wpisz szukaną frazę

Reumatoidalne zapalenie stawów
Objawy chorób Schorzenia kości i stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów

Share

Ból, obrzęk i sztywność, dotyczące więcej niż jednego stawu, mogą być pierwszymi objawami reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). To choroba przewlekła, która może prowadzić do

ciężkiej niesprawności, uszkodzenia wielu narządów, a nawet przedwczesnej śmierci[1][2]. Oto podstawowe fakty na jej temat, które warto znać.

Reumatoidalne zapalenie stawów – definicja

Reumatoidalne zapalenie stawów (gościec; dawniej gościec przewlekły postępujący) – to przewlekła, układowa choroba zapalna tkanki łącznej. Jej charakterystycznymi cechami są:

  • zapalenie wielu stawów,
  • stopniowa degradacja chrząstki stawowej i kości,
  • powikłania układowe i występowanie zmian chorobowych w innych narządach niż stawy[2].

W krajach rozwiniętych RZS stwierdza się u 1% osób[1].

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny

RZS jest klasyfikowane jako choroba o podłożu autoimmunologicznym[2]. Przyczyny schorzenia nie są do końca jasne, a rolę w jego rozwoju zwykle odgrywa kilka różnych czynników.

Defekt układu odpornościowego skutkuje mylnym rozpoznaniem własnych tkanek jako obcych, co prowadzi do produkcji autoprzeciwciał ukierunkowanych na ich zniszczenie[1].

Ponadto dotychczasowe obserwacje sugerują, że niektóre osoby mogą mieć wrodzoną tendencję do RZS. Samo obciążenie dziedziczne nie decyduje o wystąpieniu objawów, jednak zwiększa ich prawdopodobieństwo[1].

Rola zakażeń w rozwoju RZS

Podejrzewa się, że niektóre infekcje wirusowe lub bakteryjne mogą spowodować odpowiedź zapalną organizmu i stanowić czynnik wyzwalający chorobę RZS[3].

Zakażenia podejrzewane o rolę w zapadalności na RZS
WirusoweBakteryjne
Wirus Epstein BarraProteus mirabilis
Wirus różyczkiSzczepy Mycobacteria
CytomegalowirusZakażenia okołozębowe Porphyromonas gingivalis

 

HTLV-1Dysbakteriozy jelitowe z nadmiernym wzrostem Prevotella copri

Tabela: Infekcje wirusowe i bakteryjne jako czynnik ryzyka rozwoju RZS[3].

Pozostałe czynniki sprzyjające RZS

Lista czynników, które u osób z predyspozycją do choroby mogą zwiększyć ryzyko jej wystąpienia, jest jeszcze dłuższa. Znajdują się na niej:

  • wiek (najwyższa zapadalność dotyczy osób w wieku 40-50 lat),
  • płeć żeńska (zagrożone są zwłaszcza kobiety bezdzietne),
  • otyłość,
  • palenie papierosów lub ekspozycja na dym tytoniowy w dzieciństwie,
  • stres[1][4][5].

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów

Często, zanim pojawią się problemy ze stawami, chorzy odczuwają objawy grypopodobne: osłabienie, stan podgorączkowy, bóle mięśni, spadek apetytu, ogólnie złe samopoczucie[1][5].

Bardzo charakterystycznym sygnałem, że może rozwijać się zapalenie stawów, jest ich sztywność, szczególnie rano, po przebudzeniu się albo dłuższym siedzeniu lub leżeniu. Czas utrzymywania się sztywności jest różny, jednak zwykle mija co najmniej godzina, zanim ustąpi. Oprócz tego pojawiają się ból i obrzęk stawów[2][4][5].

Objawy RZS występują symetrycznie, co również jest jedną z typowych cech tej choroby. Ból i obrzęk mogą dotyczyć na przykład obu nadgarstków, palców, stawów rąk albo stóp. Dolegliwości dotyczące dużych stawów (kolanowych, barkowych) na początkowym etapie choroby doskwierają rzadziej[4].

Pozostałe objawy reumatoidalnego zapalenia stawów

Z biegiem czasu objawy zapalenia stawów są coraz bardziej zaawansowane i mogą obejmować:

  • tkliwość stawu na ucisk,
  • ograniczenie ruchomości,
  • deformację stawów,
  • niestabilność podczas chodzenia,
  • utratę masy ciała,
  • osłabienie,
  • ogólnie złe samopoczucie[1][5].

