Choroby i dolegliwości

Mocznik we krwi

15 marca 2018

Mocznik we krwi

Mocznik jest syntetyzowany w wątrobie i wydalany z moczem. Jego podwyższone stężenie we krwi wskazywać może na choroby nerek, zwiększony katabolizm białek, odwodnienie, stosowanie diety wysokobiałkowej, urazy tkanek, leczenie glikokortykosterydami. Oznaczanie stężenia mocznika we krwi w celu oceny przesączania kłębuszkowego ma ograniczoną przydatność (na wysokość parametru wpływają czynniki pozanerkowe).1,2,3

Wzrost stężenia mocznika we krwi – na co wskazuje?

Mocznik powstaje w wątrobie; stanowi produkt uboczny wstępnej degradacji aminokwasów. Jego prawidłowe stężenie we krwi u osoby dorosłej powinno wynosić 2,0-6,7 mmol/l (15-40 mg/dl).2,3

Stężenie mocznika we krwi, które przekracza górną granicę normy, zwykle wskazuje na pogorszenie funkcji nerek: ostrą lub przewlekłą niewydolność nerek. Wysokość tego parametru pozwala ocenić skuteczność dializy w przypadku pacjentów w trakcie dializoterapii (stężenie mocznika oznacza się m.in. przed rozpoczęciem hemodializy i po jej zakończeniu).2

Za wzrost stężenia mocznika we krwi odpowiadać może dieta wysokobiałkowa (szczególnie z dużą podażą białka pochodzącego z mięsa), stosowanie tetracyklin, sterydoterapia. Podwyższone wartości tego wskaźnika towarzyszą stanom hiperkatabolizmu, urazom tkanek (w tym ciężkim oparzeniom, zmiażdżeniu tkanek), krwawieniom do przewodu pokarmowego.1,2

Ostra niewydolność nerek – obraz kliniczny

U podstaw ostrej niewydolności nerek leżeć może uszkodzenie miąższu nerek (kłębuszków albo cewek nerkowych), utrudnienie odpływu moczu z nerek i ograniczenie przepływu krwi przez nerki (np. w wyniku krwotoku, odwodnienia, ciężkiej niewydolności serca, wstrząsu).4

W przebiegu ostrej niewydolności nerek dochodzi czasem do zmniejszenia objętości oddawanego moczu (skąpomoczu, bezmoczu). W przypadku zmniejszenia przepływu krwi przez nerki chorzy często skarżą się m.in. na wymioty, biegunki, objawy odwodnienia.4

Toksycznemu uszkodzeniu nerek przez glikol etylenowy lub alkohol metylowy towarzyszą objawy zatrucia (dolegliwości ze strony układu nerwowego lub przewodu pokarmowego). W stanach zapalnych nerek występują krwiomocz, obrzęki, wysokie ciśnienie krwi. Zablokowanie odpływu moczu z nerek przebiega z bólem okolicy lędźwiowej kręgosłupa i skąpomoczem. W przebiegu ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek pojawiają się bóle stawowe i zmiany skórne.4

Przewlekła niewydolność nerek – przyczyny i skutki

Do najpowszechniejszych przyczyn przewlekłej niewydolności nerek należą nefropatia cukrzycowa, kłębuszkowe zapalenia nerek, nefropatia nadciśnieniowa. Stan przewlekły zawsze wiąże się z redukcją liczby prawidłowo funkcjonujących nefronów i zwłóknieniem nerek. Choroba nerek w takich przypadkach zwykle postępuje i skutkuje systematycznym pogorszaniem się czynności nerek. Jej przebieg zależy od przyczyny i stadium.5

U pacjentów z pierwotną chorobą nerek (jak kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek) występuje m.in. białkomocz, krwiomocz, wysokie ciśnienie krwi, czasem obrzęki. U chorych z cukrzycą lub nadciśnieniem tętniczym o przewlekłej chorobie nerek początkowo świadczy mikroalbuminuria (nieduża obecność albuminy w moczu); w niektórych przypadkach pierwszy zaobserwowany objaw stanowi podwyższone ciśnienie krwi lub częstomocz (szczególnie w godzinach nocnych).5

W wyniku zmniejszenia przesączania kłębuszkowego i upośledzenia funkcji nerek objawy niewydolności rozwijają się. Gromadzenie wody i sodu w organizmie powoduje wzrost ciśnienia krwi, obrzęki, zaburzenia pracy serca oraz związane z tym zadyszki i uczucie duszności. Nieprawidłowe wydalanie fosforanów i upośledzenie produkcji witaminy D (tzn. jej postaci biologicznie czynnej) skutkuje m.in. rozwojem nadczynności przytarczyc i osteodystrofią nerkową. Postępująca choroba może prowadzić do kwasicy, niedokrwistości, zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe. Konsekwencją gromadzenia toksyn mocznicowych w ustroju są zaburzenia wielonarządowe.5

Zwiększone stężenie mocznika – co dalej?

Konsultacji lekarskiej wymagają pacjenci z rozpoznaną przewlekłą chorobą nerek oraz osoby, u których zwiększone stężenie mocznika stwierdzono po raz pierwszy. Pilnej oceny lekarskiej wymagają chorzy z objawami ostrej niewydolności nerek (wymioty, biegunka, dolegliwości bólowe, skąpomocz, bezmocz).2

1. Fijałkowska-Morawska J. Badania diagnostyczne w nefrologii. http://a.umed.pl/ Data dostępu: 3.03.2018
2. Drabczyk R. Mocznik. https://nefrologia.mp.pl/diagnostyka/51975,mocznik Data dostępu: 3.03.2018
3. Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej. http://www.pchba.amu.edu.pl/cw%20CBA/cw3.pdf Data dostępu: 3.03.2018
4. Myśliwiec M., Drabczyk R. Ostra niewydolność nerek. https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51918,ostra-niewydolnosc-nerek Data dostępu: 3.03.2018
5. Myśliwiec M., Drabczyk R., Grenda R. Przewlekła niewydolność nerek. https://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51919,przewlekla-niewydolnosc-nerekData dostępu: 3.03.2018

(Odwiedzono: 547 razy, w tym dzisiaj: 1)