wpisz szukaną frazę

Spastyczne zapalenie oskrzeli
Objawy chorób

Spastyczne zapalenie oskrzeli

Share

Spastyczne zapalenie oskrzeli jest częstą formą ostrego zapalenia oskrzeli. Szczególnie podatne na nie są niemowlęta i małe dzieci. Osoby dotknięte chorobą mają zapalone i zwężone oskrzela. Powoduje to wydawanie odgłosów gwizdania lub szumienia podczas oddychania i duszności.

Spastyczne zapalenie oskrzeli może być zwykle zdiagnozowane i leczone przez lekarza rodzinnego lub pediatrę. Tutaj możesz przeczytać wszystko, co musisz wiedzieć na temat objawów, diagnozy i sposobów leczenia spastycznego zapalenia oskrzeli!

Spastyczne zapalenie oskrzeli: Opis schorzenia

W spastycznym zapaleniu oskrzeli – tak jak w normalnym ostrym zapaleniu oskrzeli – występuje stan zapalny błony śluzowej oskrzeli i powstaje więcej śluzu. Oskrzela są silnie rozgałęzionymi “kanałami”, które łączą tchawicę z pęcherzykami płucnymi. W spastycznym zapaleniu oskrzeli, są one zawężone. Dlatego też stan ten nazywany jest on również “obturacyjnym zapaleniem oskrzeli” (obturatio = zamknięcie, zwężenie).

Zwężenie to, z jednej strony wynika z faktu, że błona śluzowa w stanie zapalnym jest opuchnięta. Z drugiej strony, mięśnie dróg oddechowych stają się napięte. Stąd wynika nazwa “spastyczne” (= konwulsyjne) zapalenie oskrzeli.

Rurki oskrzeli u niemowląt są bardzo delikatne i jeszcze nie w pełni rozwinięte. Dlatego są one szczególnie podatne na spastyczne zapalenie oskrzeli. To samo dotyczy małych dzieci. Natomiast u dorosłych spastyczne zapalenie oskrzeli jest raczej rzadkie.

Małe dzieci i niemowlęta ze spastycznym zapaleniem oskrzeli mają świszczący oddech i często mogą oddychać tylko z trudem – aż do stanów duszności. Z powodu tych podobnych do astmy dolegliwości, spastyczne zapalenie oskrzeli jest czasami nazywane “astmatycznym” zapaleniem oskrzeli.

Spastyczne zapalenie oskrzeli: objawy

Ze względu na zawężone, znajdujące się w stanie zapalnym oskrzela, oddychanie, szczególnie wydech, jest bardzo utrudnione. Pacjentom brakuje oddechu lub cierpią na duszność. Ponadto podczas oddychania słyszalne są specyficzne odgłosy, takie jak charkotanie, gwizdanie lub świszczenie.

Szczególnie rano charakterystyczne są bardzo intensywne napady kaszlu. Dzieje się tak dlatego, że w ciągu nocy w oskrzelach powstało dużo śluzu. Powoduje to silny odruch kaszlu, ponieważ zalegający śluz musi być wydalony z organizmu.

Wykasływana wydzielina jest przeważnie biaława, rzadko ze śladami krwi. Jeśli kolor wydzieliny zmienia się na żółto-zielony, często wskazuje to, że na znajdującej się w stanie zapalnym błonie śluzowej dodatkowo rozwinęły się bakterie (wtórne zakażenie bakteryjne).

Trudności z oddychaniem i kaszlem są bardzo wyczerpujące. Dlatego osoby dotknięte tym problemem szybko wpadają w stan fizycznego wyczerpania. Silne duszności mogą przerażać zarówno dla samych pacjentów, jak i ich rodziców, szczególnie kiedy chore jest bardzo małe dziecko bądź niemowlę.

Spastycznemu zapaleniu oskrzeli (podobnie jak zwykłe ostre zapalenie oskrzeli) często towarzyszy przeziębienie lub objawy podobne do grypy. Są to na przykład gorączka, ból gardła, ból głowy i bóle kończyn.

Co robić w przypadku niebezpiecznego duszności?

