wpisz szukaną frazę

Objawy chorób

[QUIZ] Kilka historycznych faktów z życia bakterii

Share

Choroby bakteryjne istniały już wieki temu. Jednak ani ich ofiary, ani medycy nie zdawali sobie sprawy z istnienia mikroorganizmów, które przenoszą infekcję z jednej osoby na drugą. Odkrycie bakterii, a następnie wirusów, zrewolucjonizowało medycynę. Po poznaniu przyczyny chorób pozostało już znaleźć środki profilaktyczne i leki, które znacznie zredukowały zachorowalność i śmiertelność wśród ludzi i zwierząt. Oto kilka mikrobiologicznych ciekawostek, które warto sobie przypomnieć.

X/XI wiek

Podejrzenia, że choroby mogą rozprzestrzeniać się za pomocą zarazków (choć wówczas jeszcze tak ich nie nazywano) pojawiły się już w starożytności, a na przełomie X i XI wieku słynny lekarz Avicenna opisał kilka chorób zakaźnych: dżumę, odrę, ospę. Wysnuł także pogląd, że gruźlica płuc może przenosić się poprzez zakażenie[1].

XIV wiek

Lata 1347 -1351 to słynna pandemia dżumy, nazywanej „czarną śmiercią”. To także jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii Europy. Wyjściowa liczba mieszkańców naszego kontynentu wynosiła 450 milionów. Dane na temat liczby zabitych przez dżumę są rozbieżne i wahają się między 75 a 200 milionami ofiar, co oznacza, że mogła wówczas wyginąć blisko połowa europejskiej ludności[2].

XVI wiek

Włoski lekarz Girolamo Fracastoro ogłosił teorię, że choroby powstają poprzez przenoszenie się drobnych, żywych form, a do zakażenia może dojść poprzez powietrze lub bezpośredni kontakt[1].

XVII wiek

Trudno byłoby odkryć drobnoustroje, gdyby nie wynalazek mikroskopu. Korzystał z niego duński naukowiec Antonie van Leeuwenhoek i podobno to on był pierwszym, który zauważył pod mikroskopem bakterie i pierwotniaki. Jednak choć obserwacji tych dokonał w drugiej połowie XVII wieku, minęło jeszcze sporo czasu, zanim skojarzono bakterie z rozprzestrzenianiem się chorób[3].

XVIII wiek

W 1796 roku po latach eksperymentów angielski chirurg Edward Jenner wykonał pierwszą na świecie szczepionkę. Wprawdzie nie zapobiegała rozwojowi choroby bakteryjnej, a wirusowej – ospy prawdziwej, to jego dokonanie pozwoliło znaleźć skuteczny sposób zapobiegania wielu śmiertelnie groźnym chorobom zakaźnym.

Szczęśliwcem, któremu Jenner zrobił szczepionkę (i przy okazji uczynił z niego ważną postać w historii medycyny), był 8-letni wówczas chłopiec James Phipps[4].

XIX wiek

To czas dynamicznego rozwoju nowej dziedziny nauki, mikrobiologii lekarskiej. Rewolucja zaczęła się od odkryć Louisa Pasteura. To on na przykładzie fermentacji udowodnił, że bakterie mogą odpowiadać za zjawiska biologiczne, wykazał obecność bakterii w powietrzu, rozróżnił bakterie beztlenowe od tlenowych, sformułował naukową koncepcję szczepień ochronnych oraz opracował szczepionkę przeciwko wściekliźnie[1].

Korzystając z teorii Pasteura brytyjski chirurg Joseph Lister wprowadził w swoich szpitalach obowiązek dezynfekcji rąk, narzędzi i opatrunków kwasem karbolowym. Dzięki swoim rewolucjom ograniczył liczbę infekcji szpitalnych i na kartach historii zapisał się jako „ojciec antyseptyki”[1].

Innym wielkim nazwiskiem XIX wieku jest Koch. Robert Koch, niemiecki lekarz i bakteriolog, w trakcie lat swojej pracy odkrył bakterie wywołujące wąglika, cholerę, gruźlicę. Za badania nad ostatnią z tych chorób został nagrodzony Nagrodą Nobla w 1905 roku[1].

XX wiek

To stulecie jest dziś nazywane „wiekiem antybiotyków”. Najpierw, na drodze przypadku, Alexander Fleming odkrył, że określony gatunek pleśni Penicillium notatum jest w stanie zahamować rozwój bakterii Staphylococcus. W ten sposób zapoczątkował badania nad penicyliną – pierwszym, potężnym antybiotykiem. Wraz z dwoma innymi naukowcami, Floreyem i Chainem, otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1945 roku.

Obecnie, w XXI wieku, śmiertelność spowodowana zakażeniami bakteryjnymi jest znacznie niższa. Wiemy, że nasz organizm zasiedlają miliony drobnoustrojów, a każdy ludzki organizm jest „domem” dla co najmniej 2 kilogramów bakterii. Skład mikrobiomu jest indywidualny dla każdej jednostki i można go porównać do odcisku palca. Najwięcej bakterii zasiedla układ pokarmowy, gdzie spełniają wiele pozytywnych funkcji, przede wszystkim odpornościowych[5].

Niestety, pomimo ogromnego postępu medycyny, wciąż grożą nam niebezpieczne zakażenia, powodowane przez bakterie oraz wirusy. Co robić, aby się przed nimi chronić? Podstawą są szczepienia ochronne oraz staranna higiena: mycie rąk w ciepłej wodzie z mydłem po każdym skorzystaniu z toalety, powrocie do domu, przed posiłkami.

Higiena powinna dotyczyć także jedzenia (unikanie spożywania surowego mięsa i ryb, dokładne mycie produktów przed spożyciem, prawidłowa technika rozmrażania) oraz życia intymnego (używanie prezerwatywy, ograniczenie kontaktów seksualnych do stałego partnera, badania w kierunku chorób wenerycznych)[6]. Nie każdego zakażenia można uniknąć, jednak istnieje wiele środków, które mogą znacznie zmniejszyć ich ryzyko.

Źródła:

  1. Brzeziński T. (red.) Historia medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2015, s. 266-271, 326-330
  2. The Five Deadliest Outbreaks and Pandemics in History. https://www.rwjf.org/en/blog/2013/12/the_five_deadliesto.html Data dostępu: 8.10.2018
  3. Antonie van Leeuwenhoek. https://www.britannica.com/biography/Antonie-van-Leeuwenhoek Data dostępu: 8.10.2018
  4. Edward Jenner. https://www.britannica.com/biography/Edward-Jenner Data dostępu: 8.10.2018
  5. Kowalczyk P, Głowacka K, Górska E.B. Mikroorganizmy zasiedlającej organizm ludzki. Med Rodz 2015; 2(18): 67-69
  6. How to prevent infections.https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/how-to-prevent-infections Data dostępu: 8.10.2018

Sprawdź swoją wiedzę i rozwiąż poniższy quiz

0%

Gdzie w organizmie człowieka NIE znajdują się drobnoustroje?

Poprawnie! Źle!

Antyseptyka to inaczej odkażanie skóry, błon śluzowych lub ran, w celu pozbycia się drobnoustrojów. Kto jest nazywany „ojcem antyseptyki”?

Poprawnie! Źle!

Zakażenie bakterią Helicobacter pylori powoduje:

Poprawnie! Źle!

Antybiotyki stosowane są w celu leczenia zakażeń:

Poprawnie! Źle!

Niebezpiecznym powikłaniem antybiotykoterapii może być:

Poprawnie! Źle!

Który z wymienionych produktów zawiera probiotyki, zwane „dobrymi bakteriami”?

Poprawnie! Źle!

Co to jest bakteriocyd?

Poprawnie! Źle!

Obecność tych bakterii w jamie ustnej jest jednym z głównych powodów rozwoju próchnicy. Chodzi o:

Poprawnie! Źle!

Która z chorób skóry jest wywoływana przez zakażenie bakteryjne?

Poprawnie! Źle!

Bakteria E. Coli może wywołać poważne zatrucie układu pokarmowego. Czy znajduje się w naturalnej florze bakteryjnej człowieka?

Poprawnie! Źle!

Mycie dłoni mydłem:

Poprawnie! Źle!

Sepsa, czyli zakażenie uogólnione, to inaczej:

Poprawnie! Źle!

Angielski lekarz Edward Jenner wynalazł pierwszą na świecie szczepionkę. Przeciwko jakiej chorobie?

Poprawnie! Źle!

Yersinia pestis to bakteria wywołująca chorobę nazywaną „czarną śmiercią” albo „zarazą morową”, czyli:

Poprawnie! Źle!

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!