wpisz szukaną frazę

Przepuklina pachwinowa
Choroby wewnętrzne

Przepuklina pachwinowa

Przepuklina pachwinowa
Podziel się

Przepuklina pachwinowa to uwypuklenie się zawartości jamy brzusznej, głównie fragmentów jelit przez naturalny otwór jakim jest kanał pachwinowy. Do powstania przepukliny przyczyniają się nieprawidłowości anatomiczne, genetycznie uwarunkowane lub związane z wiekiem zaburzenia struktury kolagenu, a także utrzymujące się lub nawracające podwyższone ciśnienie wewnątrzbrzuszne, związane np. z intensywnym wysiłkiem fizycznym.

Leczenie operacyjne przepukliny pachwinowej jest jednym z najczęściej przeprowadzanych zabiegów w Polsce.

Czym jest przepuklina?

Przepuklina to nieprawidłowe przemieszczenie się zawartości jamy ciała, np. jamy brzusznej poza obręb otaczającej jej ściany przez miejsce obniżonego oporu. Worek przepuklinowy w przypadku przepuklin brzusznych jest od wewnątrz wyścielony otrzewną ścienną, naturalnie pokrywającą od wewnątrz ścianę jamy brzusznej.

Do wnętrza worka przepuklinowego mogą przemieszczać się różne składowe jamy brzusznej, najczęściej fragment jelita, a czasem także jajnik czy pęcherz moczowy. Jeśli zawartość worka przepuklinowego można swobodnie przemieścić z powrotem przez poszerzony otwór, mówimy o przepuklinie odprowadzalnej, jeśli nie – nieodprowadzalnej[1][2][4].

Przepuklina pachwinowa – co to znaczy?

Przepuklina pachwinowa to najczęstszy rodzaj przepuklin ściany jamy brzusznej. W aż 85% przypadków stwierdza się ją u mężczyzn. Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje przepukliny pachwinowej: skośną i prostą. Niektóre źródła wymieniają również jako podtyp przepukliny pachwinowej przepuklinę udową.

Ich objawy są tak naprawdę podobne, dlatego dla pacjenta, nie ma większego znaczenia który rodzaj przepukliny u niego występuje, więc w opisie choroby będziemy korzystać z ogólnego określenia „przepuklina pachwinowa”[1][2].

Przepuklina pachwinowa to również jedna z najczęstszych wad wrodzonych u dzieci. Również w tym wieku częściej występuje ona u chłopców i zwykle objawia się w 1. roku życia[3].

Przyczyny przepukliny pachwinowej

Jak już wspomniano, przepukliny uwypuklają się w miejscach o obniżonym oporze tkankowym. Istnienie takich okolic jest wynikiem nieprawidłowości anatomicznych często związanych także z czynnikami genetycznymi, odpowiadającymi np. za zaburzenia struktury kolagenu – głównego białka tkanki łącznej, odpowiadającego za rozciąganie i elastyczność, np. ścięgien mięśniowych. W przypadku przepukliny pachwinowej dochodzi do nadmiernego poszerzenia prawidłowego otworu ciała, jakim jest kanał pachwinowy[1][4].

Do nasilenia przepukliny prowadzą wszystkie czynności związane ze wzrostem ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej. Dzieje się tak, np. podczas intensywnego kaszlu, nasilonego parcia u pacjentów z zaparciami, a także przy intensywnym wysiłku fizycznym, zwłaszcza dźwiganiu ciężkich przedmiotów i graniu na instrumentach dętych[1][4].

Objawy przepukliny pachwinowej

Przepukliny najczęściej rozwijają się przez wiele lat. Przez długi okres pozostają zupełnie bezobjawowe, czasem powodując nieznaczny dyskomfort, opisywany przez pacjentów jako rwanie czy pociąganie, nasilające się przy wstawaniu, schylaniu się, intensywnym wysiłku fizycznym czy po prostu pod koniec dnia.

Tym, co niepokoi pacjentów najbardziej jest natomiast pojawienie się miękkiego guza w okolicy pachwinowej. Jest to po prostu worek przepuklinowy z ewentualną zawartością narządów wewnętrznych[1].

Podobne objawy dominują w przypadku przepuklin w wieku niemowlęcym. Rodzice zaważają uwypuklenie w okolicy pachwinowej, powiększające się przy płaczu, a zmniejszające się podczas spokojnego snu czy kąpieli[3].

Jak diagnozuje się przepuklinę pachwinową?

