wpisz szukaną frazę

Erytrocyty w moczu – jakie są normy i co oznaczają?
Badania układu moczowego Choroby układu moczowego

Erytrocyty w moczu – jakie są normy i co oznaczają?

Erytrocyty w moczu – jakie są normy i co oznaczają?
Podziel się

Czerwone zabarwienie moczu jest dla pacjenta niepokojącym objawem. Najczęściej jednak okazuje się symptomem powszechnych i zwykle łatwych do wyleczenia, choć często nawracających, infekcji układu moczowego.

Niemniej zwiększona liczba erytrocytów może być także efektem kłębuszkowego zapalenia nerek, kamicy nerkowej, a w najgorszym przypadku także nowotworów układu moczowego, dlatego nigdy nie wolno jej ignorować i zawsze należy zgłosić się do lekarza[1].

Co warto wiedzieć o krwiomoczu?
  • Pamiętajmy, że czerwone zabarwienie moczu może być efektem spożycia produktów zawierających barwniki, np. buraków czy rabarbaru.
  • Mocz może być także zanieczyszczony krwinkami z krwi miesiączkowej czy krwawiących w wyniku stanu zapalnego lub podrażnienia hemoroidów.
  • Najczęstszą przyczyną krwiomoczu są powszechne zakażenia układu moczowego.
  • Utrzymujący się krwiomocz zawsze wymaga pogłębienia diagnostyki, ponieważ przyczyną mogą okazać się także poważniejsze choroby.
  • Krwiomocz może być pierwszym objawem nowotworów układu moczowego, dlatego nie wolno go ignorować.

Erytrocyty w moczu – jakie są normy?

Obecność erytrocytów, czyli czerwonych krwinek w moczu, co nazywamy również erytrocyturią, rozpoznaje się na podstawie badania laboratoryjnego. Czasem liczba krwinek w moczu jest tak duża, że nawet gołym okiem możemy zaobserwować czerwone zabarwienie moczu i wysunąć podejrzenie erytrocyturii. Mówimy wówczas o tzw. krwiomoczu. Innym pojęciem jest krwinkomocz, czyli obecność w moczu zwiększonych ilości erytrocytów, ale przy prawidłowym zabarwieniu moczu rejestrowanym gołym okiem[1][2].

Nieznaczna liczba erytrocytów w moczu jest normalna. Ocenia się, że zdrowy człowiek fizjologicznie wydala około 3 mln czerwonych krwinek w ciągu doby. Normy liczby erytrocytów w moczu określane są podczas badania mikroskopowego osadu moczu w powiększeniu 400-krotnym. Prawidłowo w polu widzenia nie powinny być ich wówczas więcej niż 3[1][2].

Co zrobić, jeśli liczba erytrocytów w moczu jest zwiększona?

Badanie ogólne moczu jest obok morfologii najbardziej rutynowym badaniem laboratoryjnym, które każdy z nas powinien wykonywać przynajmniej raz w roku. Czasem właśnie w takich przypadkowych badaniach wykrywa się erytrocyturię. Wówczas pacjent najczęściej w pierwszej kolejności zgłasza się do lekarza rodzinnego, który pomaga mu w interpretacji wyniku[1].

Najczęstszą przyczyną obecności krwinek czerwonych w moczu są stosunkowo powszechne infekcje układu moczowego. Należy więc zebrać z pacjentem dokładny wywiad dotyczący ewentualnych objawów, takich jak bóle brzucha czy w okolicy lędźwiowej, pieczenie podczas oddawania moczu, częstomocz czy podwyższona temperatura ciała.

Warto również przyjrzeć się innym parametrom ocenianym w badaniu ogólnym moczu. Na zakażenie, nawet bezobjawowe, wskazują obecność bakterii czy zwiększona liczba leukocytów, czyli białych krwinek w osadzie moczu[1][2][3].

U kobiet w wieku rozrodczym warto również dopytać, czy mocz na badanie nie był pobierany podczas lub krótko po miesiączce. Wówczas krew znajdująca się w próbce moczu wcale nie musi pochodzić z dróg moczowych.

Dodatkowo, zwiększona liczba krwinek w moczu może być np. efektem intensywnego wysiłku fizycznego w okresie poprzedzającym badanie[1][2].

Erytrocyturia – pogłębiona diagnostyka

W sytuacji gdy nie udaje się powiązać obecności czerwonych krwinek w moczu z objawami infekcji, należy nieco pogłębić diagnostykę. Oczywiście pierwszym krokiem jest upewnienie się, czy pacjent dotychczas nie chorował na choroby nerek, a także czy w ostatnim czasie nie doszło do urazu, który mógłby stać się przyczyną uszkodzenia nerek[1][2].

