wpisz szukaną frazę

Objawy chorób

Przepuklina przeponowa – co musisz wiedzieć na jej temat?

Share

Przepuklina przeponowa to w istocie przemieszenie narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej przez poszerzone naturalne otwory w przeponie lub dodatkowe, powstałe np. w wyniku urazów. Przepuklina może być zdiagnozowana już u noworodków, u których najczęściej przyjmuje postać wrodzonej przepukliny przeponowej. U dzieci starszych i dorosłych najczęściej rozpoznaje się przepuklinę rozworu przełykowego, która polega na przemieszczaniu narządów przez naturalny, ale poszerzony otwór w przeponie, przez który przebiega przełyk[1][2][3][4].

Co warto wiedzieć o przepuklinach przeponowych?
  • Wrodzona przepuklina przeponowa to choroba, związana z przemieszeniem narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej na skutek zaburzeń rozwoju przepony.
  • Wrodzona przepuklina przeponowa wymaga natychmiastowego włączenia leczenia zaraz po urodzeniu.
  • Mimo rozwoju medycyny wciąż umiera około 40% dzieci z wrodzoną przepukliną przeponową.
  • Najczęstszą postacią nabytej przepukliny przeponowej w wieku dorosłym jest przepuklina rozworu przełykowego.
  • Bardzo rzadko niezbędne okazuje się leczenie operacyjne nabytej przepukliny przeponowej – wyjątkiem są tu przepukliny pourazowe.

Przyczyny wrodzonej przepukliny przeponowej

Wrodzona przepuklina przeponowa występuje u około 1 na 6 do 10. tys. noworodków, dwukrotnie częściej u chłopców. Nie udało się do tej pory ustalić konkretnej przyczyny, która doprowadza do zaburzeń rozwoju przepony. W niektórych przypadkach udaje się zaobserwować rodzinną tendencję występowania wady. Może być ona izolowana lub towarzyszyć innym wadom wrodzonym, np. układu nerwowego[1][2].

Do przemieszczenia narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej najczęściej dochodzi już w życiu wewnątrzmacicznym. Skutkuje to zaburzeniem rozwoju płuca po stronie przemieszczenia. Obserwuje się nie tylko zmniejszenie jego objętości oddechowej, ale także zaburzenia rozwoju drzewa oskrzelowego, niedorozwój pęcherzyków płucnych i naczyń ich oplatających, co warunkuje ograniczenie dostępności tlenu dla komórek całego ciała[1].

Objawy i diagnostyka wrodzonej przepukliny przeponowej

Pierwszym objawem, który obserwuje się u noworodków z tą przypadłością natychmiast po urodzeniu są sinica i duszność, wynikające z niedotlenienia organizmu. Wówczas niezbędne jest jak najszybsze włączenie sztucznej wentylacji, co najczęściej wiąże się z koniecznością intubacji[1][2].

Czasem jednak przepuklina nie jest na tyle zaawansowana, aby powodowała tak gwałtowne objawy. Rodzice zauważają jedynie kaszel, okresowe bezdechy. Czasem da się również zaobserwować uwypuklenie klatki piersiowej z jednoczesnym zapadnięciem brzucha. Osłuchowo można usłyszeć perystaltykę jelit w obrębie klatki piersiowej[1][2].

Najprostszą metodą diagnostyczną wrodzonej przepukliny przeponowej jest zdjęcie RTG klatki piersiowej i brzucha. Wówczas można na nim zaobserwować obecność żołądka, wątroby czy pętli jelitowych w klatce piersiowej. W zaawansowanych przypadkach możliwa jest diagnostyka wady przed urodzeniem podczas badania USG[1][2].

Leczenie wrodzonej przepukliny przeponowej

W przypadku wrodzonej przepukliny przeponowej konieczne jest natychmiastowe włączenie leczenia, aby zapewnić właściwe utlenowanie krwi. Zwykle jest więc potrzebna sztuczna wentylacja maluszka[1][2].

Po ustabilizowaniu stanu zdrowia, podczas zabiegu chirurgicznego usuwa się przyczynę takiego stanu. Pierwszy etap operacji polega na odprowadzeniu narządów do jamy brzusznej, a następnie zamyka się ubytek w przeponie. Czasem zdarza się, że ubytek jest na tyle duży, że konieczne jest zastosowanie dodatkowych sztucznych materiałów, aby go zamknąć.

