wpisz szukaną frazę

Rzeżączka
Objawy chorób

Rzeżączka

Share

Rzeżączka to druga co do częstości rozpoznania choroba przenoszona drogą płciową w Polsce. Ze względu na częsty skąpoobjawowy lub bezobjawowy przebieg choroby, zwłaszcza u kobiet, wiele osób wciąż nie jest świadomych istnienia problemu.

Choroba natomiast podstępnie rozwija się, powodując powikłania i w skrajnych przypadkach prowadzi nawet do ograniczenia płodności. Dlatego tak ważne jest, by osoby podejmujące ryzykowne kontakty seksualne zgłaszały się na badania i w razie pozytywnych wyników jak najszybciej włączyły leczenie.

Czym jest rzeżączka?

Rzeżączka należy do grupy chorób przenoszonych drogą płciową. Jest drugą co do częstości rozpoznawania chorobą z tej grupy po chlamydiozie. Corocznie diagnozuje się ją u kilkuset osób w Polsce, przede wszystkim u osób w młodym wieku 15-29 lat, co jest spowodowane częstszym podejmowaniem ryzykownych zachowań seksualnych w tej grupie wiekowej[1][2][4].

Choroba zwykle ma charakter zakażenia miejscowego, ograniczonego do dróg moczowych, narządów płciowych, gardła, odbytu czy spojówek rzadziej rozprzestrzenia się drogą krwi do innych tkanek. Wówczas mamy do czynienia z tzw. postacią uogólnioną, którą stwierdza się u mniej niż 1% zakażonych[1][2][4].

Przyczyny zachorowania na rzeżączkę

Przyczyną zachorowania na rzeżączkę jest zakażenie bakteryjne dwoinką rzeżączki. Rozprzestrzenia się ona przede wszystkim drogą płciową, ale możliwą drogą zakażenia jest także transmisja na noworodka podczas porodu.

Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt błon śluzowych z zakażoną wydzieliną podczas stosunków genitalno-genitalnych, genitalno-analnych, oralno-genitalnych i oralno-analnych[1][2][3][4].

Objawy rzeżączki

Okres wylęgania choroby trwa 2 do 7 dni, choć czasem pierwsze symptomy mogą wystąpić nawet po dwóch tygodniach od stosunku. Objawy rzeżączki są przede wszystkim efektem stanu zapalnego w obrębie nabłonków układu moczowo-płciowego i różnią się w zależności od płci.

U mężczyzn dominuje obfita, ropna wydzielina z cewki moczowej z towarzyszącym zaczerwienieniem jej ujścia, a także dolegliwości podczas oddawania moczu, takie jak pieczenie, ból czy świąd.

Symptomy są na tyle uciążliwe, że najczęściej zwracają uwagę pacjenta i zmuszają go do wizyty u lekarza. Jedynie w mniej niż 10% przypadków przebieg rzeżączki u mężczyzn jest skąpoobjawowe[1][2][3][4].

Inaczej sprawa wygląda u kobiet, u których rzeżączka najczęściej ma przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Pacjentki skarżą się ewentualnie na niecharakterystyczne objawy, takie jak częstsze oddawanie moczu, pieczenie i ból podczas oddawania moczu czy bóle w podbrzuszu i śluzowo-ropne upławy, najczęściej świadczące o rzeżączkowym zapaleniu szyjki macicy.

Wówczas mogą wystąpić także plamienia czy krwawienia międzymiesiączkowe i kontaktowe, związane z podrażnieniem szyjki macicy, np. po stosunku[1][2][3][4].

Jeśli do zakażenia rzeżączką doszło na drodze stosunku analnego, może rozwinąć się rzeżączkowe zapalenie odbytu, objawiające się pieczeniem, świądem i obecnością śluzowej wydzieliny z odbytu. Stosunek oralny predysponuje natomiast do rzeżączkowego zapalenia gardła, przebiegającego w większości przypadków bezobjawowo. Rzadziej obserwuje się ból, zaczerwienienie czy ropną wydzielinę.

Kolejną pozapłciową postacią zakażenia rzeżączką jest zapalenie spojówek, będące najczęściej efektem przeniesienia infekcji z innego miejsca zakażenia, np. przy braku zachowania higieny. Zapalenie spojówek może rozprzestrzenić się i zająć rogówkę, co z kolei prowadzi do upośledzenia wzroku, a nawet ślepoty[1][4].

Postać uogólniona zakażenia przebiega z gorączką, bólami mięśniowo-stawowymi, ropnymi zmianami skórnymi, a w niektórych przypadkach może rozwinąć się także rzeżączkowe zapalenie wsierdzia czy opon mózgowo-rdzeniowych[1][2][4].

Jak diagnozuje się rzeżączkę?

Podejrzenie rzeżączki, zwłaszcza u mężczyzn, można wysunąć na podstawie wywiadu z pacjentem, w którym często pojawia się wątek przygodnego kontaktu seksualnego i badania przedmiotowego. Jest to stosunkowo łatwe u mężczyzn, u których obserwuje się ropny wyciek z cewki moczowej i objaw tzw. „zwisającej kropli” wydzieliny z towarzyszącym zaczerwienieniem w okolicy ujścia cewki moczowej[1][2][4].

W przypadku objawowego przebiegu u kobiet należy przeprowadzić badanie ginekologiczne, pozwalające stwierdzić obecność śluzowo-ropnej wydzieliny i przekrwienia, świadczącego o stanie zapalnym szyjki macicy[1][2][4].

