wpisz szukaną frazę

Stulejka (fimoza)
Choroby układu moczowego Leczenie chorób układu moczowego

Stulejka (fimoza)

Stulejka (fimoza)
Podziel się

W przypadku schorzenia takiego jak stulejka, która jest zwężeniem ujścia napletka, napletek na penisie nie może lub tylko z trudem może być cofnięty ponad żołądź. Kiedy operacja staje się konieczna w przypadku małych chłopców i dorosłych mężczyzn? Czy maści mogą pomóc w poszerzeniu napletka? 

Czym jest stulejka?

W przypadku wystąpienia stulejki, czyli zwężenia napletka, istnieje nierównowaga między wielkością żołędzi a szerokością otwarcia napletka. W rezultacie napletek (praeputium) nie może być cofnięty w ogóle lub tylko z trudem cofnięty nad żołądź penisa.

Istnieją dwa rodzaje stulejki (zwężenia ujścia napletka):

  • pierwotna
  • wtórna

Stulejka pierwotna: wrodzone zwężenie napletka

Pierwotna stulejka jest wrodzonym zwężeniem napletka. Napletek jest zwężony od urodzenia. Należy jednak zauważyć, że u małych dzieci napletek niedający się rozciągnąć to całkowicie normalne zjawisko (tzw. stulejka fizjologiczna). Dlatego nigdy nie należy siłą odsuwać napletka u dzieci w pierwszych latach życia.

W większości przypadków napletek można cofnąć w dużej mierze od trzeciego do piątego roku życia. Jeśli nie jest to możliwe, może to wskazywać na patologiczną stulejkę pierwotną. Zwężenie napletka może wystąpić także w późniejszym czasie:

  • w momencie rozpoczęcia wieku szkolnego – około połowa wszystkich chłopców nie jest w stanie ściągnąć napletka, w wieku dziesięciu lat jedna trzecia nadal ma przynajmniej częściową ciasnotę lub przywieranie napletka,
  • w okresie dojrzewania – odsetek ten wynosi od 0,6 do 1,5 %.

Leczenie stulejki jest konieczne w przypadku powtarzających się stanów zapalnych lub trudności w oddawaniu moczu w pierwszych latach życia. Jeśli napletek dzieci nadyma się podczas oddawania moczu bez osłabienia strumienia moczu, nie jest to oznaką stulejki.

Stulejka wtórna: przede wszystkim u dorosłych mężczyzn

Stulejka wtórna jest nabytym zwężeniem napletka, tj. zwężeniem powstającym w trakcie życia. Początkowo napletek jest zwykle szeroki. Jednak powtarzające się stany zapalne lub urazy, takie jak rozdarcia, krwawienie, gojenie się stanów zapalnych ze zbliznowaceniem, mogą doprowadzić do powstania blizny. Tkanka bliznowata ma tendencję do kurczenia się. Kurcząca się tkanka bliznowata może zwęzić napletek tak bardzo, że wskazane będzie usunięcie zwężenia.

Stulejka wtórna często występuje u chorych na cukrzycę.

Stulejka (fimoza)

Zanim rozwinie się wtórna stulejka, napletek chorego dziecka lub osoby dorosłej jest zwykle szeroki i może być cofnięty nad żołądź.

Parafimoza (załupek)

Jeśli w przypadku istniejącej stulejki napletek zostanie cofnięty za żołądź penisa i pozostanie on na wieńcu żołędzi, oznacza to parafimozę – zwaną też hiszpańskim kołnierzem lub załupkiem. W miejscu, w którym napletek został uwięziony, tworzy się bolesny pierścień, który zmniejsza krążenie krwi. Parafimoza może wystąpić podczas erekcji.

W przypadku wystąpienia ostrej parafimozy udaj się do lekarza! Bez natychmiastowego leczenia może dojść do uszkodzenia tkanki.