Niestety bywa też tak, że przy znacznych przepuklinach skóra brzucha jest zbyt mało rozciągnięta, aby pomieścić wszystkie narządy w jamie brzusznej. Wówczas zabezpiecza się je sterylnymi, poliwinylowymi workami, a skórę sukcesywnie naciąga aż do momentu zszycia powłok[1][2].

Rokowanie w przypadku wrodzonej przepukliny przeponowej

Obecność wrodzonej przepukliny przeponowej jest bardzo poważnym stanem. Często nie udaje się ustabilizować pacjenta na tyle, by mógł zostać poddany zabiegowi i niestety kończy się to jego zgonem.

Szczególnie źle rokują przypadki, w których wadę rozpoznaje się przed ukończeniem 25. tygodnia ciąży i w których stwierdza się przemieszczenie wątroby do klatki piersiowej. Dzieci, które uda się operować, są narażone na wszelkie powikłania okołooperacyjne związane ze znieczuleniem, przebiegiem zabiegu i rekonwalescencją[1][2].

Dodatkowo u dzieci po zabiegach zdarzają się nieszczelności szwów i nawroty przepukliny przeponowej, co ma związek przede wszystkim ze wzrostem organizmu. W tym mechanizmie może również dochodzić do deformacji klatki piersiowej[1].

Przepuklina rozworu przełykowego – typy

U dzieci starszych i dorosłych najczęściej mamy do czynienia z przepukliną przeponową rozworu przełykowego. Jest to naturalny otwór w przeponie, przez który fizjologicznie przebiega przełyk. Niestety zdarza się, że oprócz przełyku do klatki piersiowej przenikają również narządy jamy brzusznej. Wyróżniamy dwa typy przepukliny rozworu przełykowego:

  • wślizgowa – przemieszczenie do klatki piersiowej także połączenia przełykowo-żołądkowego i części żołądka, która fizjologicznie powinna się znajdować pod przeponą;
  • okołoprzełykowa – wpuklenie żołądka do klatki piersiowej obok przełyku, podczas gdy połączenie przełykowo-żołądkowe pozostaje pod przeponą[3][4].

Przyczyny przepukliny rozworu przełykowego

Nieznaczna przepuklina rozworu przełykowego to stosunkowo częste zaburzenie występujące u dorosłych. W odróżnieniu od przepuklin wrodzonych, tę diagnozuje się głównie u kobiet. Jest to najczęściej zmiana wtórna do zwężeń przełyku w przebiegu choroby refluksowej przełyku, zwiększenia ciśnienia w jamie brzusznej, np. na skutek otyłości, przewlekłych zaparć lub obecności guzów w jamie brzusznej, czy jako efekt związanego z wiekiem osłabienia mięśnia przepony[3][4].

Objawy i diagnostyka przepukliny rozworu przełykowego

Bardzo często przepuklina rozworu przełykowego jest zupełnie bezobjawowa, a pacjenci dowiadują się o jej istnieniu podczas rutynowego badania RTG klatki piersiowej. U innych dominują objawy choroby refluksowej przełyku, takie jak zgagi, odbijanie czy ból zamostkowy.

Niestety obecność przepukliny nasila sam refluks, co z kolei może prowadzić do występowania nadżerek, które objawiają się krwawieniami z górnego czy dolnego odcinka przewodu pokarmowego[3][4].

Przy podejrzeniu przepukliny rozworu przełykowego na podstawie zwykłego badania RTG klatki piersiowej, najczęściej przeprowadza się dodatkowe badanie RTG po podaniu środka kontrastującego. W razie podejrzenia towarzyszącej choroby refluksowej przełyku wykonuje się również gastroskopię[3][4].

Leczenie przepukliny rozworu przełykowego

O ile leczenie chirurgiczne wrodzonej przepukliny przeponowej jest koniecznością, o tyle w przypadku przepukliny przeponowej w wieku dorosłym – przepukliny rozworu przełykowego – najczęściej nie ma potrzeby przeprowadzania operacji. Podstawą leczenia jest natomiast stosowanie leków zapobiegających rozwojowi stanu zapalnego przełyku i żołądka, takich jak inhibitory pompy protonowej[3][4].

Źródła:

1. Pod red. Kawalec W., Pediatria, tom 2, wyd. PZWL, Warszawa 2013, s: 1148-1150
2. Pod red. Dobrzańska A., Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2014, s: 208-209
3. Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s:961-962
4. Pod red. Garden O.J., Chirurgia, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2007, s:243-247

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!