'
Objawy chorób Schorzenia kości i stawów

Cierpisz na zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego?

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa mogą mieć różne podłoże, choć często pojawiają się jako następstwo pracy siedzącej, zwłaszcza przy nieergonomicznych stanowiskach, i braku aktywności fizycznej. Stąd też należą one do tzw. chorób cywilizacyjnych.

zwyrodnienie kręgosłupa

Postępująca wraz z upływem lat, stopniowa degradacja kręgosłupa jest naturalnym procesem. Alarmujący jest jednak fakt, że na ból szyi, karku, pleców oraz inne objawy zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa uskarżają się coraz młodsi pacjenci. Zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego należą do najczęściej diagnozowanych. Jakie są ich przyczyny?

Schorzenia kręgosłupa szyjnego i ich przyczyny

Wyróżnia się 3 postaci choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, różniące się umiejscowieniem zmian zwyrodnieniowych i obszarem, jaki obejmują. Są to:

  • dyskopatia, czyli zwyrodnienie krążka międzykręgowego,
  • spondyloza, czyli zwyrodnienie trzonów kręgowych,
  • spondyloartroza, czyli zwyrodnienie stawów międzykręgowych.

Przy dyskopatii mamy do czynienia ze zmianami zwyrodnieniowymi jednego krążka międzykręgowego. W przypadku kręgosłupa szyjnego, zmiany najpierw obejmują zwykle przestrzeń między piątym i szóstym kręgiem. Nieco rzadziej dochodzi do zajęcia przez zmiany również przestrzeni sąsiednich. W pierwszym okresie choroby dolegliwości mogą być jeszcze nieznaczne.

Jeśli jednak uszkodzenie krążków występuje na wielu poziomach, a badanie RTG wykazuje rozwój takich zmian jak wtórne nieprawidłowe procesy kościotwórcze, zniekształcenie stawów między wyrostkami sąsiednich kręgów, brzeżne wyrośle kostne na krawędziach trzonów, zniekształcenie trzonów, odchylenie od fizycznych krzywizn kręgosłupa – mamy do czynienia ze spondylozą bądź spondyloartrozą[1].

Przyczyny powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie kręgosłupa szyjnego mogą być różnorodne. Należą do nich:

  •  wady wrodzone,
  • uszkodzenia pourazowe,
  • długotrwała praca siedząca w niefizjologicznej pozycji, powodującej obciążenie kręgosłupa,
  • obecność innych chorób kręgosłupa i wad postawy (skolioza, płaskostopie),
  • zmiany pozapalne,
  • niefizjologiczne obciążenia statyczno-dynamiczne,
  • przepuklina jądra miażdżystego,
  • zmiany starcze w krążkach międzykręgowych.

Do powstawania zmian zwyrodnieniowych przyczynia się także brak aktywności fizycznej oraz niewłaściwa pozycja odcinka szyjnego kręgosłupa w czasie snu – czynnikiem przeciążającym kręgosłup może być np. spanie na zbyt dużej poduszce. Dolegliwości zaostrzają się ponadto pod wpływem mikrourazów i regularnych, drobnych przeciążeń powstających na skutek urazów głowy, skoków, biegu po twardym podłożu.

Ból w odcinku szyjnym kręgosłupa występuje okresowo u 35% osób dorosłych. Odsetek ten wzrasta u osób powyżej 45. roku życia. Za 90% wszystkich przypadków odpowiadają zmiany powstałe na skutek urazów i zwyrodnienia krążka międzykręgowego[2].

Objawy zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego

Pierwszymi objawami zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego mogą być nieznaczne początkowo dolegliwości bólowe, ograniczona ruchliwość chorego odcinka. Z czasem dolegliwości zaostrzają się. W przypadku zespołu szyjnego górnego ból obejmuje część karku i potylicy, promieniując do czoła, tylnej części oczodołów i skroni. Ból jest silniejszy przy ruchach głową i może mieć charakter stały lub napadowy. Do innych objawów, które mogą wystąpić, należą zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia snu. Przyczyna schorzenia tkwi zwykle w zwyrodnieniu górnego odcinka kręgosłupa, które prowadzi do ucisku tętnic kręgowych.