Przyklejony napletek

Należy rozróżnić stulejkę od przyklejonego napletka, który jest zwykle naturalnym fizycznym stadium rozwoju. Sklejony napletek rozdziela się (spontanicznie) poprzez przyrost, erekcję i ogólną higienę ciała. Jedynymi medycznymi powodami do rozluźnienia kleju napletkowego są:

  • zapalenia
  • trudności w oddawaniu moczu

Typowe objawy stulejki

To, czy objawy stulejki (zwężenia napletka) są zmianami patologicznymi, zależy przede wszystkim od wieku. Charakterystyczną cechą zbyt wąskiego napletka jest to, że nie można go cofnąć lub cofnięciu towarzyszy ból. Jednak tak zwana stulejka fizjologiczna (przyleganie napletka) występuje u każdego chłopca od urodzenia i jest całkowicie naturalnym zjawiskiem.

Tylko wtedy, gdy cofnięcie napletka bez użycia siły nie jest możliwe od trzeciego do piątego roku życia, można mówić o stulejce patologicznej. W niektórych przypadkach odklejenie napletka może potrwać dłużej.

Jeśli w pierwszych latach życia, kiedy fizjologiczna stulejka jest stanem normalnym, pojawiają się dodatkowe objawy, takie jak ból, zapalenie i blizny, sugeruje to patologiczne zwężenie napletka. Również w późniejszych latach napletek może się jeszcze ulec zwężeniu.

Poza niedającym cofnąć się napletkiem w patologicznej stulejce mogą wystąpić następujące objawy:

  • uczucie napięcia lub pęknięć podczas erekcji,
  • nadymanie się napletka podczas oddawania moczu,
  • utrudnione oddawanie moczu – strumień moczu jest cienki i/lub zniekształcony,
  • stany zapalne w obrębie żołędzi i napletka,
  • białe osady tworzące się na żołędziach w wyniku problemów z utrzymaniem higieny intymnej.

Parafimoza może wystąpić wówczas, gdy mimo stulejki siłą odciąga się napletek za żołądź. Napletek jest wówczas uwięziony za żołędzią i nie może być dłużej utrzymywany w prawidłowej pozycji. Wtedy żołądź przestaje być prawidłowo zaopatrywana w krew. Typowymi objawami są obrzęk i silny ból w żołędzi.

Leczenie stulejki: maści i zabiegi chirurgiczne

W przypadku patologicznego zwężenia napletka terapia polega na poszerzeniu lub usunięciu wąskiej części napletka. Celem zabiegu jest umożliwienie niezakłóconej higieny ciała, oddawania moczu i funkcji seksualnych. To, jakie środki najlepiej nadają się do leczenia zwężenia napletka, zależy od indywidualnego przypadku.

Zabieg z użyciem maści z kortyzonu i ćwiczeń rozciągających

Maść zawierająca kortyzon może okazać się wystarczająca w przypadku lekkiej stulejki. Aby leczenie było skuteczne, należy nakładać maść z kortyzonem na końcówkę penisa dwa razy dziennie przez okres od czterech do ośmiu tygodni. Po dwóch tygodniach można zacząć delikatnie przesuwać napletek do tyłu i stopniowo rozciągać zwężenie napletka. Za wszelką cenę należy unikać rozrywania się skóry.

W 75 procentach przypadków lekka stulejka może być usunięta za pomocą maści.

Jeżeli stulejka utrzymuje się pomimo leczenia kremem, oddawanie moczu jest utrudnione przez zwężenie, a infekcje dróg moczowych występują wielokrotnie, zaleca się chirurgiczne usunięcie zwężonego napletka (obrzezanie) lub skorygowanie go.

Specjalne ćwiczenia rozciągające, w których napletek jest ostrożnie rozciągany, mogą pomóc szczególnie dzieciom.

Kiedy konieczna jest operacja (obrzezanie)?

Operacja stulejki jest niezbędna:

  • w przypadku bliznowacenia spowodowanego powtarzającym się stanem zapalnym napletka, w wyniku urazów lub gwałtownych prób cofania zawężonego napletka,
  • w parafimozie,
  • jeśli oddawanie moczu jest utrudnione.

Zabieg nie jest skomplikowany i zazwyczaj może być wykonywany w warunkach ambulatoryjnych. Operacja stulejki najczęściej trwa kilka minut.

Operacja stulejki u dzieci

W przypadku dzieci zaleca się leczenie operacyjne stulejki dopiero od trzeciego roku życia. Z jednej strony wiele dzieci już samodzielnie oddaje mocz, z drugiej strony (fizjologiczne) zwężenie napletka u chłopców w wieku do trzech lat może jeszcze zniknąć samoistnie, bez konieczności leczenia.

Operacja stulejki jest zalecana przed ukończeniem trzeciego roku życia, jeśli istnieje ekstremalne zwężenie napletka powodujące trudności w oddawaniu moczu, występują powtarzające się stany zapalne lub bliznowate otarcia napletka. Operacja może zapobiec uszkodzeniom następczym. Po operacji ważne jest dalsze leczenie w formie starannej pielęgnacji ran.

Techniki obrzezania

Operacja chirurgiczna stulejki może przybrać różną postać. W większości przypadków leczenie chirurgiczne zwężenia napletka polega na obrzezaniu. Dostępne są różne techniki leczenia:

  • częściowe obrzezanie, w którym zachowuje się część napletka
  • radykalne (całkowite) obrzezanie napletka, po którym żołądź jest całkowicie odsłonięta

Kolejną techniką leczenia w celu wyeliminowania stulejki jest wiązanie napletka – na przykład za pomocą plastikowego dzwonka. Lekarz wprowadza dzwonek pod rozpostarty napletek na żołądź i wiąże napletek wzdłuż kanału w ścianie dzwonka specjalną nitką. Pozostały napletek, który został związany, obumiera i odpada po kilku dniach. Zabieg ten jest szczególnie skuteczny we wczesnym dzieciństwie.

Metoda ta nie ma zwykle zastosowania w przypadku bardzo silnej, zbliznowaciałej stulejki i skróconego wędzidełka napletka. W Polsce metoda jest rzadko stosowana, ponieważ zazwyczaj przynosi gorsze efekty kosmetyczne i wiąże się z większym ryzykiem powikłań niż zabieg chirurgiczny.

Stulejka (fimoza)

Obrzezanie jest nieskomplikowanym, zazwyczaj ambulatoryjnym zabiegiem.

Zamiast obrzezania? Chirurgia plastyczna

Obrzezanie nie jest jedyną drogą w leczeniu stulejki. Można zdecydować się na zabieg chirurgii plastycznej. Chirurg rozszerza otwarcie napletka poprzez specjalne nacięcie i technikę zszywania. Podczas tej operacji stulejki sam napletek pozostaje prawie nienaruszony. Możliwe jest również wydłużenie wędzidełka przedniego (operacja plastyczna wędzidełka), która zazwyczaj wykonywana jest w połączeniu z obrzezaniem.

Napletek, który mimo stulejki został siłą cofnięty za żołądź i nie może wrócić na miejsce, stanowi zagrożenie urologiczne. W parafimozie wskazane jest zatem przeprowadzenie operacji, w której wykonuje się tzw. nacięcie grzbietowe napletka.

Z pomocą tej techniki leczenia możliwe jest uniknięcie poważnych problemów spowodowanych zaburzeniami krążenia krwi. Gdy tylko ustąpi reakcja zapalna, konieczne jest dodatkowe obrzezanie w celu wyeliminowania stulejki.

Jeśli stulejka jest właściwie leczona, powikłania występują rzadko. Powikłania, nawroty lub uporczywe dolegliwości występują jedynie sporadycznie – w około dwóch procentach przypadków. Po zabiegu konieczne jest staranne wyleczenie rany.

