wpisz szukaną frazę

Zespół Cushinga
Objawy chorób

Zespół Cushinga

Share

Zespół Cushinga u dzieci i osób dorosłych występuje rzadko. W ciągu roku na każdy milion ogólnej populacji zdarzają się 1-2 przypadki endogennej postaci choroby[1]. Przeczytaj, jakie są przyczyny i objawy zespołu Cushinga oraz jak przebiega jego leczenie.

Czym jest zespół Cushinga?

Zespół Cushinga to schorzenie endokrynologiczne, spowodowane nadmierną syntezą kortyzolu przez nadnercza lub długotrwałym przyjmowaniem leków steroidowych (GKS). W pierwszym przypadku winny jest zwykle gruczolak przysadki, który produkuje hormon adrenokortykotropowy (ACTH), pobudzający nadnercza do wydzielania kortyzolu. Choroba zawsze wymaga leczenia, gdyż jej następstwa mogą być bardzo groźne. Do możliwych komplikacji należą:

  • osteoporoza i tendencja do złamań kości,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca typu 2,
  • częste infekcje,
  • utrata siły i masy mięśniowej,
  • przedwczesna śmierć[1][2].

Zespół Cushinga – przyczyny

Kortyzol oraz inne hormony steroidowe są u człowieka produkowane przez nadnercza. Produkcję i wydzielanie kortyzolu stymuluje natomiast hormon ACTH (kortykotropina), wydzielany przez przysadkę.

Kortyzol pełni w organizmie wiele ważnych funkcji, w tym reguluje ciśnienie krwi i pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego.

Pomaga również organizmowi w radzeniu sobie ze stresem oraz reguluje przemianę białek, węglowodanów i tłuszczów. Niestety, „wysoki” kortyzol może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, które w zaawansowanych przypadkach mają postać zespołu Cushinga[2].

Jatrogenny zespół Cushinga

O jatrogennym, czyli polekowym lub egzogennym zespole Cushinga mówimy wówczas, gdy rozwinął się na skutek długotrwałego przyjmowania glikokortykosteroidów (GKS).

Ze względu na działanie przeciwzapalne leki te są stosowane w terapii wielu schorzeń, np. reumatoidalnego zapalenia stawów, astmy, chorób zapalnych jelit[2][3].

Niejatrogenny zespół Cushinga

W tym przypadku za wysoki kortyzol jest spowodowany nadmierną syntezą hormonów przez nadnercza. Endogenny zespół Cushinga w większości przypadków spowodowany jest guzem przysadki.

Rzadszymi przyczynami są guz pozaprzysadkowy, wydzielający ACTH lub guz nadnercza, wydzielający kortyzol[3][4].

Zespół Cushinga – objawy

Nadmiar kortyzolu wywołuje u chorych szereg objawów. Bardzo charakterystyczny objaw Cushinga to szerokie, purpurowe rozstępy na całym ciele, głównie brzuchu, ale też udach, pośladkach, piersiach, czasami ramionach. Innymi objawami są:

  • ścieńczała skóra,
  • tendencja do siniaków (kruche naczynia krwionośne),
  • zanik bliższych mięśni kończyn (objawiający się jako szczupłość rąk i nóg),
  • rumień na twarzy, tzw. plethora,
  • osteoporoza w młodym wieku,
  • nadciśnienie tętnicze, nietolerancja glukozy,
  • otyłość centralna (brzuszna),
  • okrągła, „księżycowa” twarz i „bawoli” lub „byczy” kark (objawy wynikające z nagromadzenia tkanki tłuszczowej w tych okolicach),
  • nadmierny apetyt,
  • częste infekcje,
  • słabe gojenie się ran,
  • trądzik,
  • obrzęki,
  • łatwe męczenie się[1][2][3][5].

Zespół Cushinga u kobiet

Nadmiar kortyzolu w organizmie kobiet może spowodować hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie ciała w miejscach typowych dla mężczyzn, a także zaburzenia miesiączkowania (nieregularność lub zanik miesiączki [2][4]).

Zespół Cushinga u mężczyzn

W przypadku panów objawy Cushinga mogą obejmować zaburzenia libido, problemy z erekcją oraz płodnością[2].

Zespół Cushinga u dzieci

Choroba może dotknąć także najmłodszych. Typowymi objawami u dzieci są otyłość idąca w parze z opóźnieniem wzrastania[1].

Zespół Cushinga a zaburzenia psychiczne

Nadmiar hormonów steroidowych niestety może też odbić się na psychice. W przebiegu zespołu Cushinga mogą wystąpić: depresja, psychozy, huśtawki emocjonalne, problemy ze snem, zaburzenia funkcji poznawczych[2][3].