Kręcz szyi to ból karku i przednio-bocznej części szyi z okresowym, przymusowym odchyleniem szyi w jednym kierunku wywołanym przykurczem mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i mięśni pochyłych. Kręcz może być następstwem urazu mięśni lub stawów kręgosłupa, przepukliny jądra miażdżystego lub podrażnienia korzeni bądź nerwów rdzeniowych. Przy zespole szyjno-ramiennym ból obejmuje natomiast głównie kark, rzadziej przednią część szyi, i promieniuje w dół – w kierunku potylicy, barku, ramienia, a nawet górnej części klatki piersiowej. Dodatkowo mogą wystąpić ograniczenia zakresów ruchu kręgosłupa, wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych, bolesność uciskowa, wyrównanie lordozy szyjnej, a także objawy korzeniowe – rwa ramienna[2].

Objawy zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego mają tendencję do nasilania się w przypadku wyziębienia organizmu, przeciążenia, zmęczenia czy napięcia nerwowego. Może pojawić się ponadto przykurcz mięśni, wymuszający pozycję, która chroni przeciążone fragmenty. Nie należy na siłę zmieniać wówczas pozycji szyi.

Leczenie kręgosłupa szyjnego

W leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa szyjnego wykorzystuje się:

  • zabiegi rehabilitacyjne: fizykoterapię, kinezyterapię, pomocniczo również masaże lecznicze,
  • farmakoterapię,
  • kołnierze ortopedyczne.

Gąbkowe kołnierze ortopedyczne znajdują zastosowanie przy zaostrzeniu dolegliwości odcinka szyjnego kręgosłupa. Zakładane na kilka dni pomagają wyeliminować nadmierne napięcie mięśniowe i związany z nimi przykurcz. Należy pamiętać, że kołnierz jest wskazany wyłącznie do stosowania krótkotrwałego. Noszony przez 4-6 tygodni powoduje osłabienie i zanik mięśni przykręgosłupowych, a jego zdjęcie skutkuje wysokim dyskomfortem i szybkim męczeniem się słabych mięśni. Konieczne są wówczas ćwiczenia wzmacniające mięśnie szyi.

W leczeniu farmakologicznym ogólnym zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego stosuje się przede wszystkim niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak diklofenak, ketoprofen, naproxen (150-200 mg na dobę) oraz paracetamol (maksymalnie do 3 g na dobę), a także tramadol (do 400 mg na dobę w dawkach podzielonych)[2]. Leki te zmniejszają lub eliminują dolegliwości bólowe. Zastosowanie znajdują też leki miorelaksacyjne, czyli zmniejszające napięcie mięśni szkieletowych (tetrazepam, tolperizon).

Podczas gdy farmakoterapia ma działanie doraźne, pozwalające złagodzić dolegliwości związane ze zwyrodnieniem kręgosłupa, zadaniem rehabilitacji jest zatrzymanie tempa zachodzących zmian i częściowe przywrócenie kręgosłupa do poprzedniej sprawności. Kinezyterapia obejmuje ćwiczenia rehabilitacyjne wzmacniające mięśnie przykręgosłupowe. Ma za zadanie odciążenie chorego odcinka i zatrzymanie rozwoju schorzenia. Do pewnego stopnia jest w stanie polepszyć zakres ruchomości kręgosłupa. Niektórym pacjentom można zalecić także ćwiczenia na wyciągu za głowę w osi długiej ciała, z obciążeniem 2-4 kg.

Fizjoterapia w leczeniu schorzeń kręgosłupa szyjnego obejmuje przede wszystkim rozgrzewanie, diatermię krótkofalową (elektroterapia prądami impulsowymi małej i średniej mocy lub prądem stałym), prądy diadynamiczne (prądy Bernarda). Diatermia pobudza układ immunologiczny, mobilizuje mechanizmy naprawcze organizmu, pomaga w leczeniu stanów zapalnych. Zabieg polega na przyłożeniu elektrod do objętego zmianami chorobowymi miejsca i ogrzewanie go przy pomocy przepływającego prądu. Prąd działa też rozluźniająco oraz przeciwbólowo. Prądy diadynamiczne to z kolei prądy o niskiej częstotliwości (50 i 100 Hz), składające się z serii powtarzanych systematycznie impulsów. Zabieg łagodzi dolegliwości bólowe, rozluźnia mięśnie, leczy stany zapalne i obrzęki, poprawia ukrwienie.

Źródło:

1. Góralczyk B., Mikuła W., Jagodzińska K., „Choroba zwyrodnieniowa stawów”, http://www.czytelniamedyczna.pl/626,choroba-zwyrodnieniowa-stawow.html, data dostępu: 21.04.2018 2. Dobrogowski J., Dutka J., „Zespoły bólowe narządów ruchu”, https://esculap.com/publication/126456/zespoy-blowe-narzdu-ruchu, data dostępu: 22.04.2018