Dodatkowo przeprowadza się badanie mikroskopowe wydzieliny lub moczu, w których udaje się zaobserwować bakterie. Niestety czułość badania jest mniejsza u osób z bezobjawowym lub skąpoobjawowym przebiegiem choroby. Wówczas należy zidentyfikować obecność bakterii w wydzielinie na podstawie testów genetycznych lub wykonać jej posiew i założyć hodowlę. Ta ostatnia metoda jako jedyna pozwala postawić ostateczne rozpoznanie i jednocześnie ustalić lekowrażliwość[1][2][4].

Diagnostykę w kierunku zakażenia bakterią rzeżączki należy przeprowadzić u każdego mężczyzny z obecnością wycieku z cewki moczowej, a u kobiet ze śluzowo-ropną wydzieliną z dróg rodnych. Ponadto u każdej osoby, u której rozpoznano inną chorobę przenoszoną drogą płciową. Należy przeprowadzić ją również w przypadku gdy u partnera seksualnego zdrowej do tej pory osoby rozpoznano chorobę przenoszoną drogą płciową.

O rzeżączce należy pomyśleć, gdy do lekarza zgłasza się, zwłaszcza młody pacjent z objawami stanu zapalnego jąder i najądrzy czy pacjentka z cechami ostrego zapalenia narządów miednicy mniejszej. Diagnostyka w kierunku rzeżączki jest również elementem badania przesiewowego osób, które podejmowały liczne ryzykowne, kontakty seksualne[4].

Leczenie rzeżączki

Choroby przenoszone drogą płciową często współwystępują ze sobą, dlatego zakażeniu rzeżączką często towarzyszy zakażenie inną bakterią, Chlamydią trachomatis. Przy doborze odpowiedniej terapii warto więc stosować leki o szerokim spektrum działania, które okażą się skuteczne w zwalczaniu większości drobnoustrojów. [3]

Ze względu na fakt, że rzeżączka jest chorobą bakteryjną, podstawą leczenia jest włączenie odpowiedniej antybiotykoterapii. Problemem jest rosnącą antybiotykooporność szczepów rzeżączki. Aktualnie w większości przypadków rekomenduje się podanie jednorazowe dawki 500 mg ceftriaksonu domięśniowo i 2g azytromycyny doustnie. Podanie dwóch antybiotyków z różnych grup ma na celu zwalczenia zakażenia, nawet jeśli patogen okaże się oporny na jeden z nich.

Przy zapaleniu spojówek leki stosuje się przez kilka dni, co ma na celu zapobiegnięcie rozprzestrzenieniu zakażania na rogówkę, która ze względu na skąpe unaczynienie długo się regeneruje, co jak wspomniano może skutkować trwałym upośledzeniem widzenia.

Terapia powinna być przedłużona również w sytuacji, gdy doszło do rozwoju powikłań, takich jak zapalenie jąder czy najądrzy. Wówczas antybiotyki podaje się przez około 2 tygodnie[1][2][3][4].

Co ważne, leczenie powinno zostać włączone także u wszystkich partnerów seksualnych chorego, z którymi odbywał stosunek w okresie około 60 dni przed włączeniem leczenia. W trakcie terapii i przez 7 dni po niej zaleca się abstynencję seksualną[1][2][4].

Powikłania rzeżączki

Ze względu na zajęcie przez chorobę miejsc intymnych, wielu pacjentów przez dłuższy czas ignoruje objawy choroby i nie decyduje się na wizytę u lekarza. Niestety nieleczona rzeżączka wiąże się z poważnymi powikłaniami.

U mężczyzn może dojść do zapalenia gruczołu krokowego, najądrzy, a także pęcherzyków nasiennych, w których mogą powstać zwłóknienia, znacząco ograniczające płodność[1][4].

U kobiet zakażenie może natomiast rozprzestrzenić się na przydatki, a nawet otrzewną, co skutkuje powstawaniem zrostów, np. uciskających światło jajowodów, co również  prowadzi do niepłodności[1].

Jak zapobiegać zakażeniu rzeżączką?

Ze względu na to, że rzeżączka jest chorobą przenoszoną drogą płciową, najważniejszą formą profilaktyki zakażeń jest unikanie przygodnych kontaktów seksualnych, nie tylko waginalnych, ale także oralnych i analnych. Niezwykle ważne jest również stosowanie mechanicznych zabezpieczeń, takich jak prezerwatywy, co znacząco zmniejsza ryzyko transmisji choroby[1].

Zakażenie bakterią rzeżączki noworodka podczas porodu skutkuje najczęściej rzeżączkowym zapaleniem spojówek. Jako forma profilaktyki każde dziecko po urodzeniu jest poddawane zabiegowi Credego, który polega na zakropleniu oczu 1% wodnym roztworem azotanu srebra, wykazującym działanie odkażające[1].

Źródła:

  1. Pod red. Kaszuba A., Adamski Z., Dermatologia. Poradnik lekarza praktyka., wyd. Czelej, Lublin 2012, s: 316-317
  2. Pod red. Windak A., Chlabicz S, Mastalerz-Migas A., Medycyna rodzinna., wyd. Termedia, Pozna 2015, s: 406
  3. Pod red. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, tom 2, wyd. PZWL, Warszawa 2015, s: 75-76
  4. Bignell C. et al., Europejskie zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne w rzeżączce u dorosłych, 2012, Przegl Dermatol 2014, 101, 168–178

Poprzedni artykuł

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!