Diagnostyka

Lekarz zalecił badanie PSA? Dowiedz się, co to jest i jak interpretować wyniki!

17 czerwca 2018

Lekarz zalecił badanie PSA? Dowiedz się, co to jest i jak interpretować wyniki!

PSA to jeden ze wskaźników, które pojawiają się podczas kontrolnych badań krwi. Czym on jest i w jaki sposób można zinterpretować jego wartość, a także o czym należy pamiętać, zanim pobierze się materiał do analiz?

Czym jest PSA?

PSA to enzym, który jest produkowany u mężczyzn przez gruczoł krokowy. Wydzielany jest on zwykle do płynu nasiennego, przez co jego stężenie we krwi często nie jest zbyt wysokie. Wraz z wiekiem ulega jednak ono zwiększeniu, stąd też u osób powyżej 50. roku życia, szczególnie w przypadku, gdy borykają się one z trudnościami w oddawaniu moczu, zalecane jest przez lekarzy oznaczanie stężenia tego enzymu w rutynowych badaniach krwi. Nie potrzeba w tym zakresie pobierania dużych próbek1.

Sposób wykonywania badania pod kątem PSA

Badanie PSA wykonywane jest laboratoryjnie. W tym celu pobierana jest krew z ramienia. Wyniki badania PSA znane są zwykle dopiero po kilku dniach, bowiem na próbce krwi trzeba wykonać szereg specjalistycznych testów2.

O czym pamiętać przed wykonaniem badania PSA?

Aby wynik PSA był miarodajny, przed jego wykonaniem należy pamiętać o kilku bardzo istotnych kwestiach. Przede wszystkim nie można go wykonywać w sytuacji, w której mamy do czynienia z zakażeniem układu moczowego. Kolejnym przeciwwskazaniem jest ejakulacja, która nastąpiła do 48. godzin przed badaniem, a także bardzo ciężki wysiłek fizyczny w podobnym przedziale czasowym. Również biopsja stercza w ciągu ostatnich  tygodni bądź badanie przez odbytnicze wykonane w ostatnich 7 dniach niekorzystnie mogą wpłynąć na wynik PSA, zwiększając sztucznie jego stężenie i sprawiając, że badanie nie jest wiarygodne3.

Zwiększone stężenie PSA – co oznacza?

Zwiększone stężenie PSA we krwi oznacza zwykle łagodny przerost prostaty, aczkolwiek zdarza się również, że jest ono rezultatem raka bądź zapalenia prostaty. Ponadto podwyższony poziom PSA we krwi jest stanem przejściowym po cewnikowaniu, dlatego tak istotna przy interpretowaniu wyników będzie pomoc lekarza. Powiązany z badaniem krwi wywiad jest w stanie w odpowiedni sposób ukierunkować analizę przyczyn wystąpienia nieprawidłowości1.

Poziomy PSA u mężczyzn

Jeśli chodzi o PSA norma we krwi to 4 ng/ml, przedział od 4 do 10 ng/ml oznacza stan podwyższony, a powody do zaniepokojenia powinien dawać PSA całkowity powyżej 10 ng/ml. Im większe PSA, tym jednocześnie zwiększa się ryzyko wystąpienia dolegliwości i schorzeń ze strony prostaty. Przykładem jest tutaj rak prostaty.  U osób z PSA poniżej 4 ng/ml wynosi ono zaledwie 15%, od 4 do 10 ng/ml – 25%, a  tych z PSA przekraczającym 10 ng/ml – już 67% 2.

Powtarzanie badania poziomu PSA

Marker PSA w badaniu krwi bardzo często może mieć fałszywą wartość. W przypadkach, w których okaże się, że przekracza on założone normy, warto wykonać analizę krwi jeszcze raz, po upływie około 6 tygodni. W ten sposób można się upewnić, że nic nie zaburzyło jego wartości. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że poziomy PSA zmieniają się bardzo szybko. Często zdarza się zatem, że drugie badania nie wykazują żadnych nieprawidłowości. Dopiero gdy dwie, wykonane w odpowiednim odstępstwie czasowym, analizy poziomu PSA wykryją poziom powyżej 10 ng/ml, należy udać się na biopsję, dzięki której możliwe jest sprawdzenie, czy w organizmie nie znajdują się komórki nowotworowe. Z podwyższonego poziomu PSA w organizmie jest już niestety bardzo szybka droga do raka prostaty, który nieleczony, wiąże się z poważnymi konsekwencjami w zakresie normalnego funkcjonowania oraz ryzykiem wystąpienia przerzutów. Nie należy zatem bagatelizować tego badania i jego wyników.

1. Herman P., Antygen swoisty gruczołu krokowego, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/98786,antygen-swoisty-gruczolu-krokowego-prostate-specific-antigen-psa, Data dostępu: 22.05.2018 r.
2. Khatri M., Prostate-Specific Antigen (PSA) Blood Test, https://www.webmd.com/prostate-cancer/guide/psa#1, Data dostępu: 22.05.2018 r.
3. Drabczyk R., Przyczyny zwiększonego stężenia PSA we krwi, https://zapytajlekarza.mp.pl/lista/show.html?id=104609, Data dostępu: 22.05.2018 r.
4. Kircheimer S., High PSA level? Check it again, https://www.webmd.com/men/news/20030527/high-psa-level-check-again#1, Data dostępu: 22.05.2018 r.

(Odwiedzono: 1515 razy, w tym dzisiaj: 3)