Przepuklinę najczęściej diagnozuje się podczas badania przedmiotowego pacjenta. Lekarz zauważa miękki guz, który uwypukla się zwłaszcza podczas kaszlu, co stanowi jeden z testów diagnostycznych. Objaw ten jest spowodowany wzrostem ciśnienia wewnątrzbrzusznego, co skutkuje przemieszczeniem narządów do worka przepuklinowego. Badanie przeprowadza się w pozycji stojącej.

W razie wątpliwości można również osłuchać zmianę, ponieważ w przemieszczonych do worka jelitach słyszalne są prawidłowe odgłosy perystaltyczne, związane z przemieszczaniem się pokarmu do dalszych odcinków przewodu pokarmowego[1][2].

Wyzwaniem diagnostycznym mogą być małe przepukliny, zwłaszcza u osób z nadwagą i otyłością, które mogą wywoływać uczucie dyskomfortu, ale nie są łatwo dostępne w badaniu palpacyjnym. W tym przypadku lekarz stara się wyczuć przede wszystkim wrota przepukliny. Można również posiłkować się badaniem USG[1].

Leczenie przepukliny pachwinowej

Operacyjna korekcja przepukliny pachwinowej to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów operacyjnych w Polsce. Z reguły odbywa się w ramach tzw. „chirurgii jednego dnia”. Ewentualny zabieg można odroczyć u osób z małą, bezobjawową przepukliną. W przypadku wystąpienia symptomów, zawsze należy rozważyć konieczność leczenia operacyjnego[1][3].

Najczęstszą metodą zabiegu korekcji przepukliny jest założenie siatki celem uszczelnienia miejsca zmniejszonego oporu, przez który narządy wpuklały się do worka przepuklinowego. Taki sposób leczenia zmniejsza również ryzyko nawrotu przepukliny.

W coraz większej liczbie ośrodków, zabieg ten przeprowadza się również metodą laparoskopową, co skraca okres rekonwalescencji pooperacyjnej i zmniejsza dolegliwości bólowe w tym okresie. Taka metoda zapewnia również rzadsze występowanie powikłań, choć w odróżnieniu od metody otwartej wymaga zastosowania znieczulenia ogólnego, a nie miejscowego[1][3].

Jak zapobiegać przepuklinie pachwinowej?

Najprostszą metodą zapobiegania rozwojowi przepukliny jest unikanie dźwigania, zwłaszcza w starszym wieku, kiedy naturalnie spada wytrzymałość ścian mięśniowych jamy brzusznej. Jeśli jednak ktoś pracuje np. w firmie transportowej lub uprawia podnoszenie ciężarów dodatkowym zabezpieczeniem może być noszenie specjalnych pasów, wzmacniających ścianę brzucha.

Niestety nawet takie postępowanie nie gwarantuje braku zachorowania, ponieważ przepuklina może rozwinąć się także, np. podczas utrzymującego się kaszlu, związanego z infekcją[1].

Należy pamiętać, że u około 5% chorych po zabiegu korekcji przepukliny pachwinowej, prędzej czy później dochodzi do nawrotu patologii. Jeśli ma to miejsce w ciągu dwóch lat, to najczęściej jest to efekt nieprawidłowo przeprowadzonego pierwszego zabiegu, wynikającego nie tylko z ewentualnych błędów lekarskich, ale także ze zdarzających się trudnych uwarunkowań anatomicznych w organizmie pacjenta. Nawrót w późniejszym czasie jest natomiast spowodowany postępującym osłabieniem mięśni powłok ciała[1].

Powikłania przepukliny pachwinowej

Niezależnie do lokalizacji przepukliny brzusznej, najgroźniejszym powikłaniem jest zadzierzgnięcie przepukliny. Wówczas miejsce, przez które, np. fragment jelita przemieścił się do worka przepuklinowego, zaciska się, co skutkuje upośledzeniem dopływu krwi do zawartości worka.

Dochodzi do ostrego niedokrwienia, np. jelita, a co za tym idzie jego martwicy. Ponadto rozwija się także niedrożność przewodu pokarmowego, ponieważ pokarm nie może przesuwać się swobodnie do dalszych odcinków. Prowadzi to do rozwoju zakażenia i stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego leczenia.

Podstawowymi objawami zadzierzgnięcia przepukliny jest silny ból brzucha, wzdęcia, wymioty, brak stolca i gazów[1][2][3].

Źródła:

  1. Pod red. Garden O.J., Chirurgia, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2012, s: 154-160
  2. Pod red. Windak A. et al., Medycyna rodzinna, Termedia Wydawnictwo Medyczne, Poznań 2015, s: 205
  3. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/ukladmoczowy/68660,przepuklina-pachwinowa – data dostępu: 05.05.2019
  4. Oberg S. et al., Etiology of Inguinal Hernias: A Comprehensive Review., Front Surg. 2017 Sep 22;4:52