'
Choroby układu moczowego Objawy chorób

Jak powstają kamienie w woreczku żółciowym – przyczyny, objawy i leczenie kamicy woreczka żółciowego

Pęcherzyk żółciowy, powszechnie nazywany woreczkiem żółciowym, pełni rolę magazynu żółci wytworzonej przez wątrobę i niezbędnej w procesie trawienia tłuszczów. Żółć podczas każdego posiłku transportowana jest z woreczka do dwunastnicy, gdzie rozpoczyna się proces trawienia. Zdarza się jednak, że w trakcie tych wędrówek wytrącają się kryształki soli i cholesterolu, z których powstają złogi żółciowe, czyli tzw. kamienie. O czym warto wiedzieć? Jakie symptomy daje kamica pęcherzyka żółciowego?

Kamienie w woreczku żółciowym - przyczyny

Dlaczego powstają kamienie żółciowe? Nieproszeni goście zjawiają się wtedy, gdy tylko mają ku temu sposobność, np. w przypadku predyspozycji genetycznych, gdy żółć wydzielana przez komórki wątrobowe zawiera w swoim składzie zbyt mało kwasów. Dochodzi wówczas do zachwiania równowagi pomiędzy ilością kwasów a cholesterolu. W konsekwencji wytrącają się składniki żółci - zwykle nierozpuszczalnego w wodzie cholesterolu, z których powstają twarde twory przypominające wyglądem kamienie. Przewlekła kamica żółciowa prowadzi do ich dalszego zwapnienia i utwardzania.

Inne czynniki sprzyjające rozwojowi kamieni woreczka żółciowego:

  • zastój i nadmierne zagęszczenie żółci w pęcherzyku,
  • farmakoterapia, np. stosowanie antykoncepcji
  • choroby przewlekłe jelita grubego i jelita cienkiego,
  • zaburzenia metaboliczne, np. cukrzyca, otyłość,
  • czynniki hormonalne,
  • płeć żeńska,
  • wiek średni i podeszły,
  • stan po wycięciu żołądka lub jelita.

Kamienie w woreczku żółciowym - objawy

Większość pacjentów objętych schorzeniem nie ma żadnych objawów. W takich przypadkach, kamica pęcherzyka żółciowego bywa rozpoznana podczas wykonywania rutynowych badań. U osób, które nie skarżą się na żadne dolegliwości, nie zachodzi potrzeba wykonywania zabiegu. Operacja konieczna jest w przypadku ostrego zapalenia woreczka żółciowego.

Objawy kamieni w woreczku bywają różne i zależne od tego, czy znajdują się one jedynie w pęcherzyku, czy również w przewodach żółciowych. Liczba i gabaryty złogów także mają wpływ na symptomy. Charakterystycznym przejawem kamicy jest kolka żółciowa, czyli ostre, napadowe bóle brzucha, które rozpoczynają się w okolicy pępka lub prawego żebra i mogą promieniować aż do pleców.

Atak następuje kilka godzin po zjedzeniu tłustego posiłku, produktów smażonych, a niekiedy i po silnych emocjach. Bólowi mogą towarzyszyć nudności oraz wymioty. Pomiędzy kolejnymi epizodami pacjent zwykle nie odczuwa dyskomfortu.

Kolka to nic innego jak konsekwencja przemieszczania się złogu z woreczka żółciowego do szyjki lub przewodu pęcherzykowego. Wraz z przesunięciem kamienia do dwunastnicy ustępuje ból. Natomiast, jeśli złóg zaklinuje się w drogach żółciowych, dochodzi do stanu zapalnego wymagającego interwencji chirurga.

W skrajnych przypadkach następuje całkowite zablokowanie dróg żółciowych, czyli tzw. kamica przewodowa, której typowym objawem jest nie tylko ból, ale również gorączka i żółtaczka - to stan określany mianem ostrego zapalenia dróg żółciowych i wymaga niezwłocznej wizyty w szpitalu. Dolegliwości związanych z woreczkiem żółciowym nie wolno bagatelizować ani leczyć na własną rękę.

Najczęstsze powikłania związane z zapaleniem pęcherzyka żółciowego to: ropniak pęcherzyka żółciowego, zapalenie otrzewnej i wodniak pęcherzyka żółciowego.

Kamienie na woreczku żółciowym - leczenie

Leczenie kamicy pęcherzyka żółciowego zależy od postaci choroby. Zwykle w ostrych atakach kolki, chorzy sięgają po tabletki przeciwbólowe, rozkurczowe - przepisane przez lekarza lub dostępne bez recepty, a także po środki ziołowe. Pomocne bywają ciepłe okłady w okolicy prawego łuku żebrowego oraz kilkugodzinne głodówki. Gdy dolegliwości ustąpią wskazane jest stosowanie diety lekkostrawnej, abstynencja oraz stosowanie preparatów żółciopędnych, żółciotwórczych i rozkurczowych.

W przypadku powracających ataków, konieczne bywa wykonanie cholecystektomii - zabiegu, który polega na usunięciu pęcherzyka żółciowego. Zdaniem chirurgów, każda objawowa kamica żółciowa stanowi wskazanie do operacji. Zabieg wykonywany bywa na dwa sposoby:

  • Tradycyjnie - powłoki brzuszne zostają rozcięte, po czym lekarz usuwa woreczek żółciowy wraz ze złogami.
  • Laparoskopowo - poprzez drobne nacięcia w powłokach brzusznych chirurg wprowadza narzędzia medyczne i kamerę video, a następnie usuwa pęcherzyk żółciowy. Jest to metoda korzystniejsza dla pacjenta z uwagi na czas trwania zabiegu, mniejsze ryzyko powikłań, krótszą rekonwalescencję oraz szybsze gojenie rany. Warto wspomnieć, że po tym małoinwazyjnym zabiegu, nie pozostają brzydkie blizny na skórze, a jedynie drobny ślad po nacięciach.
Farmakoterapia kontra kamienie w woreczku żółciowym

W przypadku przeciwwskazań do zabiegu chirurgicznego, lekarz może zastosować terapię farmakologiczną. Kuracja polega na doustnym podawaniu kwasu ursodeoksycholowego, czyli leku rozpuszczającego złogi żółciowe, zmniejszającego wydzielanie cholesterolu z żółcią i zmniejszającego wysycenie żółci cholesterolem.

Należy jednak podkreślić, że leczenie obejmuje chorych bez powikłań kamicy pęcherzyka żółciowego. Wadami farmakoterapii są: cena preparatów, konieczność ich długotrwałego stosowania, duża skuteczność tylko w przypadku niewielkich złogów oraz ryzyko nawrotu choroby po odstawieniu preparatu.

Źródło ogólne: Gastroenterologia praktyczna Tom II, wyd. med. Edra Urban& Partner, Kamica żółciowa C. Pachmann, G. Gröger, U. Rosien, rozdział 12, str. 393-395.