wpisz szukaną frazę

Hiszpanka – czy wielka epidemia grypy może się powtórzyć?
Choroby zakaźne

Hiszpanka – czy wielka epidemia grypy może się powtórzyć?

Hiszpanka – czy wielka epidemia grypy może się powtórzyć?
Podziel się

Grypa określana jako „hiszpanka” zapisała się na kartach historii jako przyczyna najcięższej znanej nauce pandemii. Dokładna liczba jej ofiar nie jest znana, jednak szacuje się, że wirus zabił 40-50 milionów osób na świecie[1]. Czy w obecnych czasach grożą nam pandemie na podobną skalę?

Grypa hiszpanka w Polsce i na świecie – co o niej wiemy?

O pandemii mówimy wówczas, gdy epidemia choroby zakaźnej dotyka różne środowiska i obejmuje duży obszar – ogniska rozwijają się na różnych kontynentach w tym samym czasie. Historia zna wiele przypadków epidemii i pandemii, które dziesiątkowały ludność bardziej niż wojny. Najcięższą, o której wiemy, była właśnie „hiszpanka”, wywołana przez wirus A/H1N1. Jego rezerwuarem było ptactwo wodne[1].

Pandemia „hiszpanki” wybuchła u schyłku pierwszej wojny światowej, gdy zmęczona ludność wielu krajów pragnęła spokoju i bezpieczeństwa. Swoją nazwę choroba hiszpanka zawdzięcza błędnemu przekonaniu, że jej największym ogniskiem była Hiszpania.

Walka z pandemią trwała w latach 1918-1919. Alternatywnie nazywano chorobę mianem „złośliwa grypa” i ta nazwa wydaje się pasować do niej bardziej – wirus hiszpanki rozprzestrzeniał się bowiem w błyskawicznym tempie, zabijając 25-40 na każdy 1000 chorych. Zakażenie grypą dotyczyło aż jednej trzeciej ludności świata[1][2][3].

W większości zapadali na nią ludzie młodzi, w wieku 20-40 lat, co naukowcy tłumaczą m.in. nabyciem przez starszą część populacji odporności na wirus podczas epidemii w latach 1889-1890. Dla ówczesnych medyków choroba i jej szybkie rozprzestrzenianie się były w dużej mierze zagadką, a wokół grypy hiszpanki narosło wiele mitów. W prasie pisano na przykład, że choroba jest rodzajem dżumy, o czym miały świadczyć czerniejące po śmierci zwłoki[1][2][3].

Epidemie grypy – czy hiszpanka może się powtórzyć?

Po opanowaniu hiszpanki świat niejednokrotnie atakowały jeszcze epidemie grypy: w latach 1957-1958 (grypa azjatycka), 1968-1969 (grypa Hong-Kong), 1977-1978 (grypa rosyjska) oraz ostatnia 2009-2010 (grypa meksykańska/świńska grypa, wywołana przez wirus nazwany A/H1N1v).

Śmiertelność we wszystkich przypadkach była jednak znacznie niższa w porównaniu z hiszpanką. Lepszy poziom higieny i opieki medycznej, szczepienia, szybkość rozprzestrzeniania się informacji o niebezpiecznych chorobach, to czynniki, które pomagają zapanować nad śmiertelnie groźnym wirusem.

Pomimo wielu przełomowych osiągnięć naukowych, nie jesteśmy jednak w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka związanego z chorobami zakaźnymi. Wirusy wciąż mutują, dlatego pojawienie się szczepu pandemicznego jest wciąż realnym zagrożeniem.

Oprócz większych możliwości zapobiegania takiej skali zakażeń, jaka miała miejsce sto lat temu, istnieją jednak także lepsze metody leczenia pacjentów zakażonych, którzy mają szansę pokonać nawet powikłaną chorobę[3][4].

Jak chronić się przed grypą?

Choć widmo epidemii na świecie zawsze budzi trwogę, warto przede wszystkim zadbać o profilaktykę grypy sezonowej i innych infekcji, które potrafią przykuć do łóżka na kilka lub kilkanaście dni oraz powodować groźne komplikacje. Mycie dłoni mydłem, unikanie zatłoczonych miejsc i bliskiego kontaktu z chorymi oraz noszenie maseczki ochronnej, jeśli kontakt jest nieunikniony, to podstawowe sposoby profilaktyki.

Wielu lekarzy rekomenduje też szczepionki przeciwko grypie, które mają już kilka dekad historii. Ich bezpieczeństwo dla ludzi w każdym wieku, kobiet w ciąży, przewlekle chorych oraz osób z upośledzoną odpornością jest potwierdzone badaniami [5]. Chociaż szczepienie nie jest w stanie w pełni ochronić przed zachorowaniem, zmniejsza ryzyko rozwoju tej powszechnej, ale wciąż groźnej choroby.

Źródła:

  1. Jakie były konsekwencje i umieralność podczas pandemii grypy w przeszłości? Link Data dostępu: 8.04.2019
  2. Wnęk J. Pandemia grypy hiszpanki (1918-1919) w świetle polskiej prasy The Spanish Influenza Pandemic (1918-1919) as Covered by the Polish Press. Archiwum Historii i Filozofii Medycyny 2014, 77, 16-23
  3. Finnegan G. 100 years after „Spanish flu”: is the world ready for the next pandemic? Link Data dostępu: 8.04.2019
  4. Piotrowska A. Hiszpanka: taka epidemia już się nie powtórzy. Link Data dostępu: 8.04.2019
  5. Czy szczepionki przeciwko grypie są bezpieczne? Link Data dostępu: 8.04.2019