NNKT – co to są nienasycone kwasy tłuszczowe

Jakie są ich źródła i rola w organiźmie człowieka?

nienasycone kwasy

© Depositphotos.com

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) – zapewne wielokrotnie słyszałaś, że zdrowo jest uwzględnić je w diecie. Czym właściwie są, jakie pełnią funkcje i w jakich produktach ich szukać?

Funkcje tłuszczów w organizmie

Tłuszcz to składnik odżywczy, który zazwyczaj kojarzy nam się źle. Zewsząd słyszymy że nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi do rozwoju licznych chorób. Niemniej w naszej diecie nie może zabraknąć tłuszczów, gdyż spełniają w ustroju cały szereg ważnych funkcji. W tłuszczu rozpuszczają się witaminy A, D, E i K, a tkanka tłuszczową pełni między innymi rolę magazynu energii, chroni narządy wewnętrzne, pomaga zachować ciepło.(1) Każdy posiłek powinien więc dostarczać nam tłuszczów, w tym obowiązkowo NNKT.

NNKT – co to jest?

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe zaliczamy do tak zwanych kwasów tłuszczowych PUFA. Są to kwasy tłuszczowe długołańcuchowe i wielonienasycone. NNKT są związkami egzogennymi, co oznacza, że musimy dostarczać je do organizmu wraz z pożywieniem. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe należą do dwóch rodzin: n–6 i n–3, choć częściej używa się określenia omega-6 i omega-3. Do grupy omega-6 zaliczamy kwasy linolowy, gamma-linolenowy, arachidonowy i dokozapentaenowy. Do grupy omega-3 zaliczamy kwas alfa-linolenowy (ALA), eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA).(2)

NNKT – rola w organizmie

NNKT zwiększają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, inaczej mówiąc zapobiegają miażdżycy, zawałom oraz udarom mózgu. Są niezbędne dla dzieci, aby mogły prawidłowo rosnąć oraz dla osób w wieku dojrzałym, aby mogły cieszyć się lepszym zdrowiem. Niezbędne kwasy tłuszczowe omega-3, obniżają poziom trójglicerydów, hamują powstawanie zakrzepów w naczyniach wieńcowych i mózgowych, obniżają ciśnienie krwi, stanowią czynnik profilaktyczny wobec arytmii serca. Kwasy tłuszczowe z rodziny n-6 redukują stężenie cholesterolu całkowitego we krwi oraz frakcji LDL, o której potocznie mówimy „zły” cholesterol. Niedobór kwasów omega-3 i 6 może dawać objawy takie jak:
– spowolnienie wzrostu,
– zmiany skórne (sucha i cienka skóra),
– ograniczona praca gruczołów łojowych,
– niedobór płytek krwi,
– zaburzenia pracy ważnych organów (w tym nerek, wątroby, serca),
– nadciśnienie,
– problemy z płodnością,
– obniżona odporność.
Pomimo tego nie jest wskazane nadmierne spożycie dobrych źródeł tychże kwasów, gdyż jak w wielu innych przypadkach badania sugerują, że ich nadmiar również bywa szkodliwy.(2)

Jakie są najlepsze źródła NNKT?

Rola tłuszczów w organizmie jest bardzo ważna, jednak wiele zależy od tego, po jakie tłuszcze sięgasz. Od dziś postaraj się zadbać o odpowiednią podaż NNKT w jadłospisie – gdzie się kryją?

Jeśli na Twoim talerzu często lądują ryby, nie powinnaś mieć problemów z niedoborem cennych kwasów. Znajdziesz je przede wszystkim w rybach takich jak łosoś, śledź, makrela, w nieco mniejszych ilościach także w pstrągu, flądrze i tuńczyku. Pamiętaj, że najlepiej wybierać ryby dzikie. Tran oraz różnorodne owoce morza, w tym kraby, krewetki, ostrygi i glony, również zawierają NNKT. Spośród produktów roślinnych wysoką zawartością kwasów omega 3 i 6 cechują się oleje: słonecznikowy, wiesiołkowy, kukurydziany, sojowy, rzepakowy, ogórecznikowy czy lniany (nieoczyszczony z pierwszego tłoczenia na zimno).(3) Postaraj się dodawać je do sałatek lub skrapiać nimi pieczywo. Być może ta prosta zmiana w diecie będzie mieć wielkie znaczenie.

Czy musimy bać się izomerów trans?

Izomery trans kwasów tłuszczowych, których źródłem są utwardzone tłuszcze, mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby wieńcowej. Jednak dzięki zastosowaniu nowych technologii produkcji margaryn, obecnie w naszej diecie izomerów trans jest znacznie mniej niż kiedyś. Ich szkodliwe działanie ma miejsce wówczas, gdy dostarczają co najmniej 6% energii w diecie, tymczasem z badań wynika, że statystycznie ich ilość nie przekracza 2%.(2)

1.Dutchen S. What Do Fats Do in the Body?https://publications.nigms.nih.gov/insidelifescience/fats_do.html Data dostępu: 9.02.2017
2. Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2014; s: 68-76
3. Materac E, Marczyński Z, Bodek K.H. Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna. 2013; XLVI(2): 225–233

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze
  • Sylwia Kowacka

    Takie tłuszcze każdy człowiek powinien dostarczać swojemu organizmowi przynajmniej 2 razy w tygodniu. Studiuje dietetykę także wiem co mówię świetny portal mnóstwo przydatnych artykułów

  • Don Gardo

    Do tej pory nie zwracałem uwagi na NNKT, ale jak poczytałem o objawach to jednak zaczalem sie troche martwic… od jutra zaczynam jesc wiecej ryb!