wpisz szukaną frazę

Obrzęk naczynioruchowy – przyczyny, objawy i leczenie
Choroby wewnętrzne Objawy chorób

Obrzęk naczynioruchowy – przyczyny, objawy i leczenie

Share

Obrzęk naczynioruchowy (angioedema – AE) to asymetryczny, dobrze odgraniczony obrzęk tkanek podskórnych albo podśluzówkowych, utworzony na skutek wzrostu rozszerzenia i przepuszczalności naczyń krwionośnych. obrzęk naczyniworychowy

Najczęściej zajmuje powieki, wargi, palce i okolice narządów płciowych; może objąć też przewód pokarmowy i górne drogi oddechowe (w których stanowi potencjalne zagrożenie życia)[1][2][3][4].

Obrzęk naczynioruchowy – informacje podstawowe

Obrzęk naczynioruchowy przebiega z wykwitami obrzękowymi, szczególnie dobrze widocznymi w obrębie głowy i szyi. W ciężkich postaciach AE istnieje ryzyko całkowitego zamknięcia dróg oddechowych i śmierci. W przypadku zajęcia przewodu pokarmowego obrzęk ściany jelit wywołuje dolegliwości bólowe brzucha o charakterze kolki jelitowej, mdłości, biegunki, wymioty[2][3].

Obrzęk naczynioruchowy może przyjmować postać wrodzoną, nabytą; towarzyszyć pokrzywce (o podłożu alergicznym lub niealergicznym)[3][4].

AE z pokrzywką: alergiczny i niealergiczny

U podstaw obrzęku naczynioruchowego, który przebiega z pokrzywką, często leży reakcja alergiczna m.in. na:

  • leki (np. penicylinę, sulfonamidy),
  • pokarmy (głównie orzeszki ziemne, orzechy włoskie, owoce morza, mleko, jaja kurze, a także pokarmy zawierające alergeny wchodzące w reakcje krzyżowe z lateksem),
  • lateks,
  • jad owadów[2][3].

Alergiczny AE przebiegający z pokrzywką może objawiać się też nieżytem nosa, świądem skóry, problemami z oddychaniem[4]

Niealergiczny AE z pokrzywką często wywołują leki przeciwbólowe (m.in. kwas acetylosalicylowy, naproksen, ibuprofen, ketoprofen), radiologiczne środki cieniujące, eozynofilia idiopatyczna bądź zespół hipereozynofilowy, a także czynniki odpowiedzialne za pokrzywki fizykalne (jak wibracja, zimno, słońce).

Nierzadko jednak przyczyna pozostaje nieznana – wówczas mamy do czynienia z postacią idiopatyczną niealergicznego obrzęku naczynioruchowego towarzyszącego pokrzywce[2][4].

Obrzęk naczynioruchowy a inhibitor C1

Specjalnymi, wymagającymi osobnego omówienia są postacie AE wynikające niedoboru lub zaburzeń funkcji inhibitora C1 (C1-INH) – czynnika wpływającego na działanie układów krzepnięcia i fibrynolizy (procesu odwrotnego do krzepnięcia), a także dopełniacza. Od układu dopełniacza zależy m.in. przebieg procesów immunologicznych, których fundamentalnymi składnikami są C1, C3 i C4.

Dzięki inhibitorowi C1 nie dochodzi do patologicznego wzrostu stężenia kinin we krwi (zwłaszcza bradykininy uwalnianej w procesach krzepnięcia i fibrynolizy), a w konsekwencji obrzęku.

Bradykinina, drażniąc zakończenia nerwowe, powoduje uczucie bólu, ponadto oddziałuje na mięśnie gładkie ścian naczyniowych, prowadząc do rozszerzenia naczyń krwionośnych i ich nadmiernej przepuszczalności. Zwykle te postaci obrzęku naczynioruchowego przebiegają bez pokrzywki[1][2][3][4].

Niedobór inhibitora C1 może towarzyszyć wrodzonemu obrzękowi naczynioruchowemu. W niektórych przypadkach jednak patologia ta występuje u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi lub nowotworowymi – wtedy mówi się o nabytym obrzęku naczynioruchowym.