Objawy wczesne Objawy późne
Cienka, pergaminowa skóraOtyłość brzuszna
Tendencja do siniakówNadciśnienie tętnicze
Zanik mięśni rąk i nógUpośledzona tolerancja glukozy
Zaczerwienienie twarzyZaburzenia psychiczne
Żywoczerwone, szerokie rozstępy (powyżej 1 cm)Złamania kości, wynikające z osteoporozy

Tabela: objawy wczesnej i zaawansowanej choroby Cushinga[1][3].

Zespół Cushinga – leczenie

Zaobserwowanie objawów wywoływanych przez zbyt wysoki poziom kortyzolu wymaga jak najszybszej konsultacji z lekarzem.

W trakcie wywiadu lekarskiego należy powiedzieć o wszystkich stosowanych lekach sterydowych (jeśli tego rodzaju terapia wchodziła w grę), zarówno doustnych, wstrzykiwanych, jak i stosowanych na skórę (maści, kremy).

To ważne, aby lekarz mógł stwierdzić przyczynę objawów i wdrożyć właściwe leczenie nadmiaru kortyzolu[2].

Diagnostyka zespołu Cushinga

W razie podejrzenia zespołu Cushinga konieczna jest specjalistyczna diagnostyka pod okiem endokrynologa. Jeśli zbyt wysoki kortyzol zostanie potwierdzony w testach, trzeba znaleźć dokładną przyczynę. W tym celu lekarz może skierować na:

  • tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny nadnerczy,
  • rezonans magnetyczny okolicy przysadki,
  • inne badania, jak tomografia komputerowa jamy brzusznej oraz klatki piersiowej, USG tarczycy lub scyntygrafia (badanie radioizotopowe[3]).

Sposoby leczenia zespołu Cushinga

Jeżeli powodem problemów zdrowotnych jest guz nadnerczy lub przysadki, wówczas konieczna jest operacja jego usunięcia. Aby zmniejszyć ryzyko powikłań, przed zabiegiem pacjent musi przyjmować leki hamujące produkcję kortyzolu.

W większości przypadków tego typu operacje są skuteczne. Leczeniem drugiego rzutu może być także radioterapia przysadki (wysoce skuteczna, lecz długotrwała) lub leczenie farmakologiczne[1][3].

“Pacjenci z chorobą Cushinga powinni być leczeni w specjalistycznych ośrodkach endokrynologicznych, ponieważ współpraca wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów […] decyduje o powodzeniu leczenia”[1].

Gdy przyczyną objawów są leki, wówczas rozwiązaniem jest ich odstawienie, przy czym konieczne jest znalezienie alternatywnej, niesteroidowej terapii schorzenia, które wymagało sięgnięcia po leki z grupy GKS[2].

Odpowiednia terapia choroby jest szalenie ważna, gdyż śmiertelność pacjentów z zespołem Cushinga jest 4-krotnie wyższa w porównaniu z osobami zdrowymi. Zaniedbanie leczenia może doprowadzić do śmierci w ciągu 5 lat[4].

Zespół Cushinga – rys historyczny

Nazwa choroby pochodzi od nazwiska amerykańskiego neurochirurga Harveya Cushinga, który w roku 1912 opisał zmiany somatyczne oraz zaburzenia metaboliczne wynikające z hiperkortyzolemii.

Niezależnie od niego tematem zajmował się także neurolog z Odessy N.M. Itsenko, stąd używaną czasami nazwą choroby jest zespół Itsenko-Cushinga[4].

Obserwacje przeprowadzane w kolejnych dekadach wykazały, że choroba ta czterokrotnie częściej występuje u kobiet niż mężczyzn. Chociaż objawy mogą pojawić się w każdym wieku, zwykle dotykają ludzi między trzecią a szóstą dekadą życia[5].

Źródła:

  1. Juszczak A., Grossman A. Postępowanie w chorobie Cushinga – od testu diagnostycznego do leczenia. Endokrynologia Polska 2013; 64 (2): 166–174
  2. Cushing syndrome. Link Data dostępu: 11.04.2019
  3. Bednarczuk T., Guranowska A. Zespół Cushinga. Link Data dostępu: 11.04.2019
  4. Zgliczyński W. Postępy w rozpoznawaniu i leczeniu choroby Cushinga. Postępy Nauk Medycznych 2/2008, s. 69-74
  5. Cushing syndrome. Link Data dostępu: 11.04.2019

ICD-10 Klasyfikacja chorób

E24 Zespół Cushinga

 

Dowiedz się więcej na temat kortyzolu:

Kortyzol – hormon stresu. Co warto o nim wiedzieć?

Poprzedni artykuł
Następny artykuł

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!