'
Dolegliwości seksualne

Owulacja – czy można ją przewidzieć?

Owulacja – nazywana inaczej jajeczkowaniem – to jedna z faz cyklu miesięcznego kobiety, a umiejętność określenia jej dokładnego terminu jest elementem zarówno naturalnego planowania rodziny, jak i naturalnej antykoncepcji. Jakie są objawy owulacji i ile trwa? Jakie są metody określania owulacji? Jakie zmiany zachodzącą w tym czasie w organizmie kobiety? Sprawdzamy.

owulacja

Co to jest owulacja?

Cykl miesięczny kobiety trwa z reguły około 28 dni, choć za prawidłowe uważane są także cykle menstruacyjne trwające od 21 do 36 dni. Składają się na niego cztery zasadnicze fazy:

  • menstruacja (1-5 dzień) – w trakcie pierwszych dni cyklu z macicy usuwane są obumarłe i złuszczające się komórki błon śluzowych, płyn tkankowy oraz krew z pękniętych naczyń krwionośnych, podczas menstruacji hormon FSH powoduje dojrzewanie pęcherzyków i pobudza rozwój kilku z nich,
  • faza przedowulacyjna (6-13 dzień) – w tym czasie wydzielane przez jajniki hormony (estrogeny) powodują znaczne zwiększenie objętości błony śluzowej macicy oraz tworzenie nowych gruczołów i naczyń, z kolei hormon LH wraz z hormonem FSH stymulują owulację,
  • owulacja (14 dzień) – następuje wyrzut hormonów FSH i LH do krwi, dochodzi do pęknięcia pęcherzyka Graafa i uwolnienia z niego komórki jajowej, czyli jajeczkowania (owulacji), jajeczko bardzo szybko trafia do jajowodu, gdzie przekształca się w dojrzałą komórkę jajową, po około 24 godzinach – jeśli nie zostanie zapłodnione – obumiera,
  • faza poowulacyjna (15-28 dzień) – na skutek kolejnych przemian hormonalnych pozostałe resztki pęcherzyka Graafa przekształcają się w ciałko żółte, a następnie – ciałko białawe, które stopniowo zanika, dochodzi także do spadku stężenia estrogenów i progesteronu, co jest sygnałem do produkcji hormonu FSH, a co się z tym wiąże – rozpoczęcia kolejnego cyklu[1].

Owulacja – ile trwa?

Faza owulacji to szczyt płodności kobiety w danym cyklu miesięcznym, trwająca z reguły 24 godziny – tyle bowiem żyje komórka jajowa uwolniona z pęcherzyka Graafa. Nie oznacza to oczywiście, że kobieta może zajść w ciążę tylko w ciągu 24 godzin w trakcie cyklu miesięcznego.

Po ejakulacji nasienia do pochwy, w zależności od rodzaju śluzu wytwarzanego w szyjce macicy, plemniki mogą żyć w drogach rodnych kobiety nawet do 5 dni. Przyjmuje się więc, że dni płodne kobiety przypadają na 5 dni przed owulacją, dzień owulacji oraz tyle samo czasu po owulacji[2].

Objawy owulacji

Dzięki dokładnej obserwacji swojego ciała każda kobieta może prowadzić kalendarz dni płodnych i owulacji, choć należy mieć świadomość, że istnieje wiele czynników, które prowadzić mogą do zaburzeń jajeczkowania, a zaliczają się do nich np. choroby tarczycy, zaburzenia odżywiania, nagła utrata masy ciała, wysiłek fizyczny, otyłość czy przewlekłe problemy zdrowotne[3].

Nadchodzącą owulację kobieta może rozpoznać dzięki obserwacji naturalnych objawów, takich jak zmiana konsystencji i koloru śluzu szyjkowego oraz podstawowej temperatury ciała. Faza płodna charakteryzuje się zwiększoną produkcją śluzu: początkowo jest on gęsty, lepki i grudkowaty, o barwie żółtej lub białej, ale tuż przed owulacją jego wygląd się zmienia: staje się przejrzysty, rozciągliwy i przypomina wyglądem białko jaja kurzego. Kobieta odczuwa też wilgotność w pochwie[2].

Dodatkowo tuż przed owulacją, następuje nagły wzrost temperatury ciała o około 0,5°C, a niektóre kobiety mogą odczuwać również niezbyt silne bóle owulacyjne[1].

Owulacja, dni płodne – metody kontroli

Obserwacji cyklu miesięcznego, a co się z tym wiąże – przewidywania owulacji – można dokonywać poprzez szereg metod (m.in. metoda termiczna – mierzenie temperatury, metoda obserwacji śluzu Billingsów, metoda objawowo-termiczna, czyli kombinacja mierzenia temperatury oraz obserwacji śluzu), za pomocą specjalnych testów dostępnych w aptekach (np. oceny śluzu szyjkowego i śliny czy zawartości hormonu luteinizującego w moczu), a także z wykorzystaniem urządzeń komputerowych[4].

Źródła: 1. Janucik W, Ludwiniak M. Regulacja hormonalna w cyklu miesięcznym kobiety. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/Hormony.pdf Dostęp: 30.10.2017 r. 2. Stopikowska M. Rodzicielstwo wobec wyzwań współczesnego świata. Ateneum-Szkoła Wyższa Gdańsk 2013, s:14-15. 3. Andrews R, Brodie M, Chwalisz K. et.al Radiologia interwencyjna w leczeniu chorób kobiet. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, s:117. 4. Szamatowicz M, Karowicz-Bilińska A, Kotarski J. et.al Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych. Ginekologia Polska. 2010;81:183.