'
Choroby wewnętrzne Objawy chorób

Jak zadbać o zdrowie nerek?

Kamica nerkowa, czyli złogu zalegające w układzie moczowym, to choroba, która rozwija się zwykle bezobjawowo, ale może w konsekwencji być bardzo bolesna – skutkować atakiem kolki nerkowej i bolesnymi zabiegami usuwania kamieni nerkowych. Czy ograniczając produkty mięsne i sól można wspomóc funkcjonowanie nerek i uniknąć kamicy nerkowej?

Jak zadbać o zdrowie nerek? - profilaktyka nerek

Mocz człowieka jest cieczą, w której znajdują się różne substancje chemiczne – w formie rozpuszczalnej. Bywa, że stężenie tych związków jest za wysokie i odkładają się one w układzie moczowym. Na początku tworzą się miniaturowe kryształki (piasek w nerkach), a następnie kryształki łączą się w złogi nerkowe (kamienie nerkowe). Obecność kamieni nerkowych jest odczuwalna zwykle dopiero w czasie ataku kolki nerkowej, czyli silnego bólu w podbrzuszu[1][2].

Rodzaje złogów w nerkach:

  • u prawie 80% chorych zbudowane są ze szczawianu lub fosforanu wapnia,
  • rzadziej z kwasu moczowego, fosforanu magnezowo-amonowego (tzw. struwitu; takie kamienie występują głównie u osób z przewlekłym zakażeniem nerek),
  • bardzo rzadko z cystyny[1][3].

Objawy dyzuryczne przemieszczającego się przez moczowód złogu nerkowego to: częste parcie na mocz (uczucie potrzeby oddania moczu), pieczenie podczas oddawania moczu, uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza, u mężczyzn – ból promieniujący do czubka prącia[1].

Przy podejrzeniu kamicy układu moczowego wykonuje się następujące postępowanie diagnostyczne:

  • wywiad (choroby przebyte i istniejące obecnie, zażywane leki, dieta, wywiad rodzinny),
  • badanie ogólne i bakteriologiczne moczu,
  • USG układu moczowego,
  • zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej,
  • urografia,
  • szczegółowe badanie określające stan zagrożenia kamicą układu moczowego (ocena wydalania z moczem wapnia, kwasu moczowego, fosforanów, magnezu, szczawianów, cytrynianów; ocena profilu pH moczu, test metaboliczny)[3].

Dieta nerkowa – ogólne założenia

Najłatwiejszym elementem profilaktyki kamicy nerkowej jest dieta nerkowa. Należy przede wszystkim spożywać odpowiednią ilość płynów – człowiek powinien wydalać około 2–2,5 litra moczu na dobę o gęstości 1,010 g/ml lub mniejszej, więc powinien około 0,5–1,0 litra więcej płynów. Stosować się do zasady: im mniejszy ciężar właściwy moczu, tym mniejsze ryzyko krystalizacji złogów. W upalne dni lub w czasie intensywnego wysiłku należy pić więcej niż zwykle[2].

Ogólnym zaleceniem w kamicy jest zrównoważona i zbilansowana dieta. Bez nadmiernej konsumpcji lub całkowitego unikania niektórych składników pokarmowych. Duża ilość nieprzetworzonych lub nisko przetworzonych owoców i warzyw, szczególnie tych bogatych w błonnik, to powinna być podstawa żywienia. Sól sodową warto zastąpić solą potasową[2].

Jak dbać o nerki – zalecenia urologów

Tworzeniu się piasku w nerkach można w dużym stopniu zapobiegać. Jak dbać o nerki? Stosując się do zaleceń:

  • Picie płynów – należy spożywać co najmniej 2 litry czystej, niefiltrowanej wody na dobę. Dobrze jest też wypić szklankę płynu po oddaniu porannego moczu, tuż przed snem oraz w nocy, jeżeli sen zostanie przerwany w celu oddania moczu.
  • Ograniczyć spożycia mięsa – w mięsie są substancje, które zakwaszają mocz, więc przyczyniają się do produkcji piasku w nerkach. Warto również ograniczyć spożycie ryb, jeśli jemy ich bardzo dużo.
  • Ograniczyć spożywania soli – zawarty w soli sód powoduje zwiększenie wydalania wapnia z moczem, a to przyczynia się do formowania się złogów w postaci kamieni nerkowych.
  • Nie przyjmować preparatów wapnia i witaminy D bez konsultacji z lekarzem.
  • Ograniczyć spożywanie pokarmów bogatoszczawianowych – czekolada, kawa, herbata, orzechy, rabarbar, szpinak, truskawki, buraki. Należy wcześniej wykonać badanie na obecność szczawianów w moczu[1][2][3].

W bardzo wielu przypadkach można uniknąć zachorowania na kamicę nerkową i uniknąć nieprzyjemnych objawów dyzurycznych przemieszczających się kamieni nerkowych. Picie odpowiedniej ilości płynów, zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby1.

Źródła: 1. Drabczyk R. Kamica nerkowa https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa Data dostępu: 12.12.2017 2. Świniarski P. Profilaktyka kamicy nerkowej. Przegląd Urologiczny. 2013;3(80) 3. Grenda R. Leczenie zachowawcze kamicy układu moczowego. Przegląd Urologiczny. 2007;43