Jeśli spastyczne zapalenie oskrzeli doprowadza u dzieci do stanów groźnych duszności, należy wezwać karetkę (tel. 112). Sygnałami alarmowymi są przebarwione na kolor niebiesko-błękitny usta, paznokcie i skóra. Na duszności wskazują także ruchy skrzydełek nosowych i szybkie oddechy.

Spastyczne zapalenie oskrzeli czy astma?

Objawy spastycznego zapalenia oskrzeli mogą być bardzo podobne do objawów astmy oskrzelowej. W zasadzie kaszel poprawia stan zapalenia oskrzeli. W przeciwieństwie do tego, kaszel może jednak powodować pogorszenie się stanu astmy. W przypadku astmy, kaszel również zazwyczaj jest suchy.

Szczególnie u małych dzieci rozróżnienie między spastycznym zapaleniem oskrzeli a astmą jest często bardzo trudne. Z reguły objawy spastycznego zapalenia oskrzeli powinny ulec znacznej poprawie w ciągu jednego do dwóch tygodni.

Spastyczne zapalenie oskrzeli: przyczyny i czynniki ryzyka

Spastyczne zapalenie oskrzeli (jak prawie wszystkie formy ostrego zapalenia oskrzeli) jest spowodowane przez wirusy. Są to głównie: wirus RSV (Respiratory Syncytial Virus), wirus paragrypy, adenowirusy i rinowirusy. Patogeny te są łatwo przenoszone, na przykład poprzez kaszel, kichanie lub dotyk. W większości przypadków powodują one jednak tylko lekkie przeziębienie – bez ostrego lub spastycznego zapalenia oskrzeli.

Czynniki ryzyka

Ostre zapalenie oskrzeli, szczególnie w przypadku już istniejących chorób płuc lub alergii, często przekształca się w spastyczne zapalenie oskrzeli. Szczególnie podatne na to są niemowlęta i małe dzieci.

Kolejnym czynnikiem ryzyka jest tak zwana “nadreaktywność oskrzeli”. U osób dotkniętych tą chorobą błona śluzowa oskrzeli jest szczególnie wrażliwa na infekcje i podrażnienia. Nadwrażliwość ta powoduje szybsze zwężanie się oskrzeli i obrzęk błony śluzowej. Sprzyja to występowaniu spastycznego zapalenia oskrzeli.

Czynnikami ryzyka u niemowląt są również: przedwczesny poród i bardzo wczesny kontakt z wirusami i substancjami szkodliwymi (nawet w czasie ciąży). Obserwuje się to na przykład u dzieci matek, które palą papierosy w pobliżu swoich dzieci lub w czasie ciąży. Zwiększa to ryzyko wystąpienia u dzieci spastycznego zapalenia oskrzeli lub innych chorób układu oddechowego.

Czy spastyczne zapalenie oskrzeli jest zaraźliwe?

Tak, spastyczne zapalenie oskrzeli jest zaraźliwe. Wirusy, które je wywołują, są łatwo przenoszone z chorych na osoby zdrowe.

Spastyczne zapalenie oskrzeli: badania i diagnostyka

W przypadku podejrzenia spastycznego zapalenia oskrzeli pierwszą osobą kontaktową jest lekarz rodzinny lub pediatra. Ponieważ choroby związane z zapaleniem oskrzeli są na ogół bardzo powszechne, mają oni duże doświadczenie w ich diagnozowaniu i leczeniu.

Pozwala im to ocenić, czy rzeczywiście występuje spastyczne zapalenie oskrzeli i jak jest poważne. Następnie decydują o zastosowaniu odpowiednich dla spastycznego zapalenia oskrzeli środków leczniczych.

Ponadto, pediatrzy i lekarze rodzinni zazwyczaj, od dłuższego czasu, znają swoich małych pacjentów. Dlatego też, łatwiej im prawidłowo zaklasyfikować chorobę w trakcie indywidualnego wywiadu lekarskiego. Często już wiedzą, na przykład czy dziecko jest zazwyczaj podatne na wysoką gorączkę lub ciężki przebieg infekcji.