Kolejnym krokiem, realizowanym wciąż w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, czyli krótko mówiąc – u lekarza rodzinnego, jest ocena czynności nerek poprzez oznaczenie stężenia kreatyniny i wyznaczenie GFR, czyli wskaźnika filtracji kłębuszkowej. Wszelkie nieprawidłowości mogą wskazywać na ostre uszkodzenie nerek albo ich przewlekłą chorobę.

Należy również przeprowadzić badanie USG jamy brzusznej, które pozwala na wstępną ocenę nerek. W niektórych przypadkach można w ten sposób wstępnie zdiagnozować kamicę nerkową czy zmiany torbielowate lub nowotworowe, które również mogą stać się przyczyną krwinkomoczu[1][2].

Pacjent z krwinkomoczem bez uchwytnej przyczyny lub wymagający specjalistycznej diagnostyki i leczenia powinien znaleźć się pod opieką nefrologa lub urologa[1][2].

Zakażenia układu moczowego jako podstawowa przyczyna krwinkomoczu

Zakażenia układu moczowego to druga, po powszechnych infekcjach układu oddechowego, przyczyna stanów zapalnych w organizmie. Najczęstszym powodem zakażeń są bakterie Escherichia coli, naturalnie bytujące w jelicie grubym.

Zakażenia częściej zdarzają się u kobiet ze względu na mniejszą odległość odbytu od ujścia cewki moczowej i fakt, że cewka moczowa ma tylko ok. 4 cm długości, co znacząco ułatwia patogenom zakażenie[1][3].

W przypadku zakażeń dolnych partii układu moczowego pacjent, oprócz czerwonego zabarwienia moczu, zgłasza dolegliwości bólowe podczas oddawania moczu, bóle w podbrzuszu czy częstomocz. W przypadku zakażenia wyższych partii układu moczowego możemy mieć do czynienia z tzw. odmiedniczkowym zapaleniem nerek, które objawia się silnym bólem w okolicy lędźwiowej i gorączką.

Jak już wspomniano, za większość infekcji układu moczowego odpowiadają bakterie, więc leczeniem z wyboru jest włączenie antybiotykoterapii[1][3].

Choroby nerek jako przyczyna krwinkomoczu

Krwinkomocz czy krwiomocz jest jednym z podstawowych objawów chorób nerek, np. zapaleń kłębuszkowych nerkowych pierwotnych lub wtórnych do chorób reumatologicznych czy będących efektem stosowania niektórych leków. Wówczas oprócz zwiększonej liczby erytrocytów obserwuje się również inne odchylenia w badaniu ogólnym moczu, najczęściej białkomocz[1][2].

Krwiomocz może być także efektem pęknięcia torbieli nerkowej czy urazu nerki. Uszkodzenie miąższu skutkuje przerwaniem naczynek krwionośnych i przedostaniem się krwi do układu kielichowo-miedniczkowego nerek, stąd obecność krwi w moczu. Pamiętajmy jednak, że zwykle dochodzi także do krwawienia wewnętrznego[1][2].

Kamica nerkowa jako przyczyna krwinkomoczu

Kamica nerkowa to choroba, w której przebiegu dochodzi do wytrącania się złogów z substancji zawartych w moczu w zbyt dużych stężeniach. Najbardziej typowym objawem kamicy są silne dolegliwości bólowe, nazywane kolką nerkową, które są związane z przeciskaniem się kamienia nerkowego do niżej położonych struktur układu moczowego. Uszkodzenie układu kielichowo-miedniczkowego czy ściany moczowodu przez złóg może skutkować wystąpieniem krwawienia[1][4].

Leczenie ataku kolki nerkowej opiera się na podawaniu leków przeciwbólowych i rozkurczowych, co ma na celu ułatwienie przemieszczania się złogu i jego wydalenie. W przypadku większych kamieni niezbędne może się okazać ich rozkruszenie lub zabieg chirurgicznego usunięcia[1][4].

Nowotwory układu moczowego jako przyczyna krwinkomoczu

Niestety krwiomocz może być także objawem poważnych stanów, takich jak nowotwory układu moczowego. Dodatkowo ze względu na to, że powolny rozwój guza nie boli, to właśnie czerwone zabarwienie moczu może być pierwszym objawem zwracającym uwagę pacjenta. Krwiomocz bywa symptomem nowotworów nerki, moczowodu, pęcherza moczowego czy cewki moczowej[1][5].

Leczenie jest uzależnione od lokalizacji zmiany i stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej stosuje się wówczas leczenie operacyjne, często łącznie z chemioterapią czy radioterapią[1][5].

 

Źródła::

1. Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s: 1508-1509, 1591-1598, 1602-1607, 1618-1622.

2. https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/objawy/51991,krwiomocz – data dostępu: 05.03.2019.

3. https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51947,zakazenie-ukladu-moczowego – data dostępu: 05.03.2019.

4. https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa – data dostępu: 05.03.2019.

5. https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/161892,nowotwory-zlosliwe-pecherza-moczowego – data dostępu: 05.03.2019.