'
Objawy chorób Schorzenia kości i stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów jako najczęstsza choroba układu ruchu

Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) jest najczęstszą chorobą układu ruchu. To efekt działania czynników biologicznych i mechanicznych, które prowadzą do zaburzeń i destabilizacji wzajemnie powiązanych procesów degradacji i syntezy chrząstki stawowej, a także warstwy podchrzęstnej kości. W konsekwencji zmiany zajmują wszystkie tkanki stawu. Chorzy z ChZS cierpią z powodu bólu i ograniczenia ruchomości w stawie; dokuczają im trzeszczenia i wtórne zmiany zapalne[1][2][3].

horoba zwyrodnieniowa stawów jako najczęstsza choroba układu ruchu - czy da się jej zapobiec

Choroba zwyrodnieniowa stawów – ogólna charakterystyka

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest schorzeniem o złożonej, wieloczynnikowej etiologii, które klinicznie objawia się głównie bólem stawowym i ograniczeniem funkcji ruchowej stawów. Wyróżnia się 2 podstawowe postaci ChZS:

  • pierwotną (idiopatyczną) – o nieustalonej przyczynie (zapadalność rośnie z wiekiem);
  • wtórną – spowodowaną miejscowym uszkodzeniem struktury stawu, zaburzeniami w jego budowie lub chorobami ogólnoustrojowymi[1][2][3].

ChZS może istotnie obniżać jakość życia pacjentów i ograniczać ich samodzielne funkcjonowanie[3].>

U podstaw choroby zwyrodnieniowej stawów leżą przedwczesne zużycie i zwyrodnienie tkanek, które budują staw. To najczęstsza choroba układu ruchu, która – obok dyskopatii – stanowi najpowszechniejszy powód absencji w pracy. Co więcej, ChZS jest najczęstszą przyczyną kalectwa u pacjentów powyżej 65. roku życia. Według danych epidemiologicznych, schorzenie u panów częściej występuje przed 45. rokiem życia, a u pań ujawnia się później[1][4].

Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na ChZS?

Jeśli to konieczne, należy unormować masę ciała, ponieważ ChZS zdecydowanie sprzyja otyłość. Im większa masa, tym większe zagrożenie wystąpienia choroby zwyrodnieniowej – w szczególności kolan. Redukcja nadwagi istotnie ogranicza ryzyko ChZS[1][4].

Rozwojem choroby mniej zagrożone są osoby, które dbają o dobrą kondycję fizyczną. W grupie ryzyka znajdują się za to pacjenci z osłabionymi mięśniami otaczającymi staw – mięśnie te odpowiadają za stabilizację stawu i płynność ruchu. Nie można jednak zapominać, że niektóre dyscypliny sportowe wiążą się z nadmiernym przeciążeniem stawów i częstymi urazami (np. zapasy, podnoszenie ciężarów, piłka nożna). Dlatego – w ramach postępowania profilaktycznego – należy ich unikać (w grupie szczególnego ryzyka są sportowcy uprawiający je wyczynowo)[1][2].

ChZS – modyfikowalne i niemodyfikowalne czynniki ryzyka

Do modyfikowalnych czynników rozwoju ChZS zaliczają się też czynniki zawodowe – chorobie sprzyja m.in. częste przyjmowanie pozycji klęczącej, zginanie kolan i stawów biodrowych, a także – w przypadku stawów rąk – narażenie na wibracje. Ponadto zagrożeniem są nieprawidłowości w budowie stawu, jak koślawość i szpotawość kolan, wrodzona dysplazja biodra oraz pourazowa niestabilność stawu. Jednak te zaburzenia można z powodzeniem korygować – za pomocą rehabilitacji, zaleconych przyrządów ortopedycznych i (jeśli istnieją wskazania) leczenia operacyjnego[1][3].

Nie wszystkie czynniki ryzyka choroby zwyrodnieniowej stawów można wyeliminować – do niemodyfikowalnych czynników należą wiek, predyspozycje genetyczne (szczególnie choroby zwyrodnieniowej stawów rąk i kolan) oraz płeć żeńska (panie zapadają częściej na ChZS niż panowie, a objawy nasilają się u kobiet w wieku pomenopauzalnym[1].

Dieta w chorobach stawów

Dieta wspomagająca leczenie chorób stawów powinna ograniczać spożycie tłuszczów zwierzęcych, a obfitować w warzywa i owoce bogate w witaminy (zwłaszcza witaminę C niezbędną do syntezy kolagenu), karetonoidy i inne antyoksydanty niwelujące szkodliwy wpływ wolnych rodników na organizm. Nie należy zapominać o rybach – dobrym źródle kwasów tłuszczowych omega-3 o właściwościach przeciwzapalnych (podobnie działają związki siarki obecne w czosnku i cebuli). Do menu warto włączyć chudy drób, owoce morza, rośliny strączkowe, produkty zbożowe pełnoziarniste, orzechy, pestki dyni i słonecznika[5].

Źródła:

1. Guła Z., Korkosz M. Choroba zwyrodnieniowa stawów. https://reumatologia.mp.pl/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow Data dostępu: 16.11.2017 2. Choroba zwyrodnieniowa stawów. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.13 Data dostępu: 16.11.2017 3. Klimiuk P., Sierakowski S., Kita K. et al. Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów. Nowa Medycyna. 2002;2:37-43 4. Góralczyk B., Mikuła W., Jagodzińska K. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Medycyna Rodzinna. 2000;2:18-20 5. Wolnicka K. Jak się odżywiać, by mieć zdrowe stawy? http://dieta.mp.pl/lista/101458,jak-sie-odzywiac-by-miec-zdrowe-stawy Data dostępu: 16.11.2017