Przyczyny stulejki

Stulejka wrodzona lub fizjologiczna jest zjawiskiem związanym z rozwojem człowieka. Jest zatem całkowicie naturalne, że napletek (praeputium) nie może być cofnięty u niemowląt i małych dzieci. U większości chłopców sklejenie napletka zanika samoistnie w wieku od trzech do pięciu lat w wyniku naturalnych procesów dojrzewania. Tylko wówczas, gdy napletek jest bardzo zwężony i nie może być cofnięty, istnieje podejrzenie patologicznego pierwotnego zwężenia napletka.

Wtórne zbliznowacenie napletka może być spowodowane powtarzającymi się stanami zapalnymi lub urazami, w wyniku których powstają rany, występuje krwawienie, zapalenie lub bliznowacenie. Stulejka wtórna może wystąpić u niemowląt lub małych dzieci, na przykład wtedy, gdy napletek jest oderwany zbyt wcześnie i gwałtownie.

Częste zapalenie żołędzi lub napletka może być również przyczyną powstawania blizn. Tkanka bliznowata kurczy się i lekko twardnieje, co sprzyja rozwojowi zwężenia napletka.

Diagnoza stulejki

W przypadku podejrzenia stulejki (zwężenia napletka) lekarz bada jej typowe objawy. Jeśli w wieku od trzech do pięciu lat napletek nie może być cofnięty lub może być tylko częściowo cofnięty, lub jeśli widoczny jest załupek, oznacza to istnienie patologicznej dysproporcji pomiędzy szerokością napletka a średnicą żołędzi.

W indywidualnych przypadkach przyleganie napletka w pierwszych latach życia (tzw. stulejka fizjologiczna) może trwać nieco dłużej i w ten sposób uniemożliwiać cofanie napletka. Dlatego, aby móc postawić prawidłową diagnozę, należy zwrócić uwagę na dodatkowe dolegliwości.

Ewentualne zaburzenia w oddawaniu moczu (takie jak zmniejszony przepływ moczu, strumień moczu odbiegający od prawidłowego kierunku, wzdęty napletek podczas oddawania moczu) mogą wskazywać na patologiczną stulejkę. Informacje na temat wcześniejszych stanów zapalnych, operacji lub urazów napletka będą pomocne w diagnozie stulejki.

Jeśli stulejka występuje u dorosłych mężczyzn, należy przeprowadzić badanie krwi pod kątem cukrzycy, które ujawni, czy to nie ona jest przyczyną schorzenia.

Powikłania przy nieleczonej stulejce

Jeśli stulejka nie jest leczona, mogą wystąpić różne komplikacje i powikłania. Na przykład żołądź i napletek penisa mogą znajdować się w permanentnym stanie zapalnym. Przewlekłe zapalenie zwiększa ryzyko zachorowania na raka.

Jeśli strumień moczu jest blokowany przez zwężony napletek, a oddawanie moczu jest w ten sposób utrudnione, często dochodzi do zakażeń dróg moczowych. W najgorszym przypadku chłopcy lub mężczyźni ze stulejką nie są w stanie opróżnić pęcherza (ostre zatrzymanie wydalania moczu).

Parafimoza jest kolejnym powikłaniem stulejki. Parafimoza ma miejsce, gdy napletek, mimo stulejki, zostanie cofnięty siłą za żołądź: Bez odpowiedniego leczenia tkanka w żołędziu może obumrzeć (tzw. martwica).

Czy można zapobiec stulejce?

Nie można zapobiec wrodzonej stulejce (zwężeniu napletka). Jednak napletek może ulec zwężeniu w trakcie życia (np. w wyniku bliznowacenia) – i temu zjawisku można zapobiec!

W celu uniknięcia powstawania bliznowatej stulejki należy przestrzegać następujących zasad:

  • nie należy używać siły do cofania napletka, ponieważ może on rozerwać się, a powstawanie blizn sprzyja rozwojowi stulejki,
  • jakiekolwiek zmiany zapalne żołędzi, napletka czy infekcje dróg moczowych należy leczyć jak najszybciej, gdy mogą one prowadzić do powstawania blizn, a tym samym do stulejki.