Mononukleoza

Czym jest i jak ją leczyć?

© Depositphotos.com

Czym jest mononukleoza?

Mononukleoza zakaźna, lub inaczej gorączka gruczołowa, to choroba zakaźna wywołana przez wirus Epsteina-Barr (EBV). To drobnoustrój należący do grupy herpeswirusów.
U większości dorosłych osób występują przeciwciała EBV, co oznacza, że w przeszłości przebyli bezobjawową infekcję i w sposób naturalny uzyskali odporność na wirusa. Dolegliwości towarzyszące mononukleozie zbliżone są do zwyczajnego przeziębienia, jednak towarzyszy im silne, długotrwale utrzymujące się zmęczenie.

Objawy mononukleozy

  • Silne zmęczenie
  • Uczucie apatii i utrata apetytu
  • Bolące gardło (czasem również angina, która nie przechodzi pomimo podania antybiotyków)
  • Gorączka
  • Powiększenie węzłów chłonnych szyi oraz dołów pachowych
  • Powiększenie migdałków
  • Bóle głowy
  • Obrzęk śledziony

Większość objawów mononukleozy zazwyczaj ustępuje w ciągu od 2 do 4 tygodni. Jednak towarzyszące jej zmęczenie może dawać się we znaki jeszcze długo, nawet do kilku miesięcy. Także węzły chłonne oraz śledziona potrzebują więcej czasu, by wrócić do swoich prawidłowych rozmiarów. Mononukleozę dużo ciężej przechodzą osoby, u których występuje upośledzenie układu odpornościowego (np. chorujące na AIDS bądź będące po transplantacji organów).

Czynniki ryzyka mononukleozy

Wirus EBV może zaatakować osobę w każdym wieku. Jednak mononukleoza u dzieci występuje bardzo rzadko.

Tylko w 10% przypadków zainfekowanie EBV kończy się dla nich rozwojem choroby 1. Mononukleoza u dorosłych i nastolatków to częstszy przypadek. Największe ryzyko zachorowania występuje pomiędzy 15 a 17 rokiem życia.

Możliwe powikłania po mononukleozie

  • Zapalenie wątroby
  • Żółtaczka
  • Powiększenie, a nawet pęknięcie śledziony
  • Niedrożność dróg oddechowych
  •  Niedokrwistość hemolityczna (zbyt szybki rozpad czerwonych krwinek)
  • Zapalenie mięśnia sercowego
  • Zapalenie mózgu

Rozpoznanie mononukleozy

Mononukleoza jest trudna do rozpoznania jedynie na podstawie widocznych lub odczuwanych symptomów. Podobne objawy towarzyszą dużej liczbie schorzeń. Badania w mononukleozie polegają na analizie krwi. We wczesnym stadium choroby na mononukleozę może wskazywać zwiększona ilość białych krwinek (limfocytów) o nietypowych kształtach (zmiany te widoczne są pod mikroskopem). Można także wykonać badania krwi pod kątem obecności antygenów wirusa EBV. Te jednak mogą być trudne do wykrycia aż do drugiego czy nawet trzeciego tygodnia choroby. Ważnym wskaźnikiem są również parametry wątroby – ich zaburzenie może wskazywać na mononukleozę. W diagnozie istotne jest także wykluczenie innych czynników mogących powodować podobne objawy, takich jak zakażenie wirusem HIV, cytomegalia czy toksoplazmoza.

Leczenie mononukleozy

Dostępne leki przeciwwirusowe nie pomagają w walce z mononukleozą, a wręcz mogą przedłużać przebieg choroby. Leczenie jest więc objawowe i polega na łagodzeniu symptomów. W zależności od dolegliwości podaje się leki przeciwgorączkowe (na przykład paracetamol lub ibuprofen)2 oraz środki niwelujące ból gardła. Jeżeli mononukleozie towarzyszy angina, konieczne może okazać się przyjmowanie antybiotyków. Wysypka towarzysząca mononukleozie często spowodowana jest właśnie nieprawidłowym dobraniem antybiotykoterapii. Należy jednak unikać tych, w których składzie znajduje się ampicylina lub amoksycylina, ponieważ mogą wywoływać zmiany skórne 3.
W leczeniu mononukleozy dieta, odpoczynek oraz spożywanie dużej ilości płynów są kluczowymi elementami. Do kilku miesięcy po ustąpieniu objawów należy unikać
sportów kontaktowych. Obrzęk śledziony po przebytej chorobie w połączeniu z fizycznym urazem może spowodować jej pęknięcie.

Zapobieganie mononukleozie

Do tej pory nie wynaleziono szczepionki zabezpieczającej przed wirusem EBV. Jest on przenoszony drogą kropelkową. Szczególnie łatwo zarazić się nim poprzez kontakt ze śliną nosiciela, dlatego mononukleoza bywa też nazywana chorobą pocałunków. Przestrzeganie zasad higieny to najprostszy sposób ochrony przed infekcją. Picie z jednej butelki czy dzielenie się jedzeniem z jednego opakowania (np. jogurtem) to zachowania podnoszące ryzyko zachorowania. Należy pamiętać, że osoba u której ustąpiły już objawy mononukleozy, jeszcze przez długi czas może zarażać wirusem EBV. Okres wylęgania choroby wynosi zwykle od 4 do 8 tygodni.

1. http://www.mayomedicallaboratories.com/interpretive-guide/?alpha=E&unit_code=84421
2. http://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic-mononucleosis
3. http://www.cdc.gov/epstein-barr/about-mono.html

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji: