wpisz szukaną frazę

Serotonina
Leczenie i terapie Promowane

Serotonina

Share

Serotonina jest znana z pozytywnego wpływu na nastrój. Ale serotonina to coś więcej niż tylko generator dobrego nastroju: wpływa ona na wiele funkcji w organizmie – od aktywności jelitowej, po rytm snu i czuwania. Niedoborom serotoniny w mózgu towarzyszy depresja – obniżony nastrój. Biorąc pod uwagę fakt, że wiele produktów spożywczych zawiera również serotoninę – hormon szczęścia, pojawia się pytanie: Czy można najeść się szczęścia?

Czy serotonina z pożywienia może nas uczynić szczęśliwymi?

Serotonina (5-hydroksytryptamina, 5-HT, C10H12N2O) spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka. Jest jednym z najważniejszych neuroprzekaźników w centralnym układzie nerwowym i działa jak hormon tkankowy w różnych procesach fizycznych.

Serotonina należy do pewnych produktów przemiany materii, tzw. amin biogennych. Jest produkowana z aminokwasu – tryptofanu. Serotonina natomiast jest prekursorem  melatoniny, hormonu który jest odpowiedzialny przede wszystkim za dobry sen.

Serotonina

Serotonina znana jest pod nazwą hormonu szczęścia.

Zarówno niedobór, jak i nadmiar serotoniny mają negatywny wpływ na ludzki organizm. Z serotoniną związane są na przykład choroby takie jak depresja, zespół jelita drażliwego, lęki i natręctwa, a także migreny.

Kiedy w latach trzydziestych XX wieku farmakolog Vittorio Erspamer wyizolował pewną substancję z błony śluzowej jelita, nie miał pojęcia, co  substancja ta powoduje w organizmie człowieka. Włoski uczony nazwał swoje odkrycie “enteraminą”.

W 1948 roku grupa badaczy z Cleveland w stanie Ohio również odkryła obecność pewnej substancji – ale nie w jelicie. Odkryli raczej, że substancja ta ma wpływ na reakcje naczyń krwionośnych. Jak się później okazało, Erspamer i grupa badaczy z Cleveland badali tę samą substancję: serotoninę.

Serotonina ma wpływ na działanie wielu różnych narządów organizmu. Sposób działania serotoniny zależy od rodzaju receptora, który napotka ta substancja. Receptory znajdują się zazwyczaj na powierzchni komórki. Jeśli substancja “zacumuje” na receptorze, który do niej pasuje, wywołuje pewne reakcje.

W ten sposób serotonina może na przykład powodować kurczenie się naczyń krwionośnych, ale może również rozszerzać naczynia krwionośne, gdy wiąże się z innym receptorem, wywołując w ten sposób efekt przeciwny.

95 procent serotoniny w organizmie człowieka znajduje się w błonie śluzowej przewodu pokarmowego, zwłaszcza w jelicie. Tam serotonina reguluje ruchy jelit. Płytki krwi (trombocyty) absorbują serotoninę z naczyń krwionośnych jelita. Jeśli naczynie krwionośne jest uszkodzone, płytki krwi uwalniają serotoninę. Tutaj serotonina ma działanie zwężające naczynia krwionośne, dzięki czemu wspomagane jest krzepnięcie krwi.

Nawet jeśli w mózgu znajduje się stosunkowo niewielka ilość serotoniny, ma ona nadal silne działanie. Źródłem produkcji serotoniny w mózgu są tzw. jądra szwu (łac. nuclei raphes, nagromadzenia serotoninergicznych komórek nerwowych w pniu mózgu), którego włókna rozciągają się na różne obszary mózgu.

Serotonina

95 procent ludzkiej serotoniny znajduje się w błonie śluzowej przewodu pokarmowego.

Działanie serotoniny

Serotonina spełnia wiele funkcji. Między innymi, ma ona wpływ na:

  • nastrój, sterowanie napędem i przebiegiem impulsów nerwowych
  • rytm snu i czuwania
  • odczuwanie bólu
  • odczuwanie głodu
  • temperaturę ciała
  • ruch jelit
  • mięśnie naczyniowe
  • krzepnięcie krwi

Serotonina może również wytwarzać nudności i wymioty, jeśli trafi do pewnych receptorów w centrum wymiotów (jest to funkcjonalny ośrodek w w pniu mózgu . Zawiera elementy: formatio reticularis, area postrema i nucleus tractus solitarii). Dla przykładu, po leczeniu nowotworów cytostatykami lub radioterapią komórki przewodu pokarmowego uwalniają więcej serotoniny.

Dlatego też w leczeniu nudności (leki przeciwwymiotne) stosowane są antagoniści serotoniny (antagoniści receptora 5-H-T3) z substancjami czynnymi, takimi jak ondansetron lub granisetron. Leki te zapobiegają podrażnieniom w miejscach wiązania włókien nerwowych nerwu błędnego oraz w okolicy pola najdalszego (łac. area postrema)  prowadzącego do centrum wymiotów.

Działanie serotoniny jest zatem bardzo zróżnicowane – serotonina jest czymś znacznie ważniejszym niż tylko “hormonem szczęścia”.

Serotonina a depresja

Osoby z depresją mają niedobór serotoniny w płynie mózgowo-rdzeniowym (CSF).

Ponieważ serotonina może wpływać na poprawę nastroju, wiele leków psychotropowych ingeruje w metabolizm serotoniny. Na przykład depresja jest często leczona inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), takimi jak citalopram lub wenlafaksyna.

Neuroprzekaźniki, takie jak serotonina, są niezbędne do przekazywania bodźców elektrycznych z jednego nerwu do drugiego. W tym celu koniec podrażnionego nerwu przy przejściu do sąsiedniego nerwu uwalnia substancję przekaźnikową. Neuroprzekaźnik – na przykład serotonina – wiąże się z odpowiednim receptorem sąsiedniego nerwu i wyzwala sygnał elektryczny, który jest następnie przekazywany dalej.

Gdy serotonina zakończy swoje zadanie, zostaje albo rozkładana albo ponownie wchłonięta do komórki nerwowej. Jeśli komórki zbyt szybko wchłaniają serotoninę, przenoszenie sygnałów z jednej komórki nerwowej do drugie zostaje zakłócone – serotonina nie może prawidłowo realizować swojej funkcji.

Serotonina

Podczas depresji w mózgu występuje obniżony poziom serotoniny.

Ponieważ uznano, że neuroprzekaźnik serotonina odgrywa główną rolę w depresji, naukowcy opracowali selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. Zapobiegają one ponownemu wchłanianiu serotoniny do komórki nerwowej.

Oznacza to, że w mózgu jest więcej wolnej serotoniny do przekazywania sygnałów nerwowych, co ma korzystny wpływ na przebieg depresji. Ze zwiększoną podażą serotoniny związany jest zwłaszcza efekt poprawy nastroju.

Wiele innych chorób wiąże się ze zmienionym metabolizmem serotoniny. Serotonina odgrywa ważną rolę w następujących chorobach i dolegliwościach:

  • Depresja: Ludzie cierpiący na depresję mają niedobór serotoniny w mózgu.
  • Niepokój, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne: Podejrzewa się, że niektóre neuroprzekaźniki w mózgu pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie są w stanie równowagi, w tym również występuje u nich niedobór serotoniny.
    • Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne związane są z zaburzeniami funkcji niektórych obszarów mózgu (jądra podstawne, układ limbiczny i płat czołowy). W interakcji tych struktur mózgowych, serotonina jest zaangażowana w kontrolę impulsów. Leki hamujące wychwytywanie serotoniny, tzn. zapewniające większą dostępność serotoniny w mózgu, prowadzą do poprawy objawów zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych.
  • Uzależnienia: Substancje uzależniające powodują krótkotrwały wzrost poziomu serotoniny w mózgu – poprawia się nastrój.
  • Migrena: Za główną przyczynę migreny uważa się zaburzenie równowagi serotoniny. Migrenowy ból głowy jest spowodowany wpływem serotoniny na naczynia krwionośne. W ataku migreny, we krwi osoby dotkniętej chorobą jest więcej serotoniny niż w normalnym stanie.
  • Zespół jelita drażliwego: Podejrzewa się, że zaburzenia równowagi w występowaniu serotoniny odgrywają główną rolę w zespole jelita drażliwego. Na komórkach jelitowych znajdują się specjalne receptory, do których serotonina może dokować i w ten sposób przekazywać sygnały. Receptory te są również odpowiedzialne za przenoszenie bólu. Dokładny udział serotoniny w powstawaniu jelita drażliwego nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.

