Neuroborelioza – w jaki sposób można rozpoznać objawy układu nerwowego?

Neuroborelioza dotyczy układu nerwowego i jest jedną z postaci boreliozy z Lyme.

© Depositphotos.com

Neuroborelioza dotyczy układu nerwowego i jest jedną z postaci boreliozy z Lyme (choroby z Lyme, krętkowicy kleszczowej). Neuroborelioza może wiązać się z zapaleniem mózgu albo opon mózgowych, których objawy, jak bóle głowy lub wymioty, łatwo zbagatelizować. Jeśli rozwinie się zakażenie zakażenie układu nerwowego, pojawiają się dolegliwości sugerujące porażenie nerwu twarzowego, które prowadzi do zniekształceń twarzy (1).

Neuroborelioza – choroba zakaźna (2)

Neuroboreliozę zalicza się do grupy zakaźnych chorób układu nerwowego. Odpowiadają za nią krętki Borrelia burgdorferi – bakterie, które przedostają się do organizmu człowieka głównie po ukąszeniu przez zakażonego kleszcza. Jej rozpoznanie może nastręczać sporo trudności – schorzenie daje różnorodne objawy, przy tym Europejczycy i Amerykanie na ogół cierpią z powodu innych dolegliwości – podejrzewa się, że na dwóch kontynentach występują dwa odmienne gatunki bakterii.

Objawy neurologiczne z reguły dają o sobie znać po upływie 4-6 tygodni od ugryzienia przez kleszcza. Najczęściej lekarze diagnozują wczesną neuroboreliozę, która ma tendencje do samoistnego ustępowania – jej symptomy nie powinny trwać dłużej niż 6 miesięcy. Jedynie u niecałych 5 proc. pacjentów rozpoznaje się późną neuroboreliozę, w której dolegliwości mogą utrzymywać się od pół roku do nawet kilku lat – na obraz kliniczny choroby wpływają patogeny, którym udało się przetrwać w tkance nerwowej.

Na początku neuroboreliozy na skórze obserwuje się regularny, okrągły rumień wędrujący, który jednak nie występuje u wszystkich chorych.

Jak przebiega neuroborelioza? (2)

• U dorosłych

Wczesna neuroborelioza daje objawy ze strony obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Z reguły wiąże się z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i korzeni nerwowych, czyli tzw. zespołem Bannwartha. Towarzyszą jej dotkliwe dolegliwości bólowe, głównie ból korzeniowy oraz niedowłady, które obejmują mięśnie zaopatrywane przez nerwy czaszkowe (jak nerw twarzowy) oraz mięśnie brzucha, rąk i nóg. Ból może przemieszać się i intensyfikować w nocy. Znacznej grupie pacjentów doskwiera ból głowy.

W niektórych przypadkach dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, na które czasem wskazuje zapalenie rdzenia kręgowego lub mózgu. Z infekcją łączą się też m.in. splątanie, niedowład połowiczy (jednej strony ciała), trzepoczące ruchy gałek ocznych i dolegliwości podobne do parkinsonizmu.

Neuroborelioza późna daje objawy, które wskazują na zajęcie obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. O zajęciu obwodowego układu nerwowego świadczy mononeuropatia, a więc uszkodzenie pojedynczego włókna układu nerwowego (3) lub radikulopatia, czyli bolesny zespół korzeniowy (ból promieniuje od korzeni nerwów rdzeniowych do kończyn dolnych (4)). Czasem rozwija się polineuropatia (neuropatia obwodowa), która daje objawy symetryczne , obejmuje wiele nerwów i przebiega zwykle z przewlekłym zanikowym zapaleniem skóry kończyn. Większość neuropatii wiąże się z osłabieniem kończyn, niedowładami, zaburzeniami czucia oraz mrowieniami, drętwieniami, pieczeniem (tzw. parestezjami) (5).
Do dolegliwości wynikających z zajęcia ośrodkowego układu nerwowego należą zapalenie naczyń mózgowych, boreliozowe zapalenie mózgu albo mózgu i rdzenia kręgowego, które zaburzają koordynację ruchową, proces chodzenia i oddawania moczu.

• U dzieci

Neuroborelioza u najmłodszych dzieci może wywoływać mało charakterystyczne objawy, jak brak apetutu czy zmęczenie. U małych pacjentów choroba najczęściej przebiega z ostrym porażeniem nerwu twarzowego, porażeniem innych nerwów czaszkowych i limfocytarnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Tylko w nielicznych przypadkach dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. We wczesnej boreliozie rozwija się ostre zapalenie rdzenia kręgowego lub ostry niedowład połowiczy, czyli niedowład jednej strony ciała.

Jak rozpoznać neuroboreliozę? (2)

Niełatwo rozpoznać neuroboreliozę – lekarz bierze pod uwagę obraz kliniczny choroby oraz wyniki badań laboratoryjnych. Europejczycy w procesie diagnostycznym powinni wykazać dodatni wskaźnik przeciwciał przeciw Borrelia burgdorferi, czyli wykryć swoiste przeciwciała przeciw B. burgdorferi w płynie mózgowo-rdzeniowym i potwierdzić ich produkcję wewnątrzpłynową.

W przypadku późnej neuroboreliozy diagnozę stawia się się po stwierdzeniu neuropatii obwodowej, rozpoznaniu przewlekłego zanikowego zapalenia skóry kończyn i wykazaniu obecności przeciwciał przeciw B. burgdorferi w surowicy krwi.

Chorobę z Lyme, w tym neuroboreliozę, leczy się przy pomocy antybiotykoterapii – co najmniej 21-dniowej. Czasem antybiotyki trzeba podawać drogą dożylną i poddać pacjenta hospitalizacji (1).

Neuroborelioza – podstępna i groźna

Niełatwo rozpoznać neuroboreliozę, ale warto znać jej objawy i – w razie jakichkolwiek wątpliwości – konsultować się ze specjalistą. Tylko prawidłowe leczenie zapobiegnie rozwojowi groźnych i czasem nieodwracalnych zmian w układzie nerwowym. Wciąż nie ma szczepionki na chorobę z Lyme – jeśli chcesz się jej ustrzec, po każdej wycieczce do lasu dokładnie sprawdzaj skórę i naucz się właściwe usuwać kleszcze. (1)

  1. Flisiak R. Borelioza z Lyme. http://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/66750,borelioza-z-lyme Data dostępu: 29.11.2016
  2. Mygland A, LjØstad U, Fingerle V. et al. Wytyczne EFNS dotyczące rozpoznawania i leczenia neuroboreliozy w Europie. http://infekcje.mp.pl/wytyczne/51731,wytyczne-efns-dotyczace-rozpoznawania-ileczenia-neuroboreliozy-weuropie Data dostępu: 29.11.2016
  3. Zwolińska G. Uszkodzenia obwodowego układu nerwowego w przebiegu tocznia. http://reumatologia.mp.pl/lista/90886,uszkodzenia-obwodowego-ukladu-nerwowego-w-przebiegu-tocznia Data dostępu: 29.11.2016
  4. Krawczyk-Wasielewska A. Skuteczność wybranych algorytmów postępowania fizjoterapeutycznego w leczeniu objawowym przewlekłych zespołów bólowych dolnego odcinka kręgosłupa z promieniowaniem do kończyny dolnej. Rozprawa doktorska. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Poznań 2013; s: 7
  5. Zwolińska G. Zapalenie nerwów obwodowych.
    http://neurologia.mp.pl/lista/show.html?id=79517 data dostępu: 29.11.2016

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze