiczną, tak niezbędną w radzeniu sobie ze stresem?

Co to jest stres?

Stres – choć na co dzień używamy tego terminu, to czasami trudna nam go zdefiniować. Zainteresowanie stresem nasila się już od czasów drugiej wojny światowej – wówczas to zainicjowano badania nad stresem, które pozostawały w związku z prowadzonymi na całym świecie działaniami militarnymi i z większą świadomością zagrożeń ekologicznych o charakterze globalnym[3]. Zainteresowanie stresem w ostatnich latach znacznie wzrasta, o czym świadczy zainteresowanie ONZ tym tematem. Nazywa ono stres „światową epidemią XX wieku”[2]. Twórca teorii stresu Hans Seley określa stres jako „nieswoistą reakcję organizmu na wszelkie stawiane mu wymagania”[4]. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że nie tylko sytuacje niemiłe mogą być źródłem stresu. Weźmy za przykład stres, jak odczuwają państwo młodzi w dniu własnego ślubu, czy pracownik rozpoczynający pracę w upragnionym przedsiębiorstwie. Chodzi o to, że stres związany jest z wydarzeniami, które przekraczają możliwości zaradcze człowieka. Trzeba również nadmienić, że nie wszyscy ludzie reagują na stres w podobny sposób – to, co dla jednych jest stresem, dla innych może być czystą przyjemnością. Oznacza to, że nie sama sytuacja jest stresogenna, ale przede wszystkim źródła stresu tkwią w nas samych, naszych możliwościach i sposobie rozwiązywania trudnych sytuacji.

Jak reagujemy na stres?

Niestety stres to zachowanie organizmu, które wywołuje szereg skutków na poziomie fizjologicznym, psychologicznym, a także na poziomie zachowań. Na poziomie fizjologicznym możemy mówić o następujących reakcjach[5]: rozszerzenie źrenic, przyśpieszona akcja czynności serca, pobudzenie organizmu do wydzielania adrenaliny, pobudzenie perystaltyki jelit. Na poziomie psychologicznym wymienić można następujące reakcje organizmu na stres: lęk, niepokój, rozdrażnienie, impulsywność, złość, wrogość, poczucie samotności, izolacji, zmienność nastroju, ogólne poczucie bycia nieszczęśliwym, a także problemy z pamięcią, obniżenie koncentracji, obniżony poziom obiektywizmu, zmniejszona kreatywność oraz trudności z podejmowaniem decyzji[5]. Stres oddziałuje również na zachowanie człowieka. Zmiany mogą objawiać się poprzez wzmożoną konsumpcję używek, zmianę nawyków żywieniowych, zakłócenia snu, izolację społeczną, unikanie kontaktów, absencję w pracy lub szkole, popełnianie błędów, wypadki, nerwowe nawyki, na przykład obgryzanie paznokci[5].

Sposoby na stres

Walka ze stresem może wydawać się trudna do wygrania. Liczne badania wskazują jednak, że istnieją skuteczne metody, które sprawiają, że wytrzymałość psychiczna na działanie stresu zwiększa się, a co za tym idzie – zwiększa się również odporność na stres. Oto kilka sprawdzonych sposobów[3]:
  • ćwiczenia fizyczne – mowa tu o wszelkiego rodzaju ćwiczeniach, od gimnastyki aż po sporty wyczynowe;
  • dbałość o zdrowie – chodzi o racjonalny sposób żywienia, dostarczanie organizmowi właściwej ilości snu, unikanie używek;
  • relaksacja – unikanie napięcia mięśniowego, korzystanie z treningów relaksacyjnych, masaże;
  • dbałość o komunikację, również pozawerbalną;
  • zwiększenie pewności siebie – to przekłada się na wysoką samoocenę;
  • dążenie do umiejętnego współżycia w grupie poprzez rozładowywanie konfliktów;
  • łagodzenie skutków kryzysu – przewidywanie możliwych następstw działania i minimalizowanie możliwych negatywnych efektów, a także przygotowanie się na niepowodzenie;
  • szybkie rozwiązywanie problemów – chodzi tu o nieodkładanie trudnych do rozwiązania sytuacji na później.
Dla wielu osób kluczem do zachowania równowagi psychicznej jest po prostu myślenie pozytywne – pozwala szukać dobrych stron każdej sytuacji, a ponadto sprawia, że jesteśmy postrzegani przez otoczenie jako osoby, które radzą sobie z problemami. Walka ze stresem nie musi być uciążliwa – wystarczy podejść do tej kwestii w racjonalny sposób.

1. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Białymstoku Obserwatorium Integracji Społecznej. Stres wśród dzieci i młodzieży-skala zjawiska w województwie podlaskim. Białystok 2011;3 2. Jabłkowska K, Borkowska A. Ocena nasilenia stresu w pracy a cechy zespołu wypalenia zawodowego u menedżerów. Medycyna Pracy.2005;56(6):439-444 3. Trelak JF. Psychologia stresu, Oficyna Wydawnicza Branta Bydgoszcz 2011 4. Grzegorzewska MK. Różnorodność w interpretacji problematyki stresu. Studia Humanistyczne.2007;5:123-129 5. Waszkowska M, Potocka A, Wojtaszczyk P. Miejsce pracy na miarę oczekiwań, Poradnik dla pracowników socjalnych, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera Łódź 2010; s:20-22