Wśród innych przyczyn nabytego obrzęku naczynioruchowego wymienia się stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny, które włącza się do leczenia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.

Mechanizm działania leków z tej grupy polega na blokowaniu konwertazy angiotensyny, co zapobiega powstawaniu substancji odpowiadających za nadciśnienie. W efekcie u niektórych pacjentów w obrębie głowy lub jelit pojawia się obrzęk naczynioruchowy (ze względu na wzrost stężenia bradykininy we krwi, spowodowany działaniem inhibitorów konwertazy angiotensyny)[1][4].

Obrzęk naczynioruchowy – co robić?

Obrzęk naczynioruchowy spowodowany niedoborem C1 z reguły utrzymuje się od 12 do 72 godzin (w rzadkich przypadkach do 5 dni). AE o podłożu alergicznym zwykle trwa od 24 do 48 godzin[4].

Obrzęk naczynioruchowy przebiegający z zawrotami głowy, silnym osłabieniem, kołataniem serca, dusznością, mdłościami, wymiotami, chrypką i spadkiem ciśnienia tętniczego może zwiastować wstrząs anafilaktyczny. Chorzy ze wstrząsem anafilaktycznym wymagają szybkiego podania adrenaliny[4].

U ok. 50 proc. pacjentów z AE związanym z niedoborem C1 napad wywołuje stres/zdenerwowanie, uraz (również mały), zakażenie. Do grupy szczególnego ryzyka należą kobiety – warto nadmienić, że powstaniu obrzęku naczynioruchowego sprzyjają estrogeny (stąd problem częściej dotyka pacjentki podczas menstruacji, przyjmujące leki zawierające estrogeny i kobiety ciężarne)[2][4].

Należy pamiętać, że leki przeciwhistaminowe czy glikokortykosteroidy mogą nie przynieść oczekiwanej poprawy u pacjentów z AE, jednak chronią przed zaostrzaniem objawów (takich jak pokrzywka). Obrzęk związany z niedoborem inhibitora C1 wymaga zupełnie innego postępowania terapeutycznego[4].

Obrzęk naczynioruchowy – postępowanie

Silne lub szybko narastające dolegliwości (w tym problemy z oddychaniem, uczucie „zaciskania” gardła, chrypka) wymagają pilnej pomocy medycznej (należy bezzwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe)[4].

U pacjentów z obrzękiem naczynioruchowym należy przede wszystkim sprawdzić stan drożności dróg oddechowych. Jeśli dojdzie do zajęcia krtani, lekarz wykonuje intubację lub konikotomię oraz kieruje na minimum 24-godzinną hospitalizację[4].

Podstawowymi lekami wykorzystywanymi do leczenia obrzęku naczynioruchowego i pokrzywki są leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy doustne[4]..

Pacjentom z niedoborem inhibitora C1 podaje się inhibitor C1 (koncentrat); czasem stosuje się androgeny (stanazolol, danazol), kwas tranksenamowy, osocze krwi, leki przeciwbólowe[4].

Obrzęk naczynioruchowy – historia

Obrzęk naczynioruchowy („pokrzywkę olbrzymią”) po raz pierwszy opisał John Laws Milton w 1876 r.; natomiast postać ostrą ograniczoną choroby w 1882 r. przedstawił Heinrich Quincke (stąd inna nazwa choroby: „obrzęk Quinckego”). Postać wrodzoną AE scharakteryzował Wiliam Osler w 1888 r. W 1963 r. Donaldson i Evans odkryli wrodzony niedobór inhibitora C1 u pacjentów z wrodzonym AE[4].

Źródła:
1. Obtułowicz K. Alergiczny obrzęk naczynioruchowy: patomechanizm, rozpoznawanie i leczenie. Alergologia i Immunologia. 2007;4(3-4):70-73
2. Obrzęk naczynioruchowy. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.17.5 Data dostępu: 16.11.2017
3. Nowicki R. Obrzęk naczynioruchowy. Angioedema. Alergia Astma Immunologia. 2006;11(3):115-121
4. Świerczyńska-Krępa M. Obrzęk naczynioruchowy. https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/choroby/60734,obrzek-naczynioruchowy Data dostępu: 16.11.2017

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!