'
Alergia Choroby skóry Objawy chorób

Uczulenie na słońce – rozpoznawanie alergii na słońce

Promieniowanie ultrafioletowe światła słonecznego oprócz korzystnego działania – syntezy witaminy D w tkance podskórnej, powoduje intensywne starzenie się skóry, a ponadto przyczynia się do występowania wielu schorzeń. Fotodermatozy to grupa chorób spowodowanych nadwrażliwością na promieniowanie ultrafioletowe. Mogą być one nabyte lub uwarunkowane genetycznie. Inne z kolei są efektem działania środków toksycznych lub fotouczulających, np. niektórych leków.

Klasyfikacja fotodermatoz

Większość fotodermatoz powstaje idiopatycznie, czyli nie ma możliwości ustalenia czynnika, który jest odpowiedzialny za to, że u danej osoby wystąpiła nadwrażliwość na promieniowanie ultrafioletowe. Do takich właśnie nabytych schorzeń zaliczamy wielopostaciowe osutki świetlne i pokrzywkę słoneczną. Na potrzeby niniejszego opracowania skupimy się na tych dwóch przykładach nadwrażliwości, bo to one właśnie są najczęściej opisywane przez pacjentów jako alergia na słońce[1].

Warto jednak wspomnieć, że inne reakcje alergiczne na promieniowanie ultrafioletowe są związane z zaburzeniami metabolicznymi, uwarunkowanymi genetycznie. W tej grupie znajdują się chorzy na porfirię i skórę pergaminową. Powstawanie zmian skórnych na skutek działania promieniowania słonecznego może być także efektem przyjmowania różnych leków takich jak antybiotyki z grupy sulfonamidów, tetracyklin, fluorochinolonów, a także np. statyn obniżających poziom cholesterolu[1].

Nabyte fotodermatozy

Najczęstszą postacią nabytej, idiopatycznej fotodermatozy są wielopostaciowe osutki świetlne. Zmiany mogą mieć różny charakter: od rumieniowego poprzez grudkowaty aż po pęcherzykowy. Cechą charakterystyczną jest to, że pojawiają się po ekspozycji na słońce (od kilku godzin do kilku dni) na częściach ciała narażonych na działanie promieniowania UVA i UVB. Najczęściej jest to problem dzieci, ale może pojawić się także u dorosłych po intensywnej ekspozycji, np. po wycieczce do krajów, w których występuje silne nasłonecznienie.

Zmiany nawracają zwykle sezonowo wiosną i latem. Co ciekawe, u niektórych pacjentów pojawiają się wyłącznie na początku wiosny, a później, kiedy wytworzy się opalenizna, pacjenci mogą bez obaw przebywać na słońcu i nie tworzą się żadne zmiany. Leczenie opiera się przede wszystkim na podawaniu beta-karotenu, unikaniu promieniowania słonecznego i stosowaniu kremów z wysokimi filtrami[1,3].

Inną postacią idiopatycznej fotodermatozy jest pokrzywka świetlna. Jest to jednak bardzo rzadka postać pokrzywki, występująca przede wszystkim w krajach rejonu basenu Morza Śródziemnego. W kilka minut po ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe pojawiają się bąble, które tworzą się praktycznie na całej skórze, a nie tylko tej, która była odsłonięta. Utrzymują się one przez kilka godzin, po czym samoistnie zanikają. Tak jak w przypadku innych rodzajów pokrzywek, leczenie opiera się na podawaniu antyhistaminowych leków przeciwalergicznych, które w tym przypadku niestety nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty[1,2].

Co zrobić, kiedy podejrzewamy u siebie alergię na słońce?

Jeśli zauważyliśmy u siebie powstawanie zmian, które łączymy z wcześniejszą ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe, powinniśmy zgłosić się do lekarza dermatologa. Będzie on w stanie dokładnie ocenić zmiany i prawidłowo je sklasyfikować. Pacjenci często mają bowiem problem z odróżnieniem rumienia, grudki, pęcherzyka, bąbla czy krosty. Dodatkowo w diagnostyce wykorzystuje się tzw. próby świetlne. Polegają one na naświetleniu konkretnego fragmentu skóry źródłem promieniowania ultrafioletowego i obserwacji zmian, jakie się pod jego wpływem pojawią[1,3].

Podstawą terapii jest unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne i stosowanie kremów z filtrem co najmniej SPF 50. Można także przeprowadzić terapię PUVA, polegającą na profilaktycznym naświetlaniu, które ma na celu przyzwyczaić skórę do działania promieniowania[1,3].

Lek. Krzysztof Pawlak

Źródła:

1. Jabłońska S., Choroby skóry, wyd. PZWL, Warszawa 1992 2. Kaszuba A., Dermatologia. Poradnik lekarza praktyka, wyd. Czelej, Lublin, 2012 3. https://alergie.mp.pl/lista/62290,czy-mozna-byc-uczulonym-na-slonce – data dostępu: 10.07.2017