Objawy pozastawowe RZS

RZS jako choroba układowa atakuje nie tylko stawy, ale również i inne narządy, Często spotykane u chorych są podskórne guzki reumatoidalne, zwykle zlokalizowane w okolicach narażonych na ucisk (np. łokci)[1]. Ponadto podłoże reumatoidalne mogą mieć takie powikłania zdrowotne, jak:

  • zapalenie naczyń,
  • osteoporoza (sprzyja jej zarówno RZS, jak i stosowane w jego terapii leki sterydowe),
  • suchość oczu, uczucie piasku pod powiekami, zapalenie spojówek,
  • ucisk na nerwy (np. zespół kanału nadgarstka),
  • miażdżyca (sprzyja jej aktywacja procesów zapalnych w organizmie),
  • choroby serca (zapalenie osierdzia, kardiomiopatia, zawał),
  • zaburzenia hematologiczne, takie jak anemia, nieprawidłowa liczba białych krwinek,
  • większa skłonność do infekcji, w tym przeziębień, grypy, zapalenia płuc[1][5].

Warto pamiętać, że RZS powoduje poważne zmiany pozastawowe głównie u pacjentów, u których przebieg choroby jest ciężki i długotrwały[1].

RZS – powikłania

Ze względu na ograniczoną ruchomość osoby obarczone reumatoidalnym zapaleniem stawów są narażone na kolejne problemy zdrowotne, na przykład cukrzycę i nadciśnienie tętnicze.

Poza tym RZS jest chorobą nieprzewidywalną, z tendencją do nawrotów, która bardzo negatywnie wpływa na codzienne życie i utrudnia wykonywanie obowiązków, w tym zawodowych, co może skutkować problemami z zatrudnieniem. Dlatego pacjenci są obarczeni dużym stresem oraz ryzykiem depresji i lęków[5].

W Polsce na RZS choruje od 0,5 do 2% osób, co oznacza, że choroba jest przyczyną niepełnosprawności i/lub inwalidztwa u 400-600 tys. ludzi”[4].

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie

Przeciągające się problemy ze stawami zawsze wymagają konsultacji lekarskiej. Aby potwierdzić RZS, potrzebne są badania laboratoryjne i obrazowe. Jeśli diagnostyka RZS potwierdzi chorobę, wówczas lekarz reumatolog dobiera odpowiednią terapię.

Skuteczne leczenie RZS powinno doprowadzić do ustąpienia objawów oraz zapewnić pacjentowi dobrą jakość życia i zachowanie sprawności[1]. Na szczęście dziś dostępne są nowoczesne metody leczenia, które w znacznym stopniu pomagają zapanować nad chorobą.

Leki na reumatoidalne zapalenie stawów

Odpowiednio wczesne rozpoczęcie farmakoterapii ma istotne znaczenie, gdyż z jednej strony łagodzi objawy, z drugiej zapobiega niszczeniu stawów. Obecnie stosowane są:

  • LMPCh (leki modyfikujące przebieg choroby) – lekiem pierwszego wyboru jest zwykle metotreksat,
  • leki biologiczne – są szczególnym rodzajem LMPCh i pozyskuje się je przy pomocy inżynierii genetycznej; leki te działają przeciwko czynnikom zaangażowanym w procesy zapalne, a ich efekt jest odczuwalny przeważnie już po kilku tygodniach stosowania,
  • glikokortykosteroidy – działają przeciwzapalnie i rekomenduje się je głównie na początku choroby oraz w fazach zaostrzeń, ze względu na ryzyko skutków ubocznych trzeba zachować ostrożność w ich stosowaniu,
  • inne: niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwbólowe[1][5].

Niefarmakologiczne leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

Leczenie stawów warto wspomóc metodami niefarmakologicznymi, w tym fizykoterapią (zastosowanie mają różne techniki, jak krioterapia, ultradźwięki, masaże, balneoterapia) i ćwiczeniami fizycznymi (należy się jednak od nich wstrzymać w momentach zaostrzeń choroby). Chory powinien też pamiętać o odpoczynku, wskazane są krótkie drzemki w ciągu dnia[1][5].

Reumatoidalne zapalenie stawów – dieta

Sposób odżywiania się ma bardzo istotne znaczenie w terapii choroby. Zauważono na przykład, że dieta śródziemnomorska w sposób znaczący hamuje aktywność RZS, a stosowanie jej przez 3 miesiące może poskutkować lepszym funkcjonowaniem fizycznym.

System żywienia określany jako śródziemnomorski charakteryzuje się wysokim spożyciem produktów roślinnych i oliwy z oliwek, a ponadto ryb, drobiu i fermentowanych produktów mlecznych.

Oprócz diety śródziemnomorskiej czasami zalecane są diety bezmięsne, jednak ich wpływ na przebieg choroby wciąż jeszcze wymaga obserwacji. Wiadomo, że pozytywnie na stan zdrowia przy RZS może natomiast wpłynąć suplementacja kwasami omega-3[4].

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów a psychoterapia

Aby choroba nie odbiła się znacząco na stanie psychicznym, pacjentom potrzebne jest wsparcie bliskich. Czasami wskazana jest również profesjonalna pomoc psychologiczna, która pomaga nie tylko kontrolować objawy choroby, ale też zmniejsza ryzyko poważnych powikłań, w tym depresji[1].

Choroby stawów – leczenie chirurgiczne RZS

Zabieg chirurgiczny jest zalecany wówczas, gdy leki i fizykoterapia nie przyniosły spodziewanych rezultatów. W leczeniu RZS stosowane są takie procedury jak artroplastyka, artrodeza, synowektomia, zabiegi korekcyjno-rekonstrukcyjne. Procedury chirurgiczne mają na celu korekcję budowy i funkcjonowania chorych stawów oraz redukcję bólu[1][5].

Reumatoidalne zapalenie stawów – zapobieganie

Choroba reumatoidalna stawów może mieć ciężki przebieg i skutkować niesprawnością. Chociaż nie istnieją pewne sposoby na uniknięcie RZS, można zmniejszyć ryzyko poprzez pewne zmiany w stylu życia, które powinny wpłynąć pozytywnie na ogólny stan zdrowia. Są nimi:

  • rzucenie palenia – badania wykazują, że palenie znacząco zwiększa ryzyko RZS, ponadto u osób, które już są chore i palą tytoń, RZS może postępować szybciej,
  • unormowanie masy ciała (jeśli występuje nadwaga lub otyłość),
  • ograniczenie ekspozycji na szkodliwe substancje, występujące w najbliższym środowisku – dotyczy to zwłaszcza osób, które ze względu na wykonywany zawód są narażone na kontakt z takimi czynnikami jak: azbest, ołów, krzem, policykliczne węglowodory aromatyczne, pył cementowy i inne – skutki ich oddziaływania mogą być ciężkie, dlatego ze względów zdrowotnych warto przemyśleć zmianę miejsca zatrudnienia[3][6].

Źródła:

  1. Korkosz M. Reumatoidalne zapalenie stawów. Link Data dostępu: 12.04.2019
  2. Jura-Półtorak A., Olczyk K. Diagnostyka i ocena aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów. Diagnostyka Laboratoryjna 2011, 47 (4): 431-438
  3. Król E., Perkowska – Ptasińska A., Oko A. Zmiany nerkowe w reumatoidalnym zapaleniu stawów – wskazania diagnostyczne i terapeutyczne. Nefrologia i Dializoterapia Polska 2016, 20 (2): 127-133
  4. Tatara T., Snakowska P. Rola diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów – przegląd systematyczny badań. Med Rodz 2015; 2(18): 70-78
  5. Brazier Y. What is rheumatoid arthritis? Link Data dostępu: 12.04.2019
  6. Nall R., et al. Preventing Rheumatoid Arthritis. Link Data dostępu: 12.04.2019

ICD-10 – Klasyfikacja chorób

Artropatie wielostawowe zapalne (M05–M14)

M05 Serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów

M06 Inne reumatoidalne zapalenia stawów

 

Zobacz także:

Dieta na zdrowe stawy – jak właściwa dieta może pomóc na bóle i stany zapalne stawów?

Poprzedni artykuł
Następny artykuł

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!