Po pierwsze, lekarz poprosi o wszystkie ważne informacje (anamneza), które pomogą mu zdiagnozować spastyczne zapalenie oskrzeli i ocenić stopień jego nasilenia. Przykładowe pytania to:

  • Czy Ty lub Twoje dziecko częściej cierpicie na infekcje (dróg oddechowych)?
  • Czy znane są wcześniejsze choroby dróg oddechowych?
  • Jakie dokładnie są objawy i jak długo występują?
  • Czy możesz dokładniej opisać kaszel (np. pora występowania, odgłosy, rodzaj wyrzucanego śluzu itp.)?
  • Czy dochodzi do duszności?

Po wywiadzie następuje badanie fizyczne. Lekarz osłuchuje płuca. Spastyczne zapalenie oskrzeli powoduje specyficzne dźwięki przy oddychaniu. Najbardziej typowy jest świszczący oddech. Wskazuje on, że drogi oddechowe są zablokowane. Charkoczące odgłosy wskazują na duże ilości śluzu, znajdującego się w drogach oddechowych.

Lekarz będzie również opukiwał płuca. Z dźwięku podczas pukania może wnioskować o stanie płuc. Przy normalnym, wypełnionym powietrzem płucem brzmi to jak pukanie w bęben. W przypadku istnienia dużych ośrodków zapalnych, dźwięk opukiwania jest przytłumiony.

Ponadto lekarz bada węzły chłonne (szyjne), zagląda do ust i gardła.

W przypadku dłuższego i bardziej skomplikowanego przebiegu choroby wykonuje się również zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej (RTG klatki piersiowej). Lekarz może wówczas określić, na przykład czy stan zapalny ogranicza się do oskrzeli lub czy spastyczne zapalenie oskrzeli grozi przekształceniem się w zapalenie płuc. Ponadto zdjęcie rentgenowskie daje pośrednie wskazania dotyczące niedrożności dróg oddechowych (np. rozedma płuc).

Badanie krwi nie jest absolutnie konieczne w przypadku początkowych stanów spastycznego zapalenia oskrzeli. Jeśli parametry zapalne, takie jak liczba białych krwinek lub CRP są zwiększone, jest to tylko ogólny wskaźnik występowania stanu zapalnego w organizmie.

Wykluczenie innych przyczyn

U dzieci z podejrzeniem spastycznego zapalenia oskrzeli lekarz zawsze musi sprawdzić, czy objawy nie są spowodowane połknięciem ciała obcego, które utknęło w oskrzelach. Zwłaszcza, gdy podczas osłuchiwania płuc dźwięki są słyszalne tylko po jednej stronie, drogi oddechowe mogą być zablokowane przez ciało obce.

Jeśli ktoś często cierpi na spastyczne zapalenie oskrzeli, zaleca się przeprowadzenie dalszych badań. Obejmuje to, na przykład, badanie na alergię i badanie wydolności oddechowej. Ponadto, należy wykluczyć astmę oskrzelową.

Spastyczne zapalenie oskrzeli: leczenie

Spastyczne zapalenie oskrzeli jest zazwyczaj leczone w taki sam sposób jak inne przypadki ostrego zapalenia oskrzeli. Pacjenci powinni się oszczędzać lub pozostawać w łóżku w przypadku występowania gorączki. Górna część ciała powinna być lekko uniesiona. Dzięki temu oddychanie jest łatwiejsze niż podczas leżenia na płasko.

Istotne jest również wystarczające zaopatrzenie w płyny (herbata, rosół itp.). Jeśli dziecko jest bardzo niespokojne lub zdenerwowane z powodu trudności w oddychaniu, rodzice powinni spróbować je uspokoić. Wewnętrzny niepokój może jeszcze tylko zwiększyć niewydolność oddechową.

Ponadto należy zadbać o to, aby powietrze w pomieszczeniu, w którym przebywa chory, było świeże i wolne od szkodliwych substancji. Otoczenie powinno być ciepłe (ale nie gorące) i wilgotne. Można, na przykład, regularnie wietrzyć pomieszczenie lub umieścić wilgotny ręcznik na grzejniku. Pacjent powinien być również trzymany z dala od dymu tytoniowego. Może on niebezpiecznie zaostrzyć spastyczne zapalenie oskrzeli.

UWAGA: W spastycznym zapaleniu oskrzeli, pocieranie klatki piersiowej olejkami eterycznymi lub maścią może dodatkowo podrażniać błonę śluzową oskrzeli. Problemy z oddychaniem i kaszel mogą się jeszcze pogorszyć. Ponadto wiele olejków eterycznych (takich jak olejek eukaliptusowy) nie jest zalecanych dla małych dzieci.

Leki przeciwkaszlowe rzadko są wskazane.

Leki, które zmniejszają odruch kaszlu (środki przeciwkaszlowe) powinny być stosowane tylko wtedy, gdy kaszel jest suchy (brak wydzieliny w oskrzelach) i zakłóca spokojny sen w nocy. Kaszel jest bardzo ważny w chorobach oskrzeli: oczyszcza drogi oddechowe z śluzu, patogenów i innych szkodliwych substancji.

Leki rozszerzające oskrzela

Spazmatycznie zawężone drogi oddechowe w spastycznym zapaleniu oskrzeli można rozluźnić za pomocą tzw. sympatomimetyków (agonistów receptora β2), takich jak salbutamol. Składniki aktywne zapewniają, że drogi oddechowe rozszerzają się.

Najczęściej podaje się je w formie inhalacji lub sprayu. W tej formie docierają one bezpośrednio do miejsca działania (dróg oddechowych). Dla dzieci dostępne są specjalne urządzenia inhalacyjne, które ułatwiają wdychanie substancji czynnych.

UWAGA: Jeżeli zwężenie oskrzeli jest spowodowane głównie obrzękiem błony śluzowej, leczenie za pomocą leków rozszerzających oskrzela jest zwykle mało skuteczne.

Spastyczne (obturacyjne) zapalenie oskrzeli może być również leczone tzw. cholinolitykami (np. bromek ipratropiowy). Ta grupa substancji aktywnych ma działanie przeciwskurczowe na mięśnie oskrzeli. Tutaj również aplikacja jest wykonywana poprzez inhalację.

Antybiotyki i kortyzon

Spastyczne zapalenie oskrzeli jest spowodowane przez wirusy. Jednakże, na uszkodzonej błonie śluzowej oskrzeli, mogą rozmnażać się bakterie. W rezultacie stan pacjenta może ulec znacznemu pogorszeniu. W takim przypadku lekarz przepisze antybiotyki. Zwalczają one infekcję bakteryjną, ale nie mają wpływu na wirusy.

Jeśli spastyczne zapalenie oskrzeli ma ciężki, przewlekły przebieg, może czasami być przydatne krótkoterminowe leczenie kortyzonem. Powoduje on, że tęchnie (zmniejsza się opuchlizna) błona śluzowa oskrzeli. Szczególnie w przypadku spastycznego zapalenia oskrzeli u dzieci stosuje się tabletki, czopki i syropy z kortyzonem.

Inne metody leczenia

Czasami spastyczne zapalenie oskrzeli musi być leczone w szpitalu. Dotyczy to szczególnie dzieci. Wymagane leki i płyny można podawać małemu pacjentowi wlewem dożylnym. Dodatkowo, dopływ tlenu musi być stale monitorowany. W razie potrzeby dziecko otrzymuje dodatkowy tlen.

W przypadku przedłużającej się choroby szczególnie pomocna może być fizjoterapia. Za pomocą odpowiednich technik można dodatkowo wspomagać kaszel i oddychanie. Na przykład, terapeuta może ostrożnie ostukiwać klatkę piersiową pacjenta.

UWAGA: Podawanie środków wykrztuśnych przy spastycznym zapaleniu oskrzeli jest w środowisku lekarskim kontrowersyjne.

Spastyczne zapalenie oskrzeli: przebieg i rokowania

Wielu rodziców obawia się, że po spastycznym zapaleniu oskrzeli u ich dziecka rozwinie się astma. Nie zdarza się to jednak zbyt często: tylko u około 30 procent dzieci, które w wieku niemowlęcym miały spastyczne zapalenie oskrzeli, później rozwija się astma oskrzelowa.

Szczególnie zagrożone są dzieci z rodzin, w których występują przypadki astmy, neurodermitis lub inne choroby alergiczne. Należy zwrócić szczególną uwagę, aby nie były one narażone na dym tytoniowy (bierne palenie). Ponadto powietrze w mieszkaniu powinno być wolne od zanieczyszczeń (np. pleśni) i nie powinno być zbyt suche.

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!