Innym przykładem schorzenia, w którym może wystąpić nadprodukcja serotoniny, jest tzw. zespół rakowiaka. Syndrom taki jest zazwyczaj wywoływany przez guz, który, między innymi, wytwarza więcej serotoniny. Zespół rakowiaka przejawia się wysokim ciśnieniem krwi, atakami rumienia, biegunką i dusznościami.

Bardzo rzadko, po zażyciu pewnych leków, które wpływają na poziom serotoniny, może rozwinąć się tak zwany zespół serotoninowy  – zwłaszcza jeśli niektóre leki są błędnie łączone ze sobą. Należą do nich na przykład kombinacja inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i inhibitorów monoaminooksydazy, które są stosowane w leczeniu depresji. Prowadzi to do nadmiaru serotoniny w różnych częściach ciała. Zespół serotoninowy może zagrażać życiu. Objawia się poprzez objawy takie jak:

  • nudności, wymioty, biegunka.
  • potliwość
  • gorączka
  • drgawki
  • niepokój
  • napady padaczkowe
  • zaburzenia świadomości

W przypadku wystąpienia zespołu serotoninowego należy natychmiast przerwać podawanie leków, a lekarz podejmuje leczenie ostrych objawów.

Serotonina – hormon szczęścia znajduje się w wielu produktach spożywczych, są to: orzechy włoskie, banany czy ananasy. Ale: czy naprawdę poczujesz się szczęśliwy, jeśli połkniesz serotoninę wraz z jedzeniem? Niestety, to nie takie proste.

Na przykład podczas jedzenia bananów, zawarta w nich serotonina wchodzi do krwioobiegu z jelita. Aby jednak nastąpiła poprawa nastroju, serotonina musi być obecna w mózgu. To jest dokładnie to, czemu zapobiega tzw. bariera krew-mózg. Bariera ta oddziela substancję mózgową od krwioobiegu i pozwala, aby tylko niektóre substancje przenikały do centralnego układu nerwowego. Serotonina nie jest jedną z nich.

Wniosek: Kto spożywa serotoninę poprzez jedzenie, nie będzie szczęśliwszy. Tylko serotonina, która jest produkowana w komórkach nerwowych bezpośrednio w mózgu, może tam działać.

Inaczej jest w przypadku prekursorów serotoniny, takich jak aminokwas tryptofan. Przechodzi on przez barierę krew-mózg, gdzie może być źródłem serotoniny. Tryptofan w żywności – jest zawarty na przykład w mleku, serze lub mięsie – i może prowadzić do wytwarzania hormonu szczęścia w mózgu.

Serotonina

Spożywanie produktów zawierających serotoninę , nie czyni człowieka szczęśliwszym.

Jednak na to, czy rzeczywiście tak się dzieje ma wpływ wiele różnych czynników. Ponadto, ilości tryptofanu zawarte w żywności są tak niskie, że nie będą one prowadziły do zauważalnych skutków.

Dlaczego więc jedzenie takie jak czekolada, która zawiera tryptofan, nadal sprawia, że jesteś szczęśliwszy? Przyczyną jest nie tyle możliwa produkcja serotoniny, co aromat czekolady. Ważną rolę odgrywa również pewien nawyk: któż bowiem nie lubi nagradzać się kawałkiem czekolady, czy też w ciągle, w podobnych sytuacjach nie sięga po słodkości? Powstające z tego uczucie szczęścia wynika raczej z dopaminy, która jest odpowiedzialna za nasz system nagród i jest uwalniana po spożyciu ulubionego pokarmu.

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!