'
Choroby wewnętrzne Objawy chorób

Enzymy trawienne – wszystko, co musisz o nich wiedzieć

Enzymy to składniki niezbędne w procesie trawienia. Enzymy wydzielane są głównie w jelicie cienkim i trzustce, a ich praca ma wpływ na niemal wszystkie procesy fizjologiczne w organizmie człowieka. 

Powikłania chorób dróg moczowych

Co to są enzymy trawienne układu pokarmowego?

Enzymy to białka wyizolowane z bakterii. Enzymy mają za zadanie rozkładać cząsteczki pokarmu (białka, tłuszcze i węglowodany) na małe jednostki (aminokwasy, kwasy tłuszczowe i glukozę), które będą lepiej wchłanialne dla organizmu. Dzięki sprawnej pracy enzymów, wszelkie reakcje biochemiczne przebiegają sprawnie i szybko oraz w optymalnej temperaturze i przy odpowiednim pH.

Jaki jest podział enzymów trawiennych?

Proces trawienia ma na celu rozłożenie węglowodanów, tłuszczów i białek na związki proste, aby zostały wchłonięte przez błonę śluzową jelit do krwioobiegu. Enzymy trawienne dzieli się na takie, które trawią[1]:

  • białka: trypsyna, chymotrypsyna, elastazy, karboksypeptydazy
  • tłuszcze: lipaza trzustkowa, fosfolipaza, esterazy
  • polisacharydy (cukry złożone): amylaza

Enzymy produkowane są przez nasze ciała oraz pozyskiwane z surowego jedzenia. Gdy spożywamy przetworzone jedzenie, organizm gorzej radzi sobie z trawieniem. Enzymy łatwo również uszkodzić, na przykład przygotowując jedzenie w bardzo wysokiej temperaturze.

Jaką rolę pełnią enzymy trawienne?

Trawienie zaczyna się już w jamie ustnej. Następnie pokarm wędruje przez żołądek, dwunastnicę, jelita aż do odbytu, pokonując droge około 6 metrów. Enzymy, rozkładając trzy najważniejsze składniki pokarmowe na drobne cząsteczki, pełnią funkcję odżywczą dla organizmu. Co ważne, nie przyswajamy pożywienia, tylko rozłożone elementy (witaminy, minerały, aminokwasy, glukozę, cholesterol itp.). Dlatego gdy proces trawienia zostanie zaburzony, nasz organizm będzie miał niedobory[2].

Jak rozkładają się trzy grupy pożywienia?

  • białka – to budulec naszego organizmu, regeneruje i nadzoruje reakcje chemiczne. Rozkłada się na aminokwasy. Aby jednak wszystko przebiegało sprawnie, musimy zadbać o jakość białka. Najlepiej, aby było to białko zarówno roślinne, jak i zwierzęce (mięso, nabiał). Te dwa rodzaje białek są pełnowartościowe.
  • węglowodany – zapewniają dopływ energii dla naszego organizmu, który ciągle jest w ruchu. Węglodowany to często podstawowy składnik diety, stanowiący 2/3 jedzenia. Najwięcej energii czerpiemy z glukozy. Enzymy dzielą wielocukry na glukozę.
  • tłuszcze – stanowią budulec komórek ciała i ważny składnik diety. Tłuszczy powinno być w diecie 2/3, ważne jednak, aby były to nienasycone kwasy tłuszczowe, które są zapasowym źródłem energii oraz zapewniają szczelność i wytrzymałość ścian komórek. Wartościowe tłuszcze można znaleźć m. in. w olejach roślinnych, rybach, orzechach. Nadmiar tłuszczów powoduje niestrawność[2].

Biokatalizatory – czym są?

Enzymy są biokatalizatorami, ponieważ przyspieszają reakcje chemiczne i nie ulegają zużyciu[3]. Biokatalizatory są wytwarzane tylko przez żywe komórki, ale mogą działać pozakomórkowo. Enzymy decydują o rodzaju przemian, jakim ma ulec substancja wyjściowa, a tym samym wpływają na podstawowe funkcje życiowe. Biokatalizatorami są również witaminy i hormony.

Co robić, aby dobrze trawić?

Chcąc zadbać o własny układ trawienny, warto[1][2][3]:

  • dokładnie przeżuwać jedzenie, dzięki czemu będzie łatwiej je strawić,
  • jadać świeżą, nieprzetworzoną żywność,
  • używać ziół i przypraw wspomagających trawienie (mniszek lekarski, mięta, kminek, majeranek, kardamon, imbir, itd.),
  • ograniczyć stres (w momencie działania hormonów stresu, trawienie nie jest priorytetem dla organizmu),
  • uprawiać sport,
  • suplementować probiotyków, które pomogą utrzymać florę bakteryjną w dobrym stanie,
  • dbać o spokój emocjonalny.
Przejawem problemów z trawieniem i niedoborów enzymów mogą być gazy, wzdęcia, bóle brzucha, a także choroby układu trawiennego (np. alergie i nietolerancje pokarmowe).

Źródła:

1. Przybylska-Feluś M. Enzymy trawienne trzustki. https://gastrologia.mp.pl/lista/82752,enzymy-trawienne-trzustki Data dostępu: 8.11.20172. 2. Michalski E, Ciok J. Bez trawienia nie ma życia. https://www.pfm.pl/baza_chorob/choroby-ukladu-pokarmowego/bez-trawienia-nie-ma-zycia/127 Data dostępu: 8.11.20173. 3. Luchter-Wasylewska E. Enzymy – niezwykłe białkowe katalizatory. http://utw.up.krakow.pl/wp-content/uploads/2016/04/Enzymy.pdf Data dostępu